

D3867

@#། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཤཱུ་ནྱ་ཏཱ་སཔྟ་ཀབྲཏྟི་། བོད་སྐད་དུ། སྟོང་ཉིད་བདུན་ཅུ་པའི་འགྲེལ་པ། སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །མདོར་བསྡུས་དེ་ཉིད་ངེས་པའི་ཕྱིར། །སྟོང་ཉིད་བདུན་ཅུ་གསུང་བ་གང་། །དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བདུན་ཅུ་པར་། །བསྟན་དོན་བདག གིས་ཡང་དག་དབྱེ།།འདིར་སློབ་དཔོན་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཟབ་པ་དང་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་དོན་རྣམ་པར་ངེས་པའི་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་བརྩམས་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི། གཞུང་དང་དོན་དག་ཤིན་ཏུ་མང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཤེས་རབ་ཆུང་བ་རྣམས་བྱ་བར་ངེས་པ་འདི་ ལ་ཀུན་ནས་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པ་སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་སྣོད་དུ་གྱུར་ཀྱང་།དེ་ཐོབ་པ་དང་། འཛིན་པ་དང་། ཉེ་བར་སེམས་པས་འཇིགས་པ་རྣམས་ལ་སློབ་དཔོན་གྱི་ཐུགས་ཀྱི་རྒྱུད་ཤེས་རབ་དང་ཐབས་དང་བརྩེ་བའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བདུན་ཅུས་ཀྱང་ཁྱད་ པར་དུ་འཕགས་པ་དོན་གྲུབ་པར་གཟིགས་ནས།མདོར་བསྡུས་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ངེས་པའི་དོན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་བདུན་ཅུ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བརྩམས་སོ། །དེ་ཡང་མདོར་བསྡུས་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ངེས་པ་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་དོན་ཆེན་པོ་ཡང་གནས་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ འཇིག་རྟེན་པས་བདེ་བླག་ཏུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ།།གང་ཞིག་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ལོག་པའི་ལྟ་བ་ལ་གོམས་པའི་ཕྱིར་བྱིས་པ་ལོག་པར་རྟོག་པའི་དངོས་པོའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་གནས་པ་ལ་ཆགས་པའི་རྟེན་ལ་དངོས་པོར་ཉེ་བར་བརྟགས་ལ། དེའི་ དབང་ལས་བྱུང་བའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་ཕྱུག་གཞན་ལ་རག་ལས་ནས་འཇུག་པ་དག་ལས་མི་བྱེད་པར་གནས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མི་རྙེད་ལ།གལ་ཏེ་ཡང་ལས་མི་བྱེད་པར་འགྱུར་གྲང་ན། འདི་ལྟར་ལས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་ བུ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ངེས་པར་སྐྱེ་བ་ལྡོག་པར་འགྱུར་ན།གང་ཞིག་དང་དྲག་ཅིང་རྒྱུན་རིང་བའི་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་ཕྱུག་གིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལས་མི་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞིང་། ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡང་སྲིད་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་འདི་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་ཡང་མི་སྲིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུའི་གཙོ་བོའོ། །གནས་པ་འདི་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཉིད་དང་རྗེས་སུ འབྲེལ་བ་དང་ལྡན་པས་ངེས་པར་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ལ་ལྟོས་ལ།སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ནི་གནས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་ན་གནས་པའི་སྒོ་ནས་འདུས་བྱས་རྣམས་འཆད་པར་གྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་མཚན་གཞི་ལ་སོགས་པ་ལ་ དཔྱད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མོས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་མགུ་བའི་ཕྱིར་བརྗོད་དོ།།གཞན་ཡང་གནས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་འདི་རྣམས་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཉེ་བར་བསྟན་བཞིན་པའམ་བཟུང་བཞིན་པ་དག་མཚན་གཞི་ལ་ལྟོས་པ་ཁོ་ནས་གནས་ལ། མཚན་གཞི་དེ་ཡང་མཚན་ཉིད་མེད་ ན་མཚན་ཉིད་ལ་ལྟོས་པས་མཚན་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པས་བསྡུས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་མཚན་ཉིད་ལ་ལྟོས་པར་མཚན་གཞིར་གྱུར་པ་གང་དུ་གནས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྟེན་འགྲུབ་པར་ག་ལ་ འགྱུར།གནས་པ་ལ་སོགས་པ་མ་གྲུབ་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་ན་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་ལས་ལོག་པའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ག་ལ་ཡོད། དངོས་པོ་མེད་པར་གྱུར་པ་ལ་ཅི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ དམིགས་པ་ཡོད་དམ།དམིགས་པས་བསྐྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པ་མེད་པར་སྐྱེ་བར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྟེན་མེད་པས་ན་མེད་ལ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྩད་ནས་ཕྱུང་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ལས་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་ ཡིན་ནོ།

印度语为'空性七十论释'，藏语为'空性七十论释'。顶礼佛陀！为了简要确定真实义，所说的七十种空性，我向彼顶礼，于七十论中，我将正确分析所诠义。
此处，虽然阿阇黎自身已著作了阐述甚深广大诸法义理决定的中观论著，但由于教法和义理极为繁多，为了使智慧微小者能够确定修行，虽然他们对空性教法具有完全的信解且堪为法器，但因为对获得、受持和思维感到恐惧，阿阇黎以智慧、方便和慈悲相续，观见即使以七十偈颂也能成就殊胜义利，为了简要确定真实义而著作了此《空性七十论》。
而且，通过简要确定此真实义，虽然是极为重大的意义，但通过住、生等门，世人也能轻易了知。
由于从无始以来习惯于邪见，愚者执著于错误分别的事物自相安住的特征，缘于执著所依而计度为实有，由此而生的贪等烦恼主宰，依赖于他缘而趣入诸业，无有一刹那能住于不造业。即使不造业，如是具业者的业因所生之果将不存在，则必定会遮止轮回。然而，对于被强烈而长久的执取、嗔恨和贪等烦恼主宰加持的轮回众生，不可能不造业且不生起业果这样的情况是不可能存在的。
因此，对住等的执著是愚者一切不利的主要原因。此住也是与缘起法性相应，必定依赖于生灭，而虚空等不具生灭者非为住性。
因此，从住的角度解说诸有为法的能相所相等，为了令信解空性者欢喜而作观察宣说。
此外，这些住等义，作为有为法相正在显示或执取时，唯依所相而住，彼所相若无能相则无所相，因为无有能相。如是互相依赖摄持的自性，所相与能相，于何处成立依于能相的所相所成的具有住等相的所依？
由于住等不成立故，识等不存在，若无识等事物，则依彼而说的彼对立面无事物的自性何有？对于成为无事物者，岂有识的所缘？无有所缘生识的可能。
若无识生，则贪等无所依故不存在，颠倒已从根本拔除而不存在，故非能生业之因。

།ལས་མེད་ན་དེའི་འབྲས་བུ་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་མི་འབྱུང་བ་དང་། སྔར་སྐྱེས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཟད་པས་ཉེར་ལེན་མེད་དེ། ངེས་པར་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དཔྱོད་པ་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྣོད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ལྷས། གང་གི་རྣམ་ ཤེས་དེ་ཉིད་དང་།།གནས་པ་ལ་སོགས་རྣམ་ཤེས་པ། །དེ་ཚེ་བློ་ལྡན་ཉོན་མོངས་ལ། །ནམ་ཡང་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་ན། དེ་ལྟ་ན་གང་ཞིག་འདི་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་མ་རིག་པ་མ་ ལུས་པ་བྲལ་བས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ།དགེ་སློང་དག་འདུས་བྱས་ནི་སྐྱེ་བར་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །འགག་པར་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་སོ། །དེ་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་གསུང་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་དག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ནི་བདེན་ལ། འདི་དག་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་ཅིས་ན་གང་གི་ཕྱིར། །གནས་པའི་སྐྱེ་འཇིག་ཡོད་མེད་དམ། །དམན་པའམ་མཉམ་ པའམ་ཁྱད་པར་ཅན།།སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་སྙེད་དབང་གིས། །གསུངས་ཀྱི་ཡང་དག་དབང་གིས་མིན། །འདིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཤེས་པའི་དབང་གིས་བདེན་པ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བར་འཕགས་པས་ ཐ་སྙད་མཛད་ལ་།འཕགས་པ་འབའ་ཞིག་ཁོ་ན་བདེན་པ་གཉིས་རྣམ་པར་འཇོག་པར་མཛད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱང་བདེན་པ་གཉིས་ཐ་སྙད་བྱེད་དོ། །འདི་ལྟར་བདེན་པའི་དོན་ནི་མི་སྣང་ལ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་དོན་རིགས་པར་ཐ་ སྙད་བྱེད་པ་ལ་འདི་ནི་ཀུན་རྫོབ་པའོ་ཞེས་ཐ་སྙད་བྱེད་དོ།།གང་དུ་བདེན་པའི་དོན་མི་སྣང་བ་མ་ཡིན་ལ་སྒྲོ་མ་བཏགས་པའི་དོན་རིག་པའི་ཐ་སྙད་ལ། དེ་ལ་འདི་ནི་དོན་དམ་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག་གོ། །རེ་ཞིག་གང་ལ་འདི་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་དེ་ལ་མི་བདེན་པའི་དོན་ འཇིག་རྟེན་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་ཡུལ་ལ་བསམ་པ་གཏང་བར་མི་བྱའོ།།གང་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ལ་བདེན་པར་འདོད་པ་དེ་ཡང་འཕགས་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་བཞེད་དེ། མེད་པའི་དོན་ལ་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ལྟར་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ བརྗོད་དོ།།དེ་ཡང་བརྫུན་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ། འཕགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་འཇིག་རྟེན་པ་རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་རིགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་སྟོན་པར་མཛད་དེ། དེ་ནི་རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་དཔེས་མ་གྲགས་པའི་དོན་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་ འདིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ལ་རྣམ་པར་དཔྱད་ན།ཡང་དག་པའི་དོན་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་གསུངས་སོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྒྲ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་དབྱེ་བས་དེ་ནི་རྣམ་པ་ གཉིས་སུ་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྒྲས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རིགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འདིའི་དོན་ནི་གང་ཞིག་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྒྲས་བརྗོད་ལ། དེ་ནི་འདི་ལྟར་གང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཕགས་པ་ཁོ་ན་གསུངས་པར་རིགས་ལ། ཐ་སྙད་དང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྒྲ་དག་ཀྱང་རྣམ་གྲངས་ཉིད་དེ། དེ་ལ་སྐྱོན་མེད་དོ། །དེ་སྐད་དུ་མདོ་ལས། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། ཇི་སྲིད་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཡི་གེ་དང་སྐད་ཀྱིས་སྟོན་པའོ།། ཞེས་སོ། །ཡང་ན་ཅི་ཞིག་ལ་འདིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་བུད་ཤིང་ལ་བརྟེན་ནས་མེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྟགས་པའི་གང་ཟག་ལ་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །དེ་ལ དབང་པོ་ཉམས་པའི་རབ་རིབ་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ལ།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ནི་དབང་པོ་མ་ཉམས་པར་རབ་རིབ་ཅན་ལ་སོགས་པ་ལས་གཞན་པའོ།

若无业，则其果报未来生命不会产生，由于先前已生的近取已尽故无近取，对于决定安住等诸观察者成为涅槃之器。如圣天所说：'若人能了知，识性及安住，等诸识所知，彼时具慧者，于诸烦恼中，永不复安住。'
若如是无有安住等，则如是何者如此由离一切颠倒无明而现证的佛陀所说：'诸比丘，于有为法，善知其生，善知其灭，善知住异。'如何使如来语成无义，此实不应理。
此等世尊所说确实，此等不应成无义，其因为何？安住之生灭有无，或劣或等或殊胜，诸佛随世间意乐，而说非依真实说。
此中诸法依颠倒与无颠倒智力而有二谛，圣者安立为世俗谛与胜义谛。不仅圣者安立二谛，世间人通达世间言说者亦作二谛言说。
如是，于不显现真实义而增益义理的言说中，称此为世俗；于显现真实义而无增益义理的言说中，安立此唯是胜义。
首先，对于称为世俗的，由于世间了知其为不真实义，故不应舍弃其境。凡是世间言说中认为真实的，圣者们许为世间世俗谛，如同对无义施设言说般说为无义。
圣者自身将以世间极为著名的理由来说明其为虚妄，因为以极为著名的比喻可了知不著名的义理。
此中若观察世间言说，因无成立真实义，故圣者说世间言说为世俗。世俗之词非为世间言说之异名，因为由世俗与胜义的区分而安立为二种，且以世俗之词说明言说的一分。
依理力而言，其义为于世间言说中以世俗之词表述，即如是：此世间言说是世间世俗，彼非真实性，唯应由圣者宣说。言说与世俗二词亦是异名，于此无过。
如经中说：'何为世俗谛？乃至以世间言说文字语言所显示。'
复次，此中何为世间言说？对此，首先如依薪而有火般，依蕴而假立补特伽罗称为世间。彼复由颠倒与无颠倒分为二种。其中根损眼翳等为颠倒，无颠倒即根未损而异于眼翳等者。

།འདི་ཉིད་ཁོ་ན་ཡང་འདིར་འཇིག་རྟེན་པའི་སྒྲས་བརྗོད་ཀྱི། ཅིག་ཤོས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་ཁོ་ན་ལ་རྣམ་པ་ཚད་ མ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་གསུངས་པ་ཡང་གཞན་གྱི་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པའི་དངོས་པོ་ཀུན་ནས་རྟོགས་པའི་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་པ་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་རྟོག་པ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ལ་ཐ་སྙད་ཅེས་བརྗོད་དོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ནི་འཇིག་རྟེན་ཐ་སྙད་དེ། ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་རྟོགས་པར་འདོད་པའི་དོན་ཕན་ཚུན་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའམ། ཤེས་པར་འདོད་པའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དོན་དེ་ལ་བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་དང་། ཤེས་བྱ་ཤེས་བྱེད་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་ཅིང་། དུས གཞན་དུ་ཡང་ཐ་སྙད་ཀྱི་གདམས་པ་མི་འཆད་པའི་དོན་དུ་དེ་ལ་འདི་ལྟར་རྗོད་བྱེད་དང་བརྗོད་བྱ་དང་།ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དོན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཙམ་གྱིས་ཉེ་བར་བསྐྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་ཐ་སྙད་ཅེས་བརྗོད་ཀྱི། བྱེད་པ་པོའི་ཚོགས་པ་གཅིག་དང་འབྲེལ་པ་ ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པ་བདེན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་གཅིག་གོ། །རེ་ཞིག་འདི་དག་འཇིག་རྟེན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཤེས་པའི་དབང་ལས་བདེན་པ་ལ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དབང་ལས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། སླར་ཡང་ཅི་དེ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན། གང་དུ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པས་སྒྲོ་འདོགས་པར་མི་བྱེད་པའོ། །ཡང་ཅི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པས་སྒྲོ་འདོགས་པར་མི་བྱེད་པ་ཡིན། དེ་ནི་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་དམིགས་པའོ། །སླར་ཡང་ཅི་འདི་ནི་ཆོས རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བར་གནས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན།མ་བྱས་པའོ། །ཡང་ཅི་མ་བྱས་པ་ཡིན། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་མ་བསྐྱེད་པའོ། །འདི་ནི་བརྡར་བཏགས་པའི་མིང་ཡིན་ནམ་ཅི་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་མ་བྱས་པ་ཉིད་ལ་རང་བཞིན་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་འགའ་ཞིག་འགའ་ཞིག་ཏུ་བསླུ་བའི་ཐ་སྙད་དམིགས་པ་ན་འདིའི་ཐ་སྙད་འདི་ནི་བྱས་པ་སྟེ། རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་སྨྲ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་དམིགས་པ་ན་སྐྱེས་བུ་འདི་ནི་བྱས་པའོ་ཞེས་བརྗོད་དེ། རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན དུ་འཇིག་རྟེན་དུ་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་མ་བྱས་པ་ལ་བརྗོད་དོ་།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བྱས་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པའི་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཡང་བསླུ་བར་སོ་སོར་སྣང་བའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་ཞིག་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཉེ་བར་དམིགས་ པའི་རང་བཞིན་དེ་ནི་བྱས་པ་སྟེ།བྱས་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་བྱས་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཞོག་ཅིག་ཅེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་མེད་ལ་གང་ཞིག་གི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་པའི་མིང་ཡིན་པར་འགྱུར་ན། ཇི་ལྟར་གནས་ པའི་རང་བཞིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཤེས་པས་དམིགས་པར་འགྱུར་གྲང་ན།དེ་ཡང་མེད་ལ། དེ་མེད་ན་ཡུལ་མེད་པས་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་སྒྲོ་འདོགས། གང་ཡང་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་སྒྲོ་བཏགས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་ལྟོས་ ཏེ།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བརྗོད་ལ། དེ་ཡང་མཚན་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་དང་ཤེས་བྱ་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་ཐ་སྙད་མེད་དོ། །ཇི་སྐད་དུ་མདོ་ལས། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ལ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཡང་མེད་ན་ཡི་གེ་ རྣམས་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་སོ།།དེ་ལྟར་བདེན་པ་གཉིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ། གལ་ཏེ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གནས་པ་ལ་སོགས་པར་བསྟན་བརྟགས་ནས་བརྗོད་ན་དེའི་ཚེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བས་ མི་རིགས་སོ་ཞེས་པའི་བརྩད་པ་རིགས་པར་འགྱུར་ལ་གནས་པ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་པའི་ཡུལ་ནི་འདི་མ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དུའོ།

这里仅仅是以世间的语言来表述的，而不是其他的，因为唯有对世间来说才不是完全量。在世间言说中所说的也是为了让他人理解所欲表达的事物，完全了知各种事物，在他人相续中生起分别，这称为言说。世间言说即是世间语言，如同世间人欲了知的义相互了知，或者是欲知义理的领会。
如是对于彼义安立能诠所诠的关系，以及所知能知的安立，为了在其他时候也不间断言说的教授，对此如是能诠所诠以及能知所知的相状之义，仅仅由颠倒而生起的自性事物称为言说，而不是与作者群的一个关系。
正因为这是世间人认为真实的缘故，称为世间言说谛，是一个。暂且这些是由世间颠倒知的力量而成为真实，由无颠倒的力量而安立胜义谛。
再者，什么是无颠倒知？即是对任何都不以非真实而增益。又，什么是不以非真实而增益？即是缘于如实安住的法性。再者，什么是诸法如实安住的自性？即是无为。又，什么是无为？即是非因缘所生。
这是否是假立的名称呢？不是，因为世间人也说无为即是自性。如是，世间某些人见到某些欺诳的言说时说：'此言说是有为的，非自性。'同样，见到幻化人时说：'此人是有为的'，称为非自性。如是，在世间中说自性是指无为。
由于是缘起的缘故，色受等有为法的义也显现为欺诳，即是说，所缘取的色受等这些的自性是有为的，由于是有为故不成为自性。即便如此，若说安立为有为的自性，这是不对的，因为没有非有为的事物，又怎么会有某个自性的名称呢？如何会被无颠倒智所缘取为如实安住的自性呢？
那也是没有的，若无彼，则无境故无知生起，即是说，为何增益为真实义？又，这个真实的增益是依于世俗谛，依于世间言说而说为胜义谛，又由于彼无相故，无能诠所诠及能知所知的言说。如经中说：'什么是胜义谛？即是于彼连心行都无，更何况文字。'
如是安立二谛时，若依胜义谛的教说而观察安住等后宣说，则彼时，如来语成无义故不应理的诘难则成合理，但安住等所说的境不是此。然而是在世间言说中。

།དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་མཐུས་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བསྟན་། གཞན་གྱི་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ལྟོས་ནས་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རང་བཞིན་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པ་དེ་གནས་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་དམིགས་ཤིང་། ཁོ་བོ་ཅག་གནས་པ་ལ་སོགས་པ འགེགས་པར་བྱེད་པ་ལུང་གིས་གནོད་པ་གོ་སྐབས་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་སྟེ།ལུང་གིས་བརྩད་པ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ལ། ཇི་ལྟར་གནས་པ་དང་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་སེལ་བ་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་བརྗོད་པ་ལ་ལུང་གིས་གནོད་པར་མི་ནུས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་དམན་པ་དང་མཉམ་པ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་སེལ་བ་ལ་ཡང་གནོད་པར་མི་ནུས་སོ།།དེ་ལ་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་པ་ནི། གང་ཡོད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ད་ལྟར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སམ། འདུས་བྱས་ རྣམས་སོ།།མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་གང་མེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་གང་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སམ་འདུས་མ་བྱས་སོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ན་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་བཀག་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་རྣམས་སེལ་བར་འགྱུར། དེ་སྐད་དུ་ ཡང་རྩ་བའི་རབ་བྱེད་བདུན་པར།སྐྱེ་དང་གནས་དང་འཇིག་པ་ཡི། །འདུས་བྱས་གྲུབ་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །འདུས་བྱས་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་ན། །འདུས་མ་བྱས་དེ་ཇི་ལྟར་འདོད། །ཅེས་བྱ་སྟེ། འདུས་བྱས་རྣམས་ནི་དུས་གསུམ་གྱིས་རྣམ་པར་གནས་ལ་འདུས་བྱས་ མེད་ན་དུས་གསུམ་ག་ལ་ཞིག་།དེ་ལ་ད་ལྟར་བའི་དུས་མེད་པས་དངོས་པོ་མེད་ལ། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་མེད་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་འདི་གཉིས་ཀྱང་གནས་ལ་སོགས་པ་མེད་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་གསུངས སོ།།ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་མ་གྲུབ་ལ། དེ་བཞིན་དུ་དམན་པ་དང་མཉམ་པ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ངོ་། །དེ་ལ་དམན་པ་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པའོ། །ཁྱད་པར་ཅན་ནི་དགེ་བ་སྟེ། འདི་ ལྟ་སྟེ་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།མཉམ་པ་ནི་བར་མ་སྟེ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདི་དག་ནི་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཙམ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་འདིར་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་མ་གྲུབ་པས་མ་གྲུབ་པར་ཁོང་དུ་ ཆུད་པར་བྱ་བ་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་བརྗོད་པས་ལུང་གི་གནོད་པ་སྤང་བར་བྱའོ།།རང་གི་སྒྲའི་དོན་ལ་འམ་གྱི་སྒྲའོ། །དེ་ཡང་མ་སྨོས་པ་རྣམས་སྡུད་པའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ཐམས་ཅད་དགག་པ་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་དགག་པའི་སྒོ་ནས་ གསུངས་པ་ལ།ལུང་གིས་གནོད་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་གསུངས་པས་སྤང་བར་བྱོས་ཤིག་།སླར་ཡང་འདི་དག་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ངོར་འཇུག་པས་མཛད་པའི་དགོས་པ་ཅི་ཞེ་ན། འདི་ལ་དགོས་པ་ཆེ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཁས་མ་བླངས་ན་འཇིག་རྟེན་ པ་དང་མི་མཐུན་པས་རྟག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལོག་རྟོགས་ལས་བཟློག་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཀླ་ཀློ་བཞིན་ནོ། །ཀླ་ཀློ་འཕགས་པའི་སྐད་མི་ཤེས་པ་ལ་འཕགས་པའི་སྐད་འགའ་ཞིག་ལས་བཟློག་པར་མི་ནུས་ལ། ཀླ་ཀློའི་སྐད་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་བདེ་བླག་ཏུ་བཟློག་པར་ འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པར་གྱུར་ན། དེའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་པ་དེ་རྣམས་ལ་དགོས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པ་རྣམས་གཞན་གྱི་དོན་མི་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཉིད་ལ་ གནས་པ་དེ་རྣམས་ནི།བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པས་ན། །སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པ་སྟེ། །མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པའི། །ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་དང་མཚུངས། །ལུང་ལས་ཀྱང་གསུངས་པ། སངས་རྒྱས་འགའ་ཡང་མི་ཤེས་ཤིང་། །ཡང་ན་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཉིད་ མིན།།འཇིག་རྟེན་རྣམ་འདྲེན་འཇིག་རྟེན་དུ། །གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་རྗེས་འཇུག་མིན། །ཞེས་སོ།

因此，佛世尊依世间言说的力量而示现住等，而不是依靠不观待他缘的智慧。其智慧以自性为境，故一切法与涅槃无别，而住等是所缘。我们对于住等的遮破，经教如何能有损害之处？以经教诤论是不合理的。如同对住、生、灭的遮破也是依世间言说而说，经教不能损害。
同样，对有、无、劣、等、胜的遮破也不能损害。其中所说'有'是指现在的蕴、界、处或诸有为法。所说'无'是指过去和未来的蕴、界、处或无为法。又如何由遮破住等而遮除彼等？如根本论第七品说：'生住灭三相，有为法非有，有为法非有，无为何所立？'有为法以三时而住，若无有为法，三时从何有？其中无现在时故无事物，无过去未来故亦无无事物。因此，这两种事物虽无住等，但依世间言说而说。
如同事物与无事物的住等不成立，同样劣、等、胜也是如此。其中劣是非殊胜的，如烦恼。胜是善，如善等。等是中性的，即无记，如眼等。这些仅是示现，如是应知一切差别在此住等不成立故不成立，依言说而说故应遣除经教的损害。
'或'字的声义是'及'的声义。这也是摄集未说的。即是说，对一切分别的遮破是通过遮破住等而说的，经教的损害应以世间言说而遣除。
复次，这些依世间言说而安立有何作用？此有大作用。若不承许世间言说，则与世间不相顺，故永不能遮止世间的邪解，如同对待野蛮人。不懂圣语的野蛮人不能以圣语遮止什么，随顺野蛮人的语言则能轻易遮止。
又若佛世尊如所证的法性而住，则于彼时成佛者将无有作用，因为住于法性者不作他利故。彼等住于法性者，'所言说止息，心行亦止息，不生亦不灭，法性同涅槃。'经中亦说：'诸佛皆不知，或非是佛法，世间导师若，不随顺世间。'

།ཡང་ན་རང་གིས་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཁོ་ན་སྒྲོ་བཏགས་ནས་རྗོད་བྱེད་དང་བརྗོད་བྱའི་ཐ་སྙད་ལ་གནས་ཏེ་ཉེ་བར་སྟོན་པར་མ་གྱུར་ན། དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་དོན་སྒྲུབ་པར་མི་ནུས་ལ། ཇི་སྐད་དུ་ལུང་བཞི་། བམ་པོ་གྱ་དྲུག་པ་། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སངས་རྒྱས་ནས་རིང་པོ་མ་ལོན་པ་ན་འདི་སྐད་གསུངས་ཏེ། བདག་གིས་ཆོས་ཉིད་ཟབ་མོ་ཟབ་མོར་སྣང་བ་མཐོང་དཀའ་བ་རྟོགས་དཀའ་བ་བརྟག་དཀའ་བ། བརྟག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན པ་ཕྲ་བ་མཛངས་པ་མཁས་པ་སྒྲིན་པོས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ།དེ་བདག་གིས་གལ་ཏེ་གཞན་ལ་བསྟན་པར་གྱུར་ཀྱང་གཞན་གྱིས་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་གྱི། དེའི་ཚེ་བདག་ནི་ཉམས་པར་འགྱུར། ལ་བར་འགྱུར། སེམས་མི་སྤྲོ་བར་འགྱུར། གང་དུ་བདག་ ཉིད་གཅིག་པུ་ཞིག་།དགོན་པ་དབེན་པ་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བས་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པས་བདེ་བར་གནས་པ་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་མི་མཇེད་ཀྱི་བདག་པོ་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ན་གནས་པས་འདི་སྐད་སྨྲས་སོ། །ཀྱེ་མ་འཇིག་རྟེན་འདི དག་ནི་བརླག་གོ།།ད་ནི་གང་དུ་ན་འགའ་ཞིག་ཏུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་འགའ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཨུ་དུམ་བཱ་རའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ལ། དེ་ནི་དེ་སང་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོག་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་ ཐུགས་སྤྲོ་བར་འགྱུར་གྱི།ཆོས་འཆད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་པས་བདག་ནི་གང་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཐད་དུ་དོང་ལ་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་མི་མཇེད་ཀྱི་བདག་པོ་ཚངས་པས་འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ལག་པ་བསྐུམ་པ་ལས་བརྐྱང་བའམ། བརྐྱང་ བ་ལས་བསྐུམ་པ་བཞིན་མི་མཇེད་ཀྱི་བདག་པོ་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་མི་སྣང་བར་གྱུར་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་མདུན་དུ་འཁོད་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་མི་མཇེད་ཀྱི་བདག་པོ་ཚངས་པས་དེའི་ཚེ་ན་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་སྨྲས་སོ། །མ་ག་དྷཱར་ནི་སྔོན་ཆད་མ་བྱུང་ ཆོས།།བརྗོད་བྲལ་དྲི་མར་བཅས་པ་རྗེས་སུ་རིག་།ཉོན་མོངས་མེད་ཅིང་རྡུལ་དང་བྲལ་བའི་ཆོས། །བདུད་རྩིའི་སྒོ་མོ་གསལ་བར་མཛད་དུ་གསོལ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཚངས་པ་བདག་གིས་ཚོགས་ ཆེན་པོས།།སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་ཡོངས་བསྲབས་ཤིང་། །ཐ་བ་བཅོམ་ནས་རྟོགས་པ་ཡི། །ཆོས་འདི་རྟོགས་པར་སླ་མ་ཡིན། །རྒྱུན་ལས་བཟློག་པ་ལྟ་བུའི་ལམ། །ཟབ་མོ་ཤིན་ཏུ་མཐོང་བ་དཀའ། །སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་མུན་པ་ཡི། །ཕུང་པོས་བསྒྲིབས་པས་མཐོང་བ་ མིན།།ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་ངེས་པར་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་དོན་བྱེད་པའི་ཐབས་ཀྱི་ཕྱིར་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ཁས་བླང་བར་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པས་རྟོགས་པའི་ཐབས་སུ་གྱུར་བ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཁས་མ་ བླངས་པར་འཇིག་རྟེན་པས་རྟོགས་པར་བྱེད་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རང་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ཅུང་ཟད་མ་དམིགས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་འབའ་ཞིག་གིས་ཉེ་བར་སྟོན་པར་མཛད་ཅེ་ན། །འདི་ནི་རབ་ཏུ་གྲགས་ པའི་དཔེ་གཅིག་ཙམ་སློབ་དཔོན་གྱིས་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་དོན་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་བསྡུ་བར་བྱའོ།།ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་པའི་བདེ་བར་གཤེགས་པས་འཇིག་རྟེན་པའི་ངོར་འཇུག་ཏུ་དང་ངའི་ཞེས་པས་སྐད་གཞན་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་གསུངས་ཏེ་། དེ་ལ་ངའོ་ ཞེས་པས་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་ངར་འཛིན་པའོ།།བདག་གི་འོ་ངའི་འོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་ང་ཡིར་འཛིན་པའོ། །ང་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་འདི་གཉིས་ཀྱང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་ཡན་ལག་སྟེ། དེ་ལས་བདག་དང་བདག་གིར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ ལ་འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར།སྤངས་པས་ན་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ལ་ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

或者，如果不是仅仅对自己所证悟的法性增添戏论而安住于能诠所诠的言说来宣说的话，那么也不能成办世间的利益。如同在《四分律》第九十六卷中所说：'尔时，世尊成佛不久，如是宣说：我已证悟甚深甚深、难见难解、难以思量、非思量境界、微细、聪慧、智者所知的法性。如果我为他人宣说，他人也不能了知，那时我将会疲惫、困乏、心生厌倦。不如我独自一人住于寂静处，以现法乐住的瑜伽而安住。'
尔时，娑婆世界主梵天从梵世界说道：'呜呼！这些世间将要毁灭了！如今如来、应供、正等正觉出现于世间，犹如优昙钵罗花一般稀有。而今世尊安住于少欲知足，不乐说法，我当前往世尊处祈请。'
于是娑婆世界主梵天，犹如壮士屈伸臂顷，从梵世界忽然不见，出现在世尊面前。尔时，娑婆世界主梵天说此偈颂：'摩揭陀国未曾有，宣说离垢染污法，无烦恼法离尘垢，祈请开启甘露门。'
尔时，世尊以偈答道：'梵天我以大精进，调伏有爱极微细，摧破罪恶所证法，此法实非易悟解。逆流而上如此道，甚深极难得见闻，为诸贪欲黑暗蕴，所覆不能得见之。'
因此，必定应当首先承许如实安住的世间言说，为了成办世间利益的方便，若不承许世间言说作为世间了悟的方便，则不能令世间了悟。
复次，如何是佛世尊虽然自身未曾见到少许实有，却仅随顺世间言说而作开示呢？这只是论师为了成立所要阐述的义理而举出的一个广为人知的比喻而已。
无我执我所执的善逝，为随顺世间而说'我'和'我的'等言词。其中，执著'我'为实有即是我执；执著'我的'、'属于我'为实有即是我所执。这我执和我所执二者是萨迦耶见的支分，因为由此而起我和我所的执著。其中这个萨迦耶见已被佛世尊彻底断除，由于断除，故善逝无有我执和我所执。

།དེ་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མངོན་པར་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པར་དགོངས་པའི་དུས་སུ་ཉེ་བར་བཏུད་པ་གང་ཞིག་ལ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་ཞིང་།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཉེས་པ་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་། ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཅན་ ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་མཛེས་པར་གཤེགས་པས་ན་བདེ་བར་གཤེགས་པའམ་སངས་རྒྱས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་མཛེས་པར་གཤེགས་པས་བདེ་བར་གཤེགས་པའོ།།ཕྱིར་མི་ ལྡོག་པའི་ཕྱིར་མཐར་ཐུག་པར་གཤེགས་པས་ཏེ་རིམས་ནད་ལེགས་པར་བྱང་བ་བཞིན་ནམ།ཐོག་མ་དང་བར་དང་ཐ་མར་གཅིག་ཏུ་དགེ་བའི་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་མཛེས་པར་གཤེགས་པའི་ཕྱིར་བདེ་བར་གཤེགས་པའོ། །ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཚུལ་གྱིས་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་ཤིན་ཏུ་སྤངས་པས་གནས་ཀྱང་ང་དང་ངའི་ཞེས་གསུངས་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་ལུང་ལས། དགེ་སློང་དག་ངའི་ལྷའི་མིག་རྣམ་པར་དག་པ་མི་ལས་འདས་པས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དགེ་སློང་དག་ང་ནི་གཅིག་པུ་དབེན་པ་ཞིག་ན་གནས་པ་ན་ཞེས་པས་འདིར་ང་ཡི་བ་གསུངས་སོ། །བདག་ཉིད་ལ་ང་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་ཀྱང་ང་དང་ང་ཡི་ཞེས་པ་གསུངས་པས་འཇིག་རྟེན་པས་རྟོགས་པའི་ཐབས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འཇིག་ རྟེན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ང་དང་ང་ཡི་ཞེས་གསུངས་ལ།འདི་ལྟར་གཙུག་ན་ནོར་བུའི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པར་བྱ་དཀའ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་གསུངས་པ་དེ་གང་ཞིག་དེའི་ཚེ་ལོང་བ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དང་གང་དུ་འདི་ལྟར་བྱ་དཀའ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་གསུངས་ཤེ་ན། དེ་དག་གོ་བར་འདོད་པའི་ འཇིག་རྟེན་པ་ལ་གལ་ཏེ་ང་ཉིད་དེའི་ཚེ་ན་ཞེས་མ་གསུངས་ན་འཇིག་རྟེན་པས་རྟོགས་པར་འདོད་པའི་དོན་མི་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའམ་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་པ་ལ་ངོ་མཚར་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ང་ཡིར་འཛིན་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གང་ཡང་འདི་ལྟར་ ང་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པའི་ངོར་འཇུག་ཏུ་ང་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་ཡོད་པ་ལྟ་བུར་མཚོན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོར་གྱུར་པ་གཞན་གསུང་བ་ན་ཡང་དངོས་པོ་དེའི་རང་བཞིན་ལྟ་བུར་མཚོན་པར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པས་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པས་གསུངས་པའོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ།།ང་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་བཞིན་བརྗོད་བྱས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ན། བརྗོད་བྱ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་རྫོགས་ཀྱི་བར་གྱིས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ།། དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་གི་རྗོད་བྱེད་ནི་བརྗོད་བྱ་མེད་པ་སྟེ། ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་བརྗོད་པ་འགའ་ཞིག་ཏུ་གྲུབ་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་དབང་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་གསུངས་པ་ཐམས་ཅད་དངོས་མེད་པ་ཚིག་ཙམ་ཁོ་ན་ཡིན་ན། གང་དུ་བཅོམ་ལྡན འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ།བདག་ཉིད་ལ་ནི་བདག་ཉིད་མགོན། །རྗེས་སུ་མགོན་བྱེད་གཞན་སུ་ཞིག་།བདག་ཉིད་ལེགས་པར་དུལ་གྱུར་ན། །མཁས་པས་མཐོ་རིས་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལ་བདག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མིན་ན་མགོན་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་རིགས་ པར་འགྱུར།དེའི་ཕྱིར་བདག་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ཡང་ཁྱོད་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་རྩོད་པའི་སྐབས་ཚོལ་བར་བྱེད་ལ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྨྲས་པ། བདག་མིན་བདག་མེད་མིན་བདག་དང་། །བདག་མེད་མིན་པས་རྗོད་འགའ་འང་མེད། །བརྗོད་བྱ་མྱ་ངན་འདས་དང་ མཚུངས།།དངོས་པོ་ཀུན་གྱིས་རང་བཞིན་སྟོང་། །དེ་ལ་བདག་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། །འདིར་བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ངོར་རློམ་སེམས་པ་ནི་བདག་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་སྲེད་པའི་དངོས་པོར་གྱུར་པས་སྲེད་པའི་སྙིང་སྟོབས་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ནོ། །སྲོག་ གི་དབང་པོ་དང་འབྲེལ་བས་འཚོ་བས་ན་སྲོག་གོ།།ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པས་སྐྱེ་བ་པོའོ། །ཡིད་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ལས་སྐྱེས་པས་ཤེད་ལས་སྐྱེས་སོ།

对于此，由福德资粮力而思维欲获得圆满果报受用之时，于所敬礼者具足受用，由智慧资粮力远离一切过失，具足功德之道所获无边众生利益故而善逝，或佛陀于一切法无碍遍知智慧真实通达故善逝即是如来。由不退转故究竟而去，如同病痊愈一般，于初中后一向善法宣说善逝故为如来。依据词源学，如来即是我执和我所执完全断除而住，然亦说'我'与'我所'。如经中所说：'诸比丘，我以清净超人天眼见'等世尊所说，
如来对诸比丘说：'我独自一人住于寂静处'，此处说'我所'。虽于自身无我执和我所执，然说'我'与'我所'，为世间了知方便故，依世间而说'我'与'我所'。如此在《顶髻珠王本生》等中所说百种难行，彼时成为大盲者，于何处说此百种难行？
对于欲了解彼等的世间人，若不说'我于彼时'，则世间人所欲了解之义不能了解，或于如来行为亦不生稀有。如是亦当配合我所执。又如此，虽无我执和我所执，然于世间前示现似有我执和我所执。如是于说其他实有时，亦当承许如实有性而示现。
因此，应知诸佛世尊所说非是实有，乃随顺世间言说而说。如同我执和我所执，由所诠空故，以无所诠抉择品终。因此，住等这些能诠是无所诠，依世俗而说某些言说得以成立，但依胜义则不然。若一切所说皆是无实唯语言，则于世尊如是说：'自身即是自身怙主，谁能作为其他怙主？若能善调伏自身，智者当得生天界。'彼中若无我等，怙主等如何合理？
因此我是有的耶？虽然你舍弃自身而寻求诤论之机，然而说：'非我非无我，非我与无我，无有少许可说，所诠如涅槃，一切事物自性空。'此中无我性者，是词之省略。此处由修所生增上慢心即是我。彼即是爱著之事，由爱著之力故为有情。由与命根相系而活故为命。由业和烦恼于他生中出生故为生者。由意为主而生故为意生。

།ཡིད་ཤས་ཆེ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཤེད་ཅན་ནོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ ལས་བྱེད་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོའོ།།དེའི་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རིག་པ་པོའོ། །ཡུལ་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་པོའོ། །དཔྱོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མཐོང་བ་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དེའི་མིང་གི་ཁྱད་པར་རོ། །བདག་དེ་ཡང་རྩ་བའི་རབ་བྱེད་བཅུ་ པར།།རེ་ཞིག་ཤིང་ལ་མེ་མིན་ཞིང་། །ཤིང་ལས་གཞན་དུ་མེ་མ་ཡིན། །མེ་ནི་ཤིང་དང་ལྡན་མིན་ལ། །མེ་ལ་ཤིང་མེད་དེར་དེ་མེད། །མེ་དང་བུད་ཤིང་བཤད་པ་ཡིས། །བདག་དང་ཉེ་བར་ལེན་རིམ་བཞིན། །ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་པ་རྣམ་ པ་ལྔས་དཔྱད་ན་མི་སྲིད་པས་བདག་མེད་དོ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་འདིར་ཕྱོགས་སྔ་མ་གཞན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ངར་འཛིན་པ་དང་། ང་ཡིར་འཛིན་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། ང་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པའི་གསུང་དངོས་པོ་མེད་ལ། ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་ པ་མ་སྤངས་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ང་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པའི་བརྗོད་པ་དོན་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། འཇིག་རྟེན་པའི་ང་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པའི་ཚིག་དོན་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་བདག་མིན་ཅེས་ བདག་དགག་པ་སྔར་བཞིན་ནོ།།བདག་མ་གྲུབ་པས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ང་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པའི་རྗོད་བྱེད་ཀྱང་བརྗོད་བྱས་སྟོང་པའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་བདག་མེད་ན་ཡང་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ངར་འཛིན་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རང་རིག་པར་ཡོད་པས་དེའི་རྗོད་བྱེད་ཚིག་ ཙམ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་།སླར་ཡང་ངར་འཛིན་པ་དེའི་དམིགས་པ་ཅི་ཞེ་ན། བདག་གོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་བདག་མེད་ན་དམིགས་པ་ལས་གཞན་དུ་ངར་འཛིན་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར། དམིགས་པ་མེད་པར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེ་བ་ནི་མེད་དོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ དམིགས་པ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེ་སྟེ།དཔེར་ན་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེ་ན། དཔེ་འདི་ནི་གཉི་ག་ལ་མ་གྲུབ་པས་རྣམ་པར་རིག་པར་སྨྲ་བའི་འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཁྱོད་ལ་ཡང་དཔེ་མེད་པས་འདོད་པའི་དོན་མི་འགྲུབ་བོ་ ཞེ་ན།སླར་ཡང་ཁོ་བོའི་འདོད་པ་ཅི་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕྱི་རོལ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། །སླར་ཡང་དེ་ཇི་ལྟར་མ་གྲུབ་ཅེ་ན། ཁོ་བོས་སུན་ཕྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་སྐྱོན་བརྗོད་པ་ནུས་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ན། དེ་ལྟར་འགྱུར་ལ་རག་ན་གཉི་ག་ལ་ གྲགས་པའི་དཔེ་བརྗོད་པ་མེད་པས་ནུས་པ་མེད་དོ།།ཁྱོད་ལ་ཡང་ཁོ་བོ་ལ་ལྟོས་ནས་གཉི་ག་ལ་གྲུབ་པའི་དཔེ་ནུས་པ་མེད་པས་འདོད་པའི་དོན་མི་འགྲུབ་བོ། །སླར་ཡང་ཅི་ཁོ་བོའི་འདོད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕྱི་རོལ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཁོ་བོ་མི་ འདོད་ན།ཅིའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཁོ་བོའི་འདོད་པ་ཡིན། འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཁོ་བོས་ཁས་བླངས་ལ་དེའི་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པས་ཤེས་ཀྱི་ཁོ་བོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་ཁོ་བོ་ཅག་དང་འབྲེལ་བའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ དོན་འདི་སེལ་བར་མི་ནུས་སོ།།དེ་ལ་ཅི་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་མ་གྲུབ་པས། དེ་ལས་དམིགས་པས་བསྐྱེད་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དམིགས་པ་མེད་ན་དེ་མེད་པས་བདག་མེད་ན་ངར་འཛིན་པ་མེད་པར་གྲུབ་བོ། །ཁོ་བོས་ དེ་ལྟར་ཁས་མ་བླངས་སོ་ཞེ་ན།སླར་ཡང་ཅི་དངོས་པོ་འདི་དག་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་མ་གྲུབ་པས་གང་ཞིག་ཁྱོད་ཀྱང་ཁས་མི་ལེན་ནམ། འདི་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་གྲུབ་ལ། འོན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་རྨོངས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་བར་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཁོ་བོས་སྨྲའོ།

由于具有强大的意识，故称为有力者。因为引导从事善、不善和无记的业，故为作者。因为感受其果报，故为知者。因为遍观境界，故为了知者。因为能观察，故为见者等，这些是其名称的差别。
关于这个我，如《根本中论》第十品中说：'暂且火不在薪中，火亦不异于薪外，火不具有于薪中，薪不在火中彼亦无。以火与薪的解说，依次说明我与取。'以此偈文，若以五种方式观察取蕴是一是异，我是不存在的。
或者这里另有前宗：虽然诸佛已断除我执和我所执，故无我和我所执的实体言说，但未断除我执和我所执的世间人的我和我所执的言说应当有其意义。
答曰：世间人的我和我所执的言词并无实义。为什么呢？因为如前所说的否定我的理由。由于我不成立，所以世间的我和我所执的能诠也是离开所诠的。
有人说：即使无我，但我执作为心所法是有自证的，因此其能诠不仅仅是言词而已。
再问：那么此我执的所缘是什么？答：是我。若如此，在无我的情况下，离开所缘境，我执如何能生起？没有所缘境，心和心所是不会生起的。
有人说：不依赖外境，心和心所也能生起，如在梦中等。这个比喻对双方都不成立，所以不能成立唯识宗所主张的义理。对你来说也因为没有比喻而不能成立所欲证明的义理。
再问：那么我的主张是什么？答：就是识能缘取外境。再问：这如何不成立？答：因为我已破斥了。若你的过失指出具有力量，则如是，然而因为没有双方共许的比喻，所以无力。对你来说，相对于我也因为没有双方共许的有力比喻，所以不能成立所欲证明的义理。
再问：难道我的主张是识缘取外境，而我不承认识本身吗？为什么说缘取外境者是我的主张？我承许世间言说，其境和识也是世间所知，而不是我所知。你也不能否定与我们相关的这个世间义理。
其中，是否对世间来说心和心所具有所缘是不成立的，由此所缘所生的心和心所在无所缘时便不存在，因此无我则无我执已经成立。
若说我并未如此承许。再问：这些事物对世间不成立，你也不承认吗？这些对世间是成立的，但是由于世间愚痴，所以如颠倒那样趣入，这是我所说的。

།དེའི་ ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་འདི་དག་ཀྱང་ཁོ་བོས་ཁས་མི་ལེན་ནོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། འདིར་དོན་རྟོགས་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པ་འཛིན་པ་ལས་སམ་བསྟན་བཅོས་ལས་འགྱུར་གྲང་། དེ་ལ་རེ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་པ་ཁྱོད་ལ་ཚད་མ་མ་ཡིན་ལ། བསྟན་བཅོས་ལས་ཁས་བླངས་པའི་དོན་ ཀྱང་གཞན་ལ་བསྒྲུབ་པར་ནུས་པ་མེད་ལ།དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་དང་མཚུངས་པའི་སྐྱེ་བོའི་སྒྲའི་རྗེས་སུ་ཁྱོད་འཇུག་པའི་རིགས་ཀྱིས་ཁས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མཁས་པ་ནི་འཐད་པ་དང་བཅས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚད་མ་བརྗོད་པས་སམ། འཇིག་རྟེན་པ་ལས་སོ། །འཐད་པ་མེད་པ་ཚིག་ ཙམ་གྱི་བསྟན་བཅོས་ཚད་མར་བྱེད་ན་བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་ཚད་མར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་མེད་དོ། །རིགས་པས་དཔྱད་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་མི་སྲིད་ལ། དེའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ལ་མི་ལྟོས་ པར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཁས་བླང་བར་བྱའོ་ཞེ་ན།ཇི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་དཔྱད་པས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་མི་སྲིད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ཁོ་བོས་དཔྱད་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་བཞིན་དུ་སེམས་དང་ སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡོད་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཏང་བར་བྱོས་ཤིག་།སླར་ཡང་གཞན་ཞིག་གིས་སྨྲས་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ལ། གལ་ཏེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ན། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་སྟེ། དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ཞེས་པའི་མིང་འདི་ཉིད་འདིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ཅི་འདིའི་དམིགས་པ་མེད་དོ ཞེས་སྨྲ།འདི་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་སྒྲ་ཐོས་པ་ན་གལ་ཏེ་འདིའི་མིང་ཉིད་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པར་འགྱུར་ན། དེའི་ཚེ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་མེད་དོ་ཞེས་པ་ན་དེ་ཉིད་ཀྱི་མིང་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ ནོ།།དེའི་ཕྱིར་འདིའི་མིང་ཉིད་ལ་དམིགས་པས་མ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདིའི་དམིགས་པ་ཅི་ཞིག་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའོ། །མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ནི་ དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ།།སླར་ཁྱོད་ཀྱི་དམིགས་པའི་དོན་ཅི་ཞིག་ཡིན། སྨྲས་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རང་གི་རྣམ་པར་གཏོད་པའི་དོན་ནི་དམིགས་པའི་དོན་ཏོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ལ་རྣམ་པར་གཏོད་དམ་ཅི།གལ་ཏེ་གཏོད་ན་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དུ་མི་འཐད་པས་དེ་འདི་དག་ནི་འགའ་ལ་འགལ་བའི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་དུས་གཅིག་ལ་གཅིག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་ པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་ན་ཡང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་སུ་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར། དེ་དག་མུན་པ་དང་སྣང་བ་དག་གཅིག་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །སྔོན་པོའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་སྔོན་པོ་ཡིན་པ་ལྟར་། དངོས་པོ་མེད་པ་རྟོགས་པའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པར་རིགས་སོ།།དེ་ལྟར་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་རྣམ་པ་དག་འགལ་བས་འདི་ནི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། སྔོན་པོའི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྔོན་པོའི་རྣམ་པ་དང་འགལ་བའི་དཀར་པོ་བཞིན་ནོ། །དམིགས་པ་ དང་རྣམ་པས་དབེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པ་ན་གང་ཞིག་ངོ་བོ་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད།ཅི་ངེས་པར་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་ཙམ་ཞིག་ཁོ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའམ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་དམིགས་པ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་དམིགས་པ་ ཁོ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ལ།འོན་ཀྱང་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་རང་བཞིན་ནོ།

如果说因此我也不承认这些世间的观点。回答说：在此，对于了解义理者们来说，是从执持了解义理，还是从论典而来呢？首先，世间对你来说不是量，从论典所承许的义理也无法对他人建立，因此你随顺与你相同的凡夫之声是不合理的。
智者是依据具有正理的论典所说的量，或者是从世间而来。如果将无有正理仅是言词的论典视为量，则一切论典都将成为量。因此，不依赖外境所缘的心和心所是不存在的。
以理观察时外境所缘是不可能的，因此应当承许不依赖外境义的唯心和心所。如果说这样的话，如同你以观察认为外境所缘不可能，同样我观察时心和心所是可能的，因此如同外境所缘一样，应当完全舍弃心和心所的存在性。
复次，另有人说：并非一切识都具有所缘，即使一切识都具有所缘，也不会生起缘石女儿的识，因为无有所缘。那么，这个'石女儿'的名称本身不就是其识的所缘吗？为何说其无有所缘？
这是不存在的，因为当听到'石女儿'之声时，如果其名称本身成为缘石女儿的识的所缘，那么当说'石女儿不存在'时，其名称也应成为不存在，然而并非如此。
因此不是缘于其名称本身。那么此识的所缘究竟是什么？此识是缘无实法。石女儿是无实法，缘于彼的此识即是缘无实法。
再问你所缘的含义是什么？答：能在识中投射自相的义即是所缘的含义。如果这样的话，石女儿是否投射于缘石女儿的识中？
如果投射，那么具有无实法相的识不应成为实法的自性，因为相违的实法和无实法不可能同时存在于一处。如果成为实法和无实法，识怎么不成为二？如同暗和明不能共存一样。
如同青色分别识的所缘是青色一样，了解无实法的识的所缘应当是无实法。如此，由于无实法和相互违背，这就如同石女儿一样不会成为实法，如同青色相的识与青色相违背的白色一样。
当无有离开所缘和行相的识时，什么能安立为不同体性的行相？是否一定仅仅是所缘的行相即是识？如果是这样，那么所缘本身就会成为识。
它不仅仅是所缘即是识，而是遍断所缘行相的自性。

།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དམིགས་པ་དག་རྣམ་པ་མཚུངས་མོད་ཀྱི། དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་གཅད་པར་བྱ་བའི་རང་བཞིན་ ཡིན་པ་དང་།ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དམིགས་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡང་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་གཅད་པར་བྱ་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་ཙམ་ནི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པ་རྗེས་སུ་བྱེད་པས་བསྐྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་རྣམ་པ་དག་ འགལ་བས་དངོས་པོ་ལས་ལོག་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ན་ཡང་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་ཇི་སྐད་བརྗོད་དོ་། །གཞན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ནི་སྐྱེ་བ་ལས་སྔོན་རོལ་དུ་ཅིའི་ངོ་བོ་ཡང་མ་ཡིན་ ལ།དེ་ཡང་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་མ་བཟུང་བས་སྐྱེ་བ་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེའི་ཚེ་ཅིའི་ངོ་བོ་ཡང་མ་ཡིན་པ་འདི་ལ་འཛིན་པས་སྐྱེ་བ་བསྒྲུབ་པར་བྱོས་ཤིག་།དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པས་དངོས་པོ་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཐོབ་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་འགལ་བའི་གནས་སྐབས་ཐོབ་ པར་འགྱུར་ལ།མ་སྐྱེས་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་འཛིན་པར་རྟོགས་པ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ངེས་པར་འདིས་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་ན། དེའི་སྐྱེ་བ་ལས་སྔ་རོལ་གྱི་གནས་སྐབས་ཉིད་ལ་བརྟག་པར་བྱ་ན། མ་སྐྱེས་ པའི་གནས་སྐབས་སུ་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་རྣམ་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་གནས་སྐབས་དེ་ན་དམིགས་པ་ལ་འཛིན་པར་བྱེད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་པོ་ཉིད་ནི་མི་འདོད་ལ། སྨོས་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ན་གནས་སྐབས་གཞན་ཡང་ ཐོབ་པ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཡང་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དངོས་པོ་མང་པོ་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་སྔོན་པོའི་སྒྲ་ལ་མ་ལྟོས་པར་སྔོན་པོའི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་སྒྲ་ལ་མ་ལྟོས་པར་དོན་རྟོགས་ལ་རག་ན་ རྟོགས་པ་ནི་མེད་དོ།།རྒྱུ་མཚན་གྱི་སྒོ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པར་འཇུག་པར་མི་ནུས་སོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་མཚན་ལས་གཞན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་ན། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །སྐྱེ་བ་ ལོག་པས་མི་འཇུག་གོ་ཞེ་ན།མཚན་མ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ལོག་ན་ལས་ལྡོག་པར་འགྱུར་བས་སྐྱེ་བ་མི་ལེན་ནོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལྟར་མ་གྱུར་ཀྱང་ ཟག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དམིགས་པ་ལ་རྟག་ཏུ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།རིགས་པས་ནི་གང་ཞིག་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་མཚན་མ་འགའ་ཡང་མི་དམིགས་ལ་མཚན་མ་མེད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ ཀྱིས་འདིར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེལ་བ་ལ་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ལ།ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མཚན་མ་མི་དམིགས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྡོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། འཕགས་པས་བརྟེན་པ་འདི་ལྟ་བུ།། དངོས་པོས་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། །རྒྱུ་མཚན་མེད་པས་རྣམ་ཤེས་ནི། །ནམ་ཡང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །འཕགས་པ་ལྷས་ཀྱང་གསུངས་པ། སྲིད་པའི་ས་བོན་རྣམ་པར་ཤེས། །ཡུལ་ནི་དེ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ། །མཐོང་བའི་ཡུལ་རྣམས་བདག་མེད་ཕྱིར། །སྲིད་པའི་ས་བོན འགག་པར་འགྱུར།།ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཚན་གྱི་སྒོ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་འབའ་ཞིག་པ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རིགས་སོ། །གལ་ཏེ་གང་གི་དངོས་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དམིགས་ནའོ།

正因如此，虽然识与所缘二者形相相同，但所缘不是识，因为它是被了知的自性，而不是能了知者。能缘者也不是所缘，因为它不是被了知的自性，而是能了知的自性。因此，仅仅是所缘的形相不是识。也不是与所缘的识相异，因为离开所缘的形相就没有识的本体。因此，由无实法随行所生的识，由于无实法与形相相违，离开实法后识成为无实法。
识成为无实法时，就如同说石女儿是无实法一样。再者，此识在生起之前不是任何本体，而且由于未执取境相而不能获得生起。此时，对于这个不是任何本体的识，你要通过执取来成立生起。缘无实法而获得无实法的形相，将获得与生起极为相违的状态，未生起而了知执取无实法也是不合理的。
或者，如果必定认为它缘无实法，那么在观察它生起之前的状态时，在未生起的状态中，由于无实法与形相相违的缘故。或者，在那个状态中，由于没有执取所缘的本体，不承认是缘无实法者，而且由于有所说的过失，也不能获得其他状态。
即使缘石女儿的识会缘多个实法，如此的话，就像不依赖'蓝色'的声音而有蓝色形相的识一样，不依赖'石女儿'的声音就应该能了解其义，但实际上并没有这样的了解。具有因相之门的识，不能无因而运行。如果离开因相识也能运行，那么对于无余涅槃也应该能运行。
如果说由于生起止息而不运行，那么缘无相的识的生起就不应该止息。如果说烦恼止息则业止息，因此不受生，那么即使业和烦恼为因的识不如是，无漏识应该会永远缘涅槃境而运行。
依理而言，于一切法无生中不缘任何相，无相则识不运行。因此，这里空性论者对遣除一切法作随顺证成，一切法是无实法的本性中不缘相故识止息，这是其义。如是说道：'圣者所依如是，不能以实法了知，无有因相故，识永不生起。'圣天也说：'有的种子即识，境是它的行境，由见境无我故，有的种子将灭。'
因此，具有因相之门的识，由于无因相的缘故，不能单独缘石女儿，应当如是了知。如果说识能缘无实法的话。

།སུ་ཞིག་འདི་སྐད་སྨྲ། དངོས་ པོ་མེད་པ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དམིགས་པར་བྱ་བའོ་ཞེས་པ་འདི་སྐད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།དངོས་པོའི་སྒོ་ལ་མི་ལྟོས་པར་དངོས་པོ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་སྔོན་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པ་བཞིན། ཇི་ལྟར་ན་དངོས་པོའི་སྒོ་ཅན་ཡིན། སླར་ཡང་འདིའི་གཏན་མེད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་སྒྲ་ལ་ལྟོས་པ་བཞིན་ནོ། །འདིར་སྒྲ་འགའ་ཞིག་ནི་དོན་དང་བཅས་པའོ། །འགའ་ཞིག་དོན་མེད་པའོ། །དོན་དང་བཅས་པ་ནི་ལྷ་སྦྱིན་ལ་སོགས་པའི་སྒྲའོ། །ལྷ་སྦྱིན་ནི་འཇིག རྟེན་ན་ཟ་བའི་བྱ་བ་རྫོགས་པའི་རྒྱུར་དམིགས་པས་དོན་དེས་ན་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་སྒྲ་དོན་དང་ལྡན་པའོ།།མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བསྟན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་མི་དམིགས་ལ། དམིགས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་དངོས་པོ་ཞེས་རྣམ་པར་མི་འཇིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་སྒྲ་འདི་ཡང་བསྒྲུབ་བྱའི་དོན་ གྱིས་སྟོང་པའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་སྒྲའི་དོན་མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་དོན་གྱིས་སྟོང་པའི་སྒྲ་ལ་དམིགས་པའོ། །དོན་དངོས་པོ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལ་འདིའི་སྒྲའི་དོན་ཡུལ་འགའ་ཞིག་ན་མེད་ཅིང་དུས་ནམ་ཞིག་ན་མེད་ལ་རྟོགས་ པ་པོ་འགའ་ཞིག་ལ་སྣང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ་།ཐམས་ཅད་དུ་དམིགས་པས་གཏན་མེད་ཅེས་འཇིག་རྟེན་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་གོ། །དེ་ཡང་འདིའི་གཏན་མེད་ནི་སྒྲའི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ཏེ། སྒྲའི་དོན་མི་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ལ། དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ལ་ བརྟེན་ནས་སྔ་ན་མེད་པ་དང་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པ་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་པས་རྣམ་པར་བརྟགས་སོ།།དེ་ལ་ད་ལྟ་བའི་དངོས་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་དེའི་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་གྱི་གནས་སྐབས་ལ་སྔ་ན་མེད་པ་ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག་ལ། ནམ་ཡང་དངོས་པོ་མི་སྲིད་པ་དེ་ནི་སྔ་ན་མེད་པ་མ་ ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལྟ་བུའོ། །ད་ལྟར་བའི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ནི་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་འཇིག་པའི་གནས་སྐབས་སམ། མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་ཞིག་ནས་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པ་ཡང་ གསལ་བར་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་ལ་ལྟོས་པ་འབའ་ཞིག་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་འཛིན་པ་ནི་མདོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན། འཕགས་པ་ལྷས་གསུངས་པ། དངོས་པོ་མེད་ན་དངོས་མེད་ནི། །ཤེས་པ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ལ།། དངོས་པོ་མེད་ན་དངོས་མེད་ནི། །གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ག་ལ་ཞིག་།ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གང་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའམ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཚུངས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ན། དེ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པས་མེད་དོ ཞེས་བྱ་སྟེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་འཛིན་པ་ཟད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འགོག་པ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིར་དངོས་པོ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་མེད་ལ།དེ་ལས་ཀྱང་བདག་མ་གྲུབ་པས་ངར་འཛིན་པའི་བརྗོད་པ་དངོས་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་འདིར་གྲུབ་བོ། །འོ་ན་ཆོས་འདི་དག་ནི་རང་རིག་པས་མྱོང་བ་འདི་ལྟ་སྟེ་ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་དག་དམིགས་པར་བྱ་བར་མེད་ཀྱང་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངར་འཛིན་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་འདི་དག་ནི་མེད་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེ་ན།ཅི་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ཁ་བལྟས་སམ། འོན་ཏེ་གཞན་དུ་ཁ་བལྟས་པ་ཡིན། འདི་ནི་ཤར་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ཞེས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མ་ཡིན་ནམ། བྱང་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་ འདི་རྣམས་ཤར་ཕྱོགས་སུ་འགྱུར་བ་མི་རིགས་ལ།རབ་རིབ་ཅན་གྱི་སྐྲ་དང་སྦྲང་བུ་ལ་སོགས་པའི་དོན་མེད་ཀྱང་རང་གིས་ཅིའི་ཕྱིར་ཉམས་སུ་མ་མྱོང་། འདི་དག་སེམས་ཅན་གཞན་ལས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉམས་སུ་མྱོང་ཙམ་གྱིས་ཡང་དག་པའི་དོན་གྱི་ དངོས་པོར་རྣམ་པར་གཞག་པར་མི་ནུས་སོ།

有人这样说：'无实物是被识所缘'，对此应当这样说：不依靠实物之门，单独的无实物不被识所缘，就像青色识不依靠黄色等一样。怎么说是具有实物之门呢？又如同这里的完全无的识依靠石女儿的声音一样。
在此，某些声音是具有义的，某些是无义的。具有义的是提婆达多等的声音。提婆达多在世间被缘为完成吃饭等行为的因，因此提婆达多的声音具有义。
虽然说石女儿，但在世间人中不被缘取，不被缘取者不被称为实物。因此，这石女儿的声音也是空无所成立义的。
识对于了知声义者来说，是缘取无义之声。从无实物之门，必定成为无义，于此，此声义在任何处所都不存在，任何时候都不存在，对任何认知者都不显现，即是说由于普遍缘取而在世间安立为完全无。
而且，这里的完全无是依靠声音实物，从不缘取声义的门而遍计，如是依靠实物，世间人遍计先前无和互无等。
其中，依靠现在实物，在其生起之前的阶段安立为先前无，而从来不可能存在的实物不是先前无，如石女儿。现在实物的自性因为无常，所以凡是灭的阶段或无常性中灭已无称为灭已无。
互无也明显是依靠实物，即是说无实物这一说法唯一依靠实物而被识所取，就在那经中，圣天说：'若无实物时，无实不可知，若无实物时，何处能成立？'
正因为如此，当通达涅槃或与涅槃相等的法性时，于彼中无实物也因无执取而不存在，即是说由于一切种类中对实物和无实物的执取灭尽，瑜伽师们将获得无生识和涅槃寂灭。
因此，此处没有唯缘无实物的识，由此也因为我不成立，所以执我的言说是无实物，此处如是成立。
那么这些法是由自证所经验，即执我和执我所。即使它们不可被缘取，但因为是经验的本性，所以不能说这些执我和执我所是不存在的。对此，是面向北方还是面向其他方向？这不是经验到'在东方'吗？
北等方位不应成为东方，虽然无有翳眼者的发丝和蚊虫等义，为何不是自己所经验？这些不是从其他有情而生，即是说仅仅经验不能安立为真实义的实物。

།དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་ཡང་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཡོད་པར་ལུང་དང་རིགས་པ་དང་འགལ་བས་མེད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་ང་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ང་དང་ ང་ཡིར་འཛིན་པ་དང་མཚུངས་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་མིང་ཙམ་དུ་གྲུབ་བོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་བདག་མེད་ཀྱང་། །རེ་ཞིག་དེ་དང་འགལ་བའི་བདག་མེད་པ་ཡོད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་བདག་གི་རང་བཞིན་དང་འགལ་བས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པ་ ཁས་བླངས་སོ།།ཇི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་པས་བདག་ནི་མི་རྟག་པ་མ་སྐྱེས་པ་ངར་འཛིན་པའི་ཡུལ་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་བདག་གི་རང་བཞིན་དང་འགལ་བའི་བདག་མེད་པའི་ རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་རམ།བདག་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པའོ། །དེ་ཡང་ཡོད་ལ་དེའི་ཕྱིར་བདག་གི་ཆོས་མེད་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མིང་ཙམ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཅི་ཁྱོད་ནི་བདག་མེད་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད། མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱི་ ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་བདག་གི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་།དེའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ཇི་ལྟར་འདིར་བདག་མེད་པ་ཡིན། ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་བཏགས་ནས་སམ། རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ ལ་བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ན་དོན་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བཏགས་པའི་གང་ཟག་ལ་བདག་ཅེས་བརྗོད་དེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ངར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་མུན་ནག་གི་ནང་དུ་ གྱུར་པའི་སྐྱེས་བུའི་རྣམ་པ་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་བཞིན་དུ་ཉུང་ཟད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ཀྱི།འདི་ནི་མ་ལུས་པས་འགྲོ་བས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་དུ་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་ང་ཡིར་འཛིན་པའི་ཡིན་ལ། དེ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འདིར་བསལ་བར་བྱའོ། །བདག་བརྟགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་ལས་ཤིན་ཏུ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་དཔྱོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱི། དེ་སེལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་། གལ ཏེ་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་བདག་འདིར་འགེགས་པར་མི་བྱེད་ན།དེ་ལྟ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་དགག་པའི་དོན་དུ་འདི་སྐད་གསུངས། མིག་ནི་བདག་དང་བདག་གི་བརྟག་པ་བརྟེན་པ་ཐེར་ཟུག་པ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་པས་སྟོང་པར་གྲུབ་བོ་ཞེས་སོ།། མིག་ལ་བརྟེན་ནས་བཏགས་པའི་བདག་གིས་སྟོང་པ་དང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ལུང་འདིས་གསལ་བར་མཛད་ཀྱི། ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་དང་བྲལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མིག་ནི་བདག་གིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་པ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ཞིག་ལ་བཏགས་ལ་བདག དེ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་རྣམ་པ་ལྔས་མེད་ཀྱང་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་བརྟེན་ནས་འདོགས་ལ།དེ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དེ། མིག་ལ་སོགས་པ་སོ་སོ་ལ་རྣམ་པ་ལྔས་ཀྱང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་གདམས་ པ་སྟོན་པར་བཞེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མིག་ནི་བདག་གིས་སྟོང་པར་གྲུབ་བོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།གང་གི་ཕྱིར་མིག་ལ་དཔྱད་པ་ན་བདག་མི་སྲིད་པ་དེའི་ཕྱིར་མིག་ནི་བདག་གིས་སྟོང་པ་སྟེ། བདག་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ཤྭའི་སྒྲ་ནི་ག་པ་ལ་སོགས་པར་དཔྱད་པ་སྟེ། དེས་ན་དེའི་ཕྱིར་ བཤད་པ་ཞེས་པས་འདིའི་དོན་ནི་ག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དང་ཏི་བྱས་པས་ཤཱུ་ནྱ་སྟེ་སྟོང་པའམ་དབེན་པའོ།།འཕྲོས་པ་ལས་རིང་པོ་ཉིད་དོ་ཞེས་པའམ་ག་པ་ལ་སོགས་པའི་བཤད་པ་ལས་སྐྱེ་བོ་དང་བྲལ་བའི་དབེན་པ་ལ་སྟོང་པའི་སྒྲར་སྒྲ་པ་རྣམས་འཆད་པར་བྱེད་དོ། །དེས་ན་གང་ཞིག་ གང་དང་བྲལ་བ་དེ་དེས་སྟོང་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།འདི་ནི་བཤད་པའི་དོན་ཏོ།

因此，即便自身体验到我执和我所执，但由于与教证和理证相违故，应知其是不存在的。因此，世间的我执和我所执与如来的我执和我所执是相同的，一切法唯是名言安立。
于此有人说：'虽然如是无我，然而暂时与我相违的无我是存在的，如是由于与我的自性相违，承许一切法无我。'如佛所说：'一切法无我'，我是无常、未生、我执之境，一切法非如是。因此，由于与我的自性相违的无我自性，或由于离我故，一切法是无我。彼亦存在，因此无我法，故一切法非唯名言。'
答曰：'你对无我颠倒增益耶？非由无外道所计我之事物及非其自性，而安立一切法无我性。那么此处如何是无我？依近取蕴假立，或以自性异名显示无我性时，将生大义。
其中，依蕴假立的补特伽罗称为我，因为是世间我执故。非外道所遍计，彼亦如同暗中遍计人形一般，仅由少许极为颠倒而遍计，此非一切众生所遍计。于何处依蕴而一切众生我所执，彼成为执著处故，此处应予遣除。
所计我仅从世间言说安立而极为遣除故，彼是就胜义谛观察而言，非就遣除彼而言。若不遮破外道所遍计我，则世尊为何遮遣而如是说：'眼空无我及我所计、常住、不变异法性'。
此经明显显示眼依假立我空及自性空，非离内作者士夫。其中'眼空无我'者，依蕴界处假立彼我，彼以五相于蕴界处中虽无，然依蕴界处假立，彼亦是无，应了知于眼等各别以五相亦是无，世尊欲为求解脱者开示教诫故说'眼空无我成立'。
由于观察眼时我不可得，故眼空无我，即离我之义。'śū'声是就'ga'等观察，故由此说明，此义于'ga'等加'yat'成'śūnya'即空或离。从引申义为远离，或从'ga'等解释，声论师们解释为离开众生的空旷处为空声。故某法离某法，彼即彼空，此是解释之义。

།མེད་པ་ལ་ཡང་སྟོང་པའི་སྒྲ་མཐོང་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ལྷ་སྦྱིན་གྱིས་སྟོང་པའོ་ཞེས་སོ། །འདིར་ནི་སྔ་མ་ཉིད་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། མིག་ནི་བདག་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྟོང་པའོ་ཞེས་བདག་མེད་པས་བདག་གི་ཅུང་ ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།བདག་གིར་བྱ་བ་དང་བྲལ་བས་སྟོང་ལ། བདག་གིར་བྱ་བའི་རང་བཞིན་ལས་ཐ་དད་པའི་མིག་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མིག་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་ཏུ་བཏགས་པ་དང་ལྡན་པ་བཞིན་བདག་གིས་བདག་ཏུ་བྱས་པས་འདི་ནི་བདག་ གི་བ་ཞེས་བྱ་ལ།བདག་མེད་ན་ཉེ་བར་བླངས་པ་འགའ་ཡང་མེད་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་གཞན་པའི་མིག་མེད་ལ། བདག་གི་བས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པས་མིག་གི་རང་བཞིན་མི་གྲུབ་པ་ཉིད་བཤད་པའོ། །ཡང་ན་བདག་གི་ སྒྲ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ཏེ།མིག་བདག་གིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བདག་གི་བས་ཞེས་པ་རང་བཞིན་དང་འབྲེལ་བའི་གང་སུ་ཡང་རུང་བས་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །འོ་ན་དེ་ལྟ་ན་མིག་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པར་འགྱུར་བས། དེ་ལྟར་སྨྲ་ བར་བྱ་སྟེ།མིག་མེད་དོ་ཞེས་དེ་ཉིད་གསལ་པོར་སྨྲ་བར་བྱོས་ཤིག་།སྨྲས་པ། ཁོ་བོ་ནི་མིག་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་མི་སྨྲ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་མིག་མེད་པར་འཇིག་རྟེན་པ་སྨྲའམ། བསྟན་བཅོས་ལས་བཤད། དེ་ལ་རེ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་མིག་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བ་མེད་དེ། བདག་ཏུ་བརྟེན་པ་ལ་ཉེ་བར་བརྟེན་པ་ཉིད་ཀྱི་མིག་ཡོད་བཞིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ་ཞེས་པས་མིང་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། དེས་ན་གཟུགས་མཐོང་བ་དང་རེག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་འདི་ལྟར འཇིག་རྟེན་པ་ལ་མིག་མེད་དོ་ཞེས་མེད་ན་དེའི་ཚེ་ཁོ་བོ་འཇིག་རྟེན་པ་མིག་མེད་པར་ཁས་ལེན་ནོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་སྨྲ།དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་པ་མིག་མེད་དོ་ཞེས་མི་སྨྲའོ། །ད་ནི་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་མིག་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་བསྟན་བཅོས་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ལམ་དེས་ ཉོན་མོངས་པ་འཇིག་པར་བྱེད་པས་སོ།།འགོག་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་གསོད་པ་ན་ཆད་པ་ཆེན་པོ་འཇིག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ལ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་ལམ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ལས་ཉེ་བར་ཐོབ་པ་ཡོད་པ་མི་སྲིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། མི་དམིགས་ པའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་པའི་མིག་མེད་དོ་ཞེས་མེད་པ་ཉིད་དོ།།དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མཆོག་ཏུ་རྗེས་སུ་ཚོལ་བ་ཉིད་ནི་དེའི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ལམ་དེ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་སྣང་བ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། །དམིགས་ པ་མེད་པ་རྣལ་འབྱོར་པ་སུ་ཞིག་གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ།།ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་པས་མེད་པ་ཉིད་ཉེ་བར་སྟོན་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་མིག་མེད་དོ་ཞེས་ཁོ་བོ་མི་སྨྲའོ། །འདི་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་ གཞག་པ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མིག་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་དང་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རྣམ་པ་ཁས་བླངས་ཤིང་དེ་དོན་དམ་པར་མེད་དོ་ཞེས་རྟོག་པ་དེ་རྣམས་ནི་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པར་མི་བརྗོད་དོ།།མིག་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་རང་གི་མཚན་ ཉིད་གྲུབ་པ་ལྟ་བུར་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པས།དེའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མིག་གི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མེད་དོ། །གང་ཞིག་ཁོ་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་མེད་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་ལ་ཡང་དེ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་དེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ ལ་མངོན་པར་འདོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མིག་ཡོད་ལ་དོན་དམ་པར་མེད་དོ་ཞེས་པའི་ཚིག་གི་རིགས་པ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་ནུས་པར་རུང་ན་ཡང་། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁས་ལེན་པ་དང་སྤོང་བ་དག་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ།

对于无的情况也见到空的声音，比如说'天授是空'。在此应当取前者，眼睛因为离开我而空，由于无我故而我所也丝毫不存在，
由于离开我所而空，除了我所的自性之外并没有其他的眼睛。依靠眼睛而假立为我并具有我所，由我而作为我所，这称为我所，若无我则任何所取也不存在，因为能取本身不合理，
除了能取之外没有眼睛，由于证成为我所空性，所以说明了眼睛的自性不成立。或者说我所的声音是自性的异名，'眼睛以我所空'的意思就是'以自性'的意思。'以我所'是指与自性相关的任何一者的意思。
那么如此一来就成了说'眼睛本身不存在'，应当这样说：'眼睛不存在'，请明确地说出这一点。回答说：我并不说眼睛本身不存在，为什么世间人会说眼睛不存在？或者论典中有说明。
对此，首先世间人并不说眼睛不存在，因为依靠我而存在所依靠的眼睛，因为'由名色缘而有六处'，由于依靠名色而生起，因为是见色和触的因。当世间人不说'眼睛不存在'时，我怎么能说接受世间人眼睛不存在呢？
因此首先不说世间人眼睛不存在。现在论典中也不说眼睛不存在，所谓论典是指不颠倒的道路，因为能够断除烦恼。破除是指世间的，如同世间所说'杀戮时破坏重大惩罚'，颠倒的道路也不可能从颠倒的教示中获得，
因为不可得故，那时世间的眼睛不存在即是不存在性。诸事物的自性最极寻求即是其不颠倒的道路，那也因为是无自性无生的自性故而无所显现，任何瑜伽士能够通达无所缘呢？
由于无所通达故而不会教示无性，如此我也不说论典中眼睛不存在。如是在世俗谛和胜义谛二谛安立中，世俗中承许眼睛自相如幻、阳焰、干闼婆城的形相，说那些在胜义中不存在的分别不称为正确通达中观论典。
眼睛是自相不成立性而被愚者理解为似乎自相成立，因此在世俗中眼睛的自相不存在。某法在世俗中也不存在，在真实性智中也非是彼性不存在的颠倒分别，因为瑜伽士们对于通达彼无所希求故。
或者说虽然'世俗中眼睛存在而胜义中不存在'这样的言语道理必定可能，即便如此，承许和舍弃自相也是不具有能力的。

།དེ་བཞིན་ དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་ལ་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་མེད་པ་ནུས་པ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་པ་ཡང་།དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁས་བླངས་པ་དེ་ནི་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁས་བླངས་པ་ལ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་དང་ འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་།སླུ་བ་མེད་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་མིག་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཁྱོད་ལ་མ་གྲུབ་ན། ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་རིགས་པས་མིག་བདག་དང་བདག་གི་བས་སྟོང་པར་བཤད་པས་མིག་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་ཅི་ཞིག་འགྲུབ་ ཅི་ངེས་པར་མིག་གི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་གང་ཞིག་དང་བྲལ་བ་ལས་མིག་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།གལ་ཏེ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་རང་བཞིན་མེད་པ་དེ་ནི་སེལ་བ་མི་རུང་ལ། གང་ཞིག་གང་ན་མེད་པ་དེ་ནི་སེལ་བར་ མི་རུང་ཞིང་གང་ན་མེད་པ་དེར་ནི་སེལ་བར་མི་བྱེད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ་ཆུའི་དྲོ་བའོ། །རང་བཞིན་དུ་སྐྱེས་པ་སེལ་བར་བྱེད་ན་སྐྱོན་འདིར་འགྱུར་གྱི། འོན་ཀྱང་མིག་རང་བཞིན་མེད་པར་གནས་པ་ཉིད་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྨོངས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མིག་རང་བཞིན་ མེད་པར་གནས་ཀྱང་ལོགས་སུ་བཞག་ནས་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་རྟོགས་ལ།དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་འདི་དག་ཁོ་ན་བདེན་པར་ཡོད་གཞན་ནི་རྨོངས་པའོ་ཞེས་འདི་དག་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལུས་ཀྱི་མདུད་པ་སྐྱེད་པས་འཁོར་བར་འཁོར་རོ།། འདི་དག་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལུས་ཀྱི་མདུད་པ་དེའི་གཉེན་པོར་ཁོ་བོས་མིག་རང་བཞིན་མེད་པར་རྣམ་པར་གནས་པ་ཉིད་མིག་རང་བཞིན་མེད་པའོ་ཞེས་པའི་ཚིག་གིས་ཤེས་པར་བྱེད་ཀྱི། ཁོ་བོས་རང་བཞིན་སེལ་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་མིག་རང་བཞིན་སྟོང་པར་བསྒྲུབས་ན། དེ་ལྟ་ན་མིག་དེ་ནི་རང་བཞིན་གང་ཞིག་གིས་སྟོང་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡོད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཁང་པ་ལྷ་སྦྱིན་གྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ན། ལྷ་སྦྱིན་མེད་པ ཉིད་ལ་ཁྱིམ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་གང་དུ་གཉི་ག་ཡང་སྟོང་པར་མི་འདོད་ན།དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་འདིར་རྣམ་པར་རིག་པར་སྨྲ་བས་སྨྲས་པ། གཞན་དབང་ནི་ཡོད་པ་ཀུན་བརྟགས་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་ཁོ་ན་ལ་སྟོང་པ་འཐད་ཀྱི་གང་ཞིག་སྟོང་པ་ཉིད་ གང་ཞིག་གིས་སྟོང་པར་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པ་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།སྟོང་པ་དེས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ་དེས་སྟོང་པ་དང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱའོ། །འདིར་གཞན་དབང་གི་རང་བཞིན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དངོས་པོ་ཙམ་ལ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ གཉིས་ཏེ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་མ་དག་པའོ།།དེ་ལ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ནི་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་གོམས་པ་པའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་དྲི་མས་བསྒོས་པའོ། །ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་སྤྲོས་པའི་བག་ ཆགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་སྤངས་ནས།གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་དག་པའི་རང་བཞིན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ། དེ་ཡང་གཞན་དབང་གི་རང་བཞིན་འདི་ནི་རང་ཉིད་ཁོ་ན་མི་འབྱུང་བ་དང་རང་བཞིན་ལ་གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེ་བས་ན་ གཞན་དབང་ངོ་།།དེ་ཡང་རང་བཞིན་ནི་དངོས་པོའི་ངོ་བོའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་གྱི་རྐྱེན་ལས་མཐོང་བའི་ཕྱིར་གཞན་དབང་དུ་བརྗོད་ལ། གཞན་གྱི་རང་བཞིན་ལ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དབང་གི་སྒྲ་ནི་གཙོ་བོ་ལ་འཇུག་སྟེ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་འདིར་ནི་བདག་རང་དབང་བའོ་ཞེས་ སྨྲ་བ་ན་རང་ཉིད་གཙོ་བོར་སྨྲ་བའོ་ཞེས་བྱ་ལ།འདི་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ལས་ཤེས་པས་གཞན་དབང་སྟེ། གཞན་ལས་སྐྱེ་བའོ། །ཡང་ན་བརྒྱུད་ཅིང་སྐྱེད་པས་དབང་ལ་གཞན་དབང་ནི་གཞན་གྱིས་བསྐྱེད་པའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །གཞན་དབང་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དངོས་པོ་རང་ ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་བརྟགས་པའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།

同样，世俗谛中无颠倒而胜义谛中无自性具有功能这一说法，承许诸事物的自相则不适合幻等比喻，因为承许自相与幻等比喻无关联，且承许无欺故。
如果你不承认眼睛是空性，以前所说的理由说明眼睛空无我和我所，如何能成立眼睛自性空？并非一定要有眼睛的自性，通过远离它而成为眼睛自性空，若是如此，则彼时它就不是自性空。
如此，无自性是不能遣除的，某物在某处不存在，则不能遣除，也不在某处遣除，比如水的热性。若要遣除自性生则会有此过失，然而眼睛本来无自性而住，世间颠倒迷惑的意识虽然眼睛无自性而住，却另外安立为有自性，对此执著认为'唯此为真实，其他是迷惑'，如此执著真实而执为最胜，产生身体的结缚而轮回生死。
对于执著这些为真实、执为最胜的身体结缚，作为对治，我以'眼睛无自性而住即是眼睛无自性'之语使人了知，我并非在遣除自性，因此不会有前述过失。
如果这样证成眼睛自性空，那么眼睛以何种自性为空而安立？比如说'房子中无天授'时，理解为无天授而有房子，若二者皆不承认为空，则不应成为空性。对此唯识师说：依他起是有，遍计所执是无，因此唯我宗空性合理；而中观师不承认能空所空，故不合理。空性有何用？既空且以彼为空不合理。
此中，依他起自性缘起不可言说的事物性有二种：清净与不清净。其中不清净是从无始轮回以来串习的所取能取遍计的垢染所染。清净是断除所取能取戏论习气的随眠后，转依清净自性，是诸佛各自所证。
此依他起自性不能独自生起，依靠他缘力而生，故为依他起。由于是事物的本性，且从他缘所见，故说为依他起。由于与他性相异，'起'字表示主要，如世间所说'此处我自在'时表示自己为主要。此由他力而知故为依他起，即从他生。或者，相续而生起故为起，依他起即是他所生之义。
彼依他起由于世俗事物自有，且无所执能取所取，故成为无过失的空性。

།ཇི་སྐད་དུ་མདོ་ལས་གསུངས་པ་གང་ཞིག་གང་ན་མེད་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ལས་གང་ཡང་འདིར་ལྷག་མ་དེ་ནི་ཡོད་པ་ལ་འདིར་ཡོད་དོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ ཤེས་སོ་ཞེས་འདི་སྐད་སྨྲ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཞུགས་པའོ།།གང་དུ་དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེ་དག་དེ་ཡང་གང་ཞིག་གིས་སྟོང་པ་མི་འདོད་ན་དེ་ནི་སྟོང་པ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཞུགས་པའོ་ཞེས་སོ། །འོ་ན་གལ་ཏེ་གཞན་དབང་གི་རང་བཞིན་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པའི་ ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།སུ་ཞིག་འདི་སྐད་སྨྲ། སྐྱེ་བ་ལས་སྔ་རོལ་དུ་གཞན་དབང་གི་རང་བཞིན་ཡོད་དོ་ཞེས་སོ། །སྐྱེས་ནས་འདིའི་རང་བཞིན་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །སྨྲས་པ། གང་ཞིག་སྐྱེ་བ་ལས་སྔ་རོལ་དུ་འདིའི་རང་བཞིན་མེད་ན་ཅིར་ འགྱུར་བའི་འདིའི་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ཡིན།སྐྱེས་ནས་ཡོད་པ་ལ་འདི་ནི་ཡོད་པའོ་ཞེས་རུང་གི་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱང་ངེས་པར་གཟུང་བར་མི་ནུས་ན་ཁྱད་པར་བརྟག་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཕ་རོལ་པོས་འདི་ཞེས་པ་དེ་ལས་སྐྱེ་བཞིན་པའོ་ཞེས་པའི་ཁྱད་པར་ངེས་ པར་གཟུང་བར་མི་ནུས་ལ།དེའི་ཕྱིར་འདིའི་སྐྱེ་བ་མེད་ལ་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ཅི་ཡོད་ལ་ཉིད་ནི་ག་ལ་ཞིག་ཅེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་རྒྱུ་མཚན་མེད་པས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་འདི་ ཡོད་པར་གྱུར་ན།མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ནི་ཚིག་ཙམ་གྱིས་སྨྲ་བའོ་། །གལ་ཏེ་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་བདག་མེད་པར་གྱུར་ན། བཅིང་བ་དང་གྲོལ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་འགྲུབ་བོ་ཞེ་ན། འདི་ནི་རེ་ཞིག་བདག་ཡོད་པར་ཡང་མི་ འཐད་དེ།འདི་གཉིས་ནི་རིགས་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་གཞན་དབང་དངོས་པོར་ཡོད་ན་ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་ཡང་ཡོད་ལ། འདི་ནི་མ་དཔྱད་པའི་ཡོད་པའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་རིགས་པ་དང་འགལ་ བ་གཅིག་པོ་ཡོད་ཅིང་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུར་རྟོག་ན་གཉིས་པ་ཡང་བརྟག་པར་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་གང་ཞིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། གང་ཡང་ འདིར་ལྷག་མ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་ཐོས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་གསུངས།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་བྱས་པ་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་མེད་ལ། གང་ཞིག་བྱིས་ པ་རྣམས་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་དེ་ཡང་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོའི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་བརྫུན་པ་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ནི་ཡོད་ལ་དེའི་རང་བཞིན་ནི་མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་གང་གང་ན་མེད་པ་དེ་ནི་དེས་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱའོ། །བརྫུན་གྱིས་ སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ལ་རང་བཞིན་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོར་གྱུར་པ་དེ་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ངོ་།།གང་ཡང་འདིར་ལྷག་མ་ཞེས་པ་ནི་བརྫུན་པ་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་གྲུབ་པ། བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོའི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཕྱིན་ཅི་ ལོག་ལས་མ་གྲོལ་བ་ནི་ཡོད་དེ།ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། སྒྱུ་མའི་རྣམ་པ་དེ་ནི་ཡོད་དོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་བརྗོད་པ་དེ་ནི་ཡོད་དོ། །རྨོངས་པ་ཆགས་པ་དེ་ནི་ཡོད་དོ། །དེ་ལྟར་གང་ཅུང་ཟད་ཙམ་དེ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བརྟགས་པས་དཔྱོད་ པ་པོས་བརྫུན་པ་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་དངོས་པོར་གྱུར་པ་མངོན་དུ་ཤེས་པས།འཇིག་རྟེན་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བརྫུན་པའི་དངོས་པོའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ལ་གནོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

如经中所说：'某处若无某物，即知彼处为空；于此若有余物，即知此处实有'，若如是说，则是正确理解空性而不颠倒。若有沙门或婆罗门不承认空性，则是对空性产生颠倒见解。
若说依他起自性实有自体，则不应成为缘起。谁会说在生起之前依他起自性已经存在？是说生起后其自性存在。
问：若某物在生起前无自性，那么此物如何能生起？对已生之物可说'此是有'，对未生之物则不然。若连生起本身都无法确定，又如何能观察其特征？
对方无法确定'此'即是'正在生起'的特征。因此，此物无生，未生之物何有？自性又从何而来？此即是非有。
若此非有，则无因由，轮回与涅槃皆将不存在。若暂且承认此为有，则外道所计之我也将存在，但那只是空谈而已。
若说：'如果我们认为无我，则无法成立束缚与解脱等'。这种说法首先不能成立我的存在，因为这两者都违背正理。
如是，若依他起事物实有，则内在作者补特伽罗也应存在。这是未经观察的存在，世间人并不承认。
因此，若认为一个违背正理的东西存在，并将其视为轮回和涅槃之因，那么第二个也应当观察。
因此，轮回和涅槃之因是事物的自性。那么，世尊所说'于此若有余物，即知此处实有'如何理解？
缘起是成为事物之所作，因为是缘起，如同影像而非实有。愚者执著为实有的所依，对于愚者心识的境界而言，如是虚妄欺诳之法是有，但其自性是无。
因此，某处若无某物，即说彼处为空。虚妄欺诳之法虽成为事物，但无自性，故彼事物为自性空。
此处'余物'指虚妄欺诳之法，未成立自相，未脱离愚者心识颠倒境界者是有。如世尊所说：'幻相是有，愚者言说是有，愚痴贪著是有，如是少许是有。'
因此，如是观察者通过现前了知虚妄欺诳之法成为事物，对于世间业果、轮回、涅槃等虚妄事物为因的诸法并无损害。

།དེ་ལ་མི་གནོད་པས་ཆད་པར་སྨྲ་བའམ་མེད་པ་ཉིད་མི་ ལྟུང་ལ།རང་བཞིན་ལ་སྒྲོ་མ་བཏགས་པས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ལ་གནས་ཏེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་བསྐྱེད་པའི་འཁོར་བ་ངེས་པར་སྤོང་ཞིང་རྟག་པར་སྨྲ་བར་མི་ལྟུང་ངོ་། །འདིར་ཡང་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་འཐད་པ་དང་བཅས་པས་དོན་ཆེན་པོར་ཡང་འགྱུར་ལ། གཞན་དུ་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ ཉིད་ནི་འཐད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཅི་སླར་རང་བཞིན་མེད་པ་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རམ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་བདག་ཉིད་ངན་པ་ལ་རྣམ་པར་རོལ་པའི་གོ་འཕང་ལ་ཞུགས་པས་ད་གདོད་སྨོས་པ་ཉིད་ལས་རྒྱས་པ་གསལ་བར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བ་རང་བཞིན་ མེད་པ་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་མིང་ཐོས་པ་ལྟ་བུར་རློམ་སེམས་ནས་འདྲི་བ་ལ་འཇུག་པ་ཀྱེ་མ་ངོ་མཚར་ཏོ།།ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་དཔྱད་པ་རྣམས་སེམས་ལ་གྱིས་ཤིག་།ལུང་འདི་ལས་ཀྱང་འདི་གསལ་བར་བྱེད་པས་སེམས་ལ་ཞོག་ཅིག་ཇི་སྐད་དུ། བྲག་ཕུག་རི་དང་རྫོང་དང་ ཆུ་ཀླུང་ལ།།གང་ཞིག་བརྗོད་པ་ལ་བརྟེན་བྲག་ཅ་བཞིན། །འདུས་བྱས་འདི་ཀུན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་། །སྨིག་རྒྱུ་དང་མཚུངས་འགྲོ་ཀུན་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་གང་ན་མེད་པ་དེ་ནི་དེས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཡང་དོན་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་དེ་ རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གང་ཡང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་སྐད་དུ། ཀུན་བརྟགས་དངོས་པོ་ཡོད་མིན་ཞིང་། །གཞན་གྱི་དབང་ནི་ཡོད་པ་ན། །སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་འདེབས་པའི། །མཐར་རྟོགས་པ་ནི་ཕུང་བར་འགྱུར་། ། ཞེས་པ་དེ་ཡང་ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་བཤད་པས་ལེགས་པར་བཤད་པར་འགྱུར་ཏེ། རང་བཞིན་དུ་བརྟགས་པ་མེད་ལ། གཞན་དབང་ཡང་བརྫུན་པ་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་བྱས་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡོད་པ་ལ། གང་ཞིག་དེའི་ཚེ་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དང སྒྱུ་མ་དང་མཚུངས་པ་བྱས་པ་ནི་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དེ་ནི་ངེས་པར་ཕུང་བར་འགྱུར་རོ།།རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐའི་ཕྱོགས་ནས་གནས་པས་ངེས་པར་ངན་འགྲོར་ལྟུང་བས། འདི་ལྟར་རྣམ་རིག་ཏུ་སྨྲ་བ་དེ་རྣམས་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་རྟོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ རྣམས་ནི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚད་མར་བརྗོད་པར་མི་རིགས་སོ།།དེ་ལྟར་ཡང་བདག་དང་བདག་གི་བས་སྟོང་པར་བསྒྲུབས་པས་མིག་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྒྲུབས་ནས། སླར་ཡང་མིག་གི་རང་བཞིན་སྟོང་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རྟག་པ་བརྟན་པ་ཐེར་ཟུག་ པ་ཡོངས་སུ་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་པས་མིག་སྟོང་ངོ་ཞེས་པར་འབྲེལ་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡང་བདག་གི་སྒྲས་ནི་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ། །དེ་ལ་མི་རྟག་པ་དང་བྲལ་བས་རྟག་པའོ། །མི་གཡོ་བའི་ཕྱིར་བརྟན་པའོ། །གནས་སྐབས་ཐམས་ ཅད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཐེར་ཟུག་པའོ།།གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་གྱི་མིང་གི་བྱེ་བྲག་ཡིན་གྱི་ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུའི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྐྱེན་འདི་པ་ཙམ་ལ་རྣམ་པར་ གནས་པས་ན་སྔར་ཉིད་དུ་དེ་དག་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་སྐད་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་མདོ་ལས། མིག་སྐྱེས་བཞིན་པ་གང་དུ་ཡང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །འགག་བཞིན་པ་ནམ་ཡང་དམྱལ་བར་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལས་ཡོད་ཅིང་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ ཡོད་ལ།བྱེད་པ་པོ་ནི་མ་དམིགས་སོ། །གང་ཕུང་པོ་འདི་ནི་འཇིག་ལ་ཕུང་པོ་གཞན་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་བརྡ་གཞན་ལས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་བརྡ་ནི་འདིའོ། །འདི་ལྟར་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མདོ་ འདིར་ནི་ཐོག་མར་བྱེད་པ་པོ་བཀག་ལ།ཕྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། གང་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་མིག་ཡོད་པ་ཐོབ་པ་ལ། ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་མིག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་གཉེན་པོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པར་ ཉེ་བར་བསྟན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།

对此，由于无害故不会堕入断见或无见，由于未增益自性故安住于无颠倒，必定断除由颠倒所生之轮回而不堕入常见。此中，首先以正理而成就大义，其他情况下，由于自性存在缺乏正理故。
难道再次依靠无自性的事物而生起吗？由于入于颠倒自性恶劣的游戏境界，如今从最初的言说中，明显广大地如同听闻缘起无自性之能立名称般，心生傲慢而发问，真是稀有啊。
请思维如前所说的诸多观察。从此经中也明显显示此义，故当铭记于心，如云：'山洞、山岳、峡谷及河流，依于所说而起如回声，一切有为如同幻化事，如阳焰般了知诸众生。'
因此，某物于某处不存在，即是彼以彼空，诸说空性者如是分别诸义，故彼等对空性非颠倒理解。又如偈云：'遍计所执无实性，依他起性若存在，增益及损减二边，执著即成大过失。'
此亦如前所说解释而善说，无有所计自性，依他起亦是虚妄欺诳之法，有为无自性，若于此时对无自性增益，及说如幻相似之有为是无，彼必定成过失。
由住于常断二边必定堕恶趣，如是唯识论师等对空性无有颠倒理解，即是说彼等不应称为诸智者之量。
如是，以证成无我我所空性而证成眼无自性后，为再次证成眼之自性空，故说'由非常、坚、恒、不变之法性故眼是空'。
如是，我之声表自性之异名故无过。其中，离无常故为常，不动故为坚，一切时位安住故为恒，不转变故为不变法性。此等是自性之异名，非内作者补特伽罗，因安住于唯缘起此缘性故，如前已遮破彼等。
如《空性胜义经》云：'生起中之眼于何处亦不生，灭时亦无堕地狱者。有业及业果报，然作者不可得。此蕴坏灭而结生他蕴，从其他法之名言。其中法之名言即是：如无明缘行等。'
此经中首先遮破作者，后安立缘起，于依缘起安立而获得眼存在时，为对求解脱者执著眼之对治，以宣说诸法无我故，为入空性解脱门故。

།དེའི་ཚེ་རྟག་པའི་བདག་བཀག་ནས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཉེ་བར་མཁོ་བ་མེད་ཅིང་། མིག་ཇི་ལྟ་བར་གནས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མ་བཀག་ན་རྟག་པའི་བདག་བཀག་ཀྱང་མིག་ལ་སོགས་པར་མངོན་པར་ ཞེན་པའི་བ་སྤུ་ཡང་འགུལ་བར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།རི་དྭགས་དང་བྱ་ལ་སོགས་པ་བདག་རྟག་པ་མི་དམིགས་ཀྱང་དེར་ཞེན་པས་དེའི་ཕྱིར་འདིར་རྟག་པའི་བདག་བཀག་པའི་སྒོ་ནས་མིག་བདག་མེད་པར་འཇོག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འཇོག་ན་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་རྟག་པའི་བདག་ བཀག་པས་སམ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པ་བཀག་པས་སོ།།གང་ཡང་དེ་ལྟར་ཅི་སྐད་གསུངས་པའི་རིགས་པས་བདག་མེད་པས་དེའི་ཚེ། གཉེན་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ལ། བདག་མེད་མིན་ཞེས་པ་ལ། བདག་དང་ འགལ་བའི་ཆོས་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡང་ན་ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལྟར་བདག་དང་བདག་མེད་ལ། ཇི་ལྟར་ཡང་དངོས་པོ་མེད་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་མེད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་བདག་མེད་ན་བདག་མེད་པ་ཡང་སྲིད་པ་མེད་དོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། །ཡང་ གང་དུ་བདག་ཡོད་པ་ཡིན་ན་དེ་ནི་བདག་མེད་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་ཡང་དེ་མེད་དེ།ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་མེད་ན་ཉེ་བར་བླངས་པ་མེད་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་པ། བདག་མེད་མིན་པ་སྟེ་བདག་མེད་པ་ཡང་མ་གྲུབ་ པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མིང་ཙམ་དུ་གྲུབ་པའོ་།།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་བདག་འབའ་ཞིག་པ་མེད་ན་བདག་མེད་པ་འབའ་ཞིག་པ་ཡང་མེད་ལ། དེ་ལྟར་ན་ཡང་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་བཞིན་དུ་བདག་དང་བདག་མེད་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པ་ཡོད་པས་དེས་ བདག་དང་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན།གསུངས་པ། དེ་ལྟར་ཡང་བདག་དང་བདག་མེད་ཅེས་པ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། །གལ་ཏེ་ཡང་དཔྱད་བཞིན་པས་བདག་གམ་བདག་མེད་པ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན། དེའི་ཚེ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ འགྲུབ་པར་འགྱུར་ལ།གང་དུ་དེ་གཉིས་མེད་ན་བདག་དང་བདག་མེད་པ་ག་ལ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ན་བདག་དང་བདག་མེད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་འདི་ནི་དོན་གཞན་ཏེ། ཁ་ཅིག་གིས་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་བདག་དང་བདག་མེད་པ་མེད་ལ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་བདག་དང་ བདག་མེད་པ་བཀག་པའི་བདག་དང་བདག་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་ལ།དེ་ཡོད་པས་དགག་བྱ་བདག་མེད་པ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡང་བདག་དང་བདག་མེད་པ་གཉིས་སུ་བརྟགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་བདག་དང་བདག་མེད་པ་མ་ཡིན་པར་ འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་འདི་ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།བདག་དང་བདག་མེད་འགའ་ཡང་མེད། །ཅེས་བྱའོ། །འགའ་ཡང་མེད་ཅེས་པའི་འགག་པ་འདི་ཇི་ལྟར་ཕྱིས་དེ་མ་ཐག་པའི་བརྗོད་པ་འགའ་དང་མངོན་པར་འབྲེལ་ལ། དེ་བཞིན་ དུ་སྔར་གྱི་དེ་མ་ཐག་པའི་བདག་དང་བདག་མེད་པ་དང་ཡང་འབྲེལ་ཏོ།།དེ་ལ་འདིར་རེ་ཞིག་སྔར་གྱི་རྟོག་པ་བརྗོད་དེ། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རིགས་པས་བདག་དང་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེ་བཀག་ན་བདག་དང་བདག་མེད་པ་ག་ལ་འབྱུང་ཞེས་སྒྲུབ་བྱེད་ གསུངས་པ།བདག་མིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཕྱི་མའི་རྟོག་པ་ཡང་བདག་དང་བདག་མེད་པ་ལོགས་སུ་བཞག་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་མེད་ལ། བདག་དང་བདག་མེད་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་བདག་དང་བདག་མེད་པ་མ་ཡིན་ པ་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ།བདག་དང་བདག་མེད་མིན་འགའ་མེད། །ཅེས་སོ། །ཡང་འདིའི་དོན་གཞན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མིང་ཙམ་མོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ན་མུ་སྟེགས་པས་སྨྲས་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མིང་ཙམ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁོ་བོ་ཅག་གི་གྲུབ་མཐས་བཤད་པ་བརྟག་པ་མ་བྱས་པ་ལ་སོགས་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་བདག་གི་དོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། འདིར་སྨྲས་པ། བདག་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོའི་བདག་གི་སྒྲ་ལ་བརྗོད་བྱའི་དོན་བདག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་ཉིད་ལས་མ་སྐྱེས པའི་ཕྱིར་བོང་བུའི་རྭ་བཞིན་ལ།བརྟག་པ་མ་བྱས་པ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་དོ།

当时否定了常我之后，丝毫也没有用处，如果不否定对眼睛等如实存在的执著，即使否定了常我，也不能动摇对眼睛等的执著的一根毫毛。野兽和鸟等虽然不见常我，但由于执著于彼，因此此处不是通过否定常我的方式来安立眼睛无我。即使安立，也是通过否定取蕴上的常我或者否定有自性而安立。
又如前所说的道理，无我时，由于无对治，无我性也不存在。对于'非无我'，是指没有任何与我相违的法的意思。或者，如同有和无一样，对于我和无我，如果无有，则无'无'，同样，如果无我，则无我也不可能存在，此为密意。
又于何处若有我，则于无我的色等事物中也无彼，因为无取者则无所取，故色等不成立而说'非无我'，即无我也不成立，故一切法唯名言而成立。此处有人说：即使单独的我不存在，单独的无我也不存在，如是则如同火与柴薪一样，我与无我互相观待而成立，由此我与无我二者都将产生。
答曰：如是我与无我也不存在，此为省略语。即使观察时若有我或无我某者，则彼时互相观待得以成立，若二者皆无，我与无我何从生起？因此我与无我不存在。或者这是另一个意思，有人说：即使我与无我不存在，如是则有非我非无我，由于彼存在，所否定的无我也将产生。
即使远离我与无我二边分别的诸法自性将成为非我非无我，这也不应理，为了令了知此义而说：'我与无我皆不存在'。'皆不存在'这个遮遣如何与后面紧接的某些表述相关联，同样也与前面紧接的我与无我相关联。
此处首先说前面的分别，以如前所说的道理，我与无我二者都不成立，故否定彼时，我与无我从何而生？为证成此而说'非我'等。后面的分别也是，诸法离开我与无我单独安立的自性也不存在，由于不成立异于我与无我的自性，故全无非我非无我，而说：'我与非我非无我皆无'。
又此有另一意思，安立一切法唯是名言时，外道说：一切法非唯名言，因为有我们宗派所说的未经观察等差别的我的义存在。此处答：无我，因为他方之我的声音所诠义之我不存在，因为非从自生故，如同驴角，未经观察非遍行，如同虚空花，因为未生故无我。

།འབྱུང་བའི་སེམས་པ་ཅན་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བདག་མེད་པ་ནི་བདེན་ལ། འོན་ཀྱང་བདག་མེད་པ་འབྱུང་བ་ཙམ་ ཡོད་དོ་ཞེས་སོ།།རང་གི་སྡེ་པ་དག་ཀྱང་སྨྲ་སྟེ། ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་དང་བྲལ་བའི་བདག་མེད་པ་ཕུང་པོ་ཙམ་ཡོད་ལ། བདག་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་སོ། །དེ་དག་ལ་ལྟོས་ནས་གསུངས་པ་བདག་མེད་མིན་ནོ། །བདག་མེད་པ་ནི་མེད་པ་ཉིད་དེ། ཇི་ལྟར་ མེད་པ་དེ་ལྟར་ཡང་སྔར་ཉིད་དུ་རྒྱས་པར་བསྒྲུབས་སོ།།ཡང་རང་གི་སྡེ་པ་ཁ་ཅིག་ནི་འདི་སྐད་སྨྲ་སྟེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་བཏགས་པའི་རྫས་སུ་ཡོད་ཅིང་གང་ཟག་ཏུ་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཡོད་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་འདི་ལ་འགའ་ཞིག་གིས་དབང་དུ་བྱས་པ་མེད་ པའི་ཕྱིར།དེ་ཡང་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་སོ། །སྨྲས་པ། བདག་དང་བདག་མེད་འགའ་ཡང་མེད། །ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་རིགས་པས་ཆོས་དང་གང་ཟག་དག་བཀག་པའི་ཕྱིར། གང་གི་ཚེ་ཡང་འདི་ལྟར་བདག་དང་བདག་མེད་པ་ སྟེ།བདག་དང་བདག་མེད་པ་ཡང་མི་འཐད་ལ། དེའི་ཚེ་ཐམས་ཅད་ཚིག་ཙམ་སྟེ། དོན་གྱིས་སྟོང་པར་གྲུབ་བོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་བརྗོད་བྱའི་དོན་བཀག་ལ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་གང་ཞིག་དོན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཚིག་དེ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་ལ། དེ་ ལས་ཚིག་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་གཞན་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ།།ཡང་ན་བརྗོད་བྱ་ལས་གཞན་དུ་རྗོད་བྱེད་མི་འཐད་ལ། ཚིག་འདི་དག་མ་བཀག་པར་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་བྱ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་རྗོད་བྱེད་ཡོད་པ་ ཉིད་ན་བརྗོད་བྱ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ།ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གསུངས་པ། བརྗོད་འགའ་མེད་ཅེས་སོ། །བརྗོད་བྱ་ལས་གཞན་དུ་རྗོད་བྱེད་ཀྱང་མི་འཇུག་པས་བརྗོད་པ་ཡང་མེད་དོ། །འོ་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་བརྗོད་པ་བརྗོད་བྱའི་དོན་གྱིས་སྟོང་ཡང་བརྗོད་བྱ་ ལས་གཞན་པ་ཡོད་པས་བརྗོད་པ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། བརྗོད་པས་ནི་ཇི་ལྟ་བར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་བརྗོད་བྱ་ལ་བརྡར་བྱེད་ལ། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་བསྒྲུབས་ལ། དེ་དག་མེད་ན་གཞན་བརྗོད་བྱ་ཅི་ཞིག་ཡོད། བརྗོད་བྱ་མེད་ན་ རྗོད་བྱེད་མེད་པས་བརྗོད་པ་ཡང་མེད་དོ།།ཡང་ན་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་བསྒྲུབས་པས། གནས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་ན་སྒྲ་མི་འགྲུབ་པ་ཐུགས་ལ་བཞག་ནས་བརྗོད་འགའ་མེད་ཅེས་སོ། །ཡང་ན་ཚིག་ནི་དོན་གྱིས་སྟོང་པར་བསྒྲུབས་ལ། སྒྲ་ཡང་སྒྲ་གཞན་གྱི་ བརྗོད་བྱ་ཡིན་པས་དོན་ཉིད་ལ་དོན་དེ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་ལ།དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་ཡང་མེད་པར་གཟིགས་ནས་གསུངས་པ་བརྗོད་འགའ་མེད་ཅེས་སོ། །བརྗོད་པ་མེད་པར་གྱུར་ན་ཡང་བརྗོད་བྱའི་དོན་གྲུབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་གནས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་རྗོད་བྱེད་ཀྱིས་ བརྗོད་པའི་དོན་ཡང་མེད་ན།དེའི་ཚེ་ཅི་ཞིག་ཡོད། སྨྲས་པ། ཁོ་བོས་སྒྱུ་མའི་ནོར་གྱིས་ཕྱུག་པོར་བྱེད་པའམ་སྨིག་རྒྱུའི་ཆུས་ཁྱོད་ཀྱིས་ཆུའི་གདུང་བ་སེལ་བར་བྱེད་པའམ། སྒྱུ་མའི་རི་དྭགས་ཀྱི་ཤས་བཀྲེས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པར་མི་ནུས་སོ། །འོ་ན་འདིར་ཁོ་ན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ དེ་ཉིད་གཟུང་བར་བྱ་བར་འགྱུར་ལ།སླར་ཡང་འདིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་ཅི་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གོ་བ་དག་སྤོང་བ་དག་གིས་ལོག་པར་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་ཅིང་ཆོས་ཉིད་ཟབ་མོ་ལ་གུས་པ་ཡང་སྐྱེད་ན་དེའི་ཚེ་ཁྱོད་ཀྱི། བརྗོད་བྱ་མྱ་ངན་འདས་ དང་མཚུངས།།དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་སྟོང་། །རང་བཞིན་དང་ངོ་བོ་ཉིད་དང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་པ་རྣམ་གྲངས་སོ། །རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ནི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་རྟག་པ་མ་ལུས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་རང་གི་ མཚན་ཉིད་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ངེས་པར་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་མ་ལུས་པ་སྤོངས་བ། བོར་བ་བྱང་བར་གྱུར་པ་ཟད་པ་འདོད་ཆགས་དང་འབྲལ་བ་འགོག་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ནུབ་པར་འགྱུར་བ་སྡུག་བསྔལ་གཞན་དུ་ཉིང་མཚམས་མི་སྦྱོར་བ། འདི་ནི་ ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པའོ།

具有生起的有情也这样想：'无我是真实的，然而仅有无我的生起存在。'
自部也说：'虽然离开内在作用的补特伽罗而无我，但仅有蕴存在，我在一切方面都不存在。'
对于他们而言所说的不是无我。无我是不存在的，如何不存在，如前已广作证成。
又有自部一些人这样说：'在近取上假立的实有和补特伽罗的事物是存在的，一切法无我这一点没有被任何人所控制，那个也存在，因此无我也存在。'
说道：我与无我皆不存在。以如前所说的理由已遮破法和补特伽罗，当如是我与无我时，我与无我也不合理，此时一切唯是言词，已成立为义空。
此处有人说：'即使你遮破所诠义，如此也存在某个义空的言词，由此缘取言词故，其他事物也将生起。'
或者说：'除了所诠外，能诠不合理，这些言词未被遮破而存在，因此所诠也将生起。'
答道：若能诠确实存在则所诠将生起，但并不存在，为证成此而说：'无有任何言说。'因为除了所诠外能诠也不成立，所以言说也不存在。
若说：'石女儿的言说虽然义空，但除了所诠外存在，所以言说存在。'
答道：言说是如实对有事和无事的所诠作表示，已证成有事和无事也不存在，它们若不存在，还有什么其他所诠？无所诠则无能诠，故言说也不存在。
或者已证成住等不存在，若住等不存在则声音不成立，考虑到这点而说'无有任何言说'。
或者已证成言词义空，声音也是其他声音的所诠，于义本身而言那个义也是不存在的，因为义不存在故声音也不存在，见到这点而说'无有任何言说'。若无言说则所诠义也不成立，如是而住。
此处有人说：'若能诠所说的义也不存在，那时什么存在？'
答道：我不能以幻化的财富令人富有，或以阳焰之水消除你的渴苦，或以幻化鹿肉平息饥饿。
若问：'那么此处应当执取什么是真实性？此处那个真实性又是什么？'
答道：若你不以颠倒理解真实性而作错误证成，并对甚深法性生起恭敬心，那时你的'所诠等同涅槃，一切事物自性空。'
自性、本性、真实性是同义词。自性空即是离自性的意思。涅槃是远离一切常，无生性，毫无自相，
如世尊所说：'这是无余断除苦，舍弃、消失、灭尽、离贪、灭、寂静、沉没、不再结生相续的苦，这是无所取。'

།འདི་ནི་ཞི་བ་གྱ་ནོམ་པའོ། །འདི་ལྟར་ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་སྲེད་པ་ཟད་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་འགོག་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་སོ། །འདི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་ཅི་ཡང་མེད་པ་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་ བཞིན་ཅི་ཡང་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསྟེན་པ།གང་ཞིག་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཚུངས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བརྟེན་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་ དུ་མ་ཡིན་ནོ།།འདིར་སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བ་ཙམ་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་རུང་གི་།ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆོས་འདུ་བྱེད་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་དང་། མ་རིག་པ་དང་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་ཉེ་བར་བསྐྱེད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ རྣམས་ཇི་ལྟ་བར་རང་དང་སྤྱི་དང་ཐུན་མོང་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་བསྐལ་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཇི་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པར་ནུས།དེའི་ཕྱིར་གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་མ་རིག་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་རྣམས་ཚད་མར་འགྱུར་ན། དེའི་ཚེ་འཕགས་པ་དང་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་ཅི་དགོས་པར་འགྱུར། བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཉིད་ཚད་མ་ལ། ཚད་མས་ ཡང་དག་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་མ་བཙལ་བར་དེ་རྣམས་གྲོལ་བར་གྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མེད་པས་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་ཚད་མ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་མངོན་དུ་བྱས་པའི་འཕགས་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གཟིགས་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་རང་ བཞིན་ནོ་ཞེས་རིགས་ཏེ།གང་ཞིག་མ་མཐོང་བ་ལས་བྱིས་པ་རྣམས་ཉོན་མོངས་ལ། གང་ཞིག་མཐོང་བ་ལས་འཕགས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། །ཇི་ལྟར་ན་འདི་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཚུངས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའོ། །འོ་ན་དེ་ཁོ་བོ་ལ་མངོན་སུམ་ མ་ཡིན་ན།དེ་ཇི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་འདི་རྟོགས་པར་ནུས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། མོས་པ་མེད་པ་དད་པ་མེད་པ་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་དང་འབྲེལ་པ་ཐོས་པ་ཆུང་བ་ལེ་ལོ་ཅན་རྨོངས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པས་དེ་རྟོགས་པར་འགལ་བས་དེས་འདི་མི་མཐོང་སྟེ། ཉོན་མོངས་ པའི་གོ་སྐབས་སུ་འགྱུར་བས།སྦྱིན་པ་དང་སྤྲོ་བ་དང་ཐོས་པ་མང་བ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བརྟེན་པ་དད་པ་དང་མོས་པ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་བརྟེན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་དག་དང་ལྡན་པས་འཕགས་པས་བསྟན་པའི་རིགས་པ་དང་དཔེ་ཡང་འདིར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ ཐབས་དང་བཅས་གང་རིགས་པས་ངེས་པར་ཡོད་ན་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།སླར་ཡང་ཅི་ཞིག་འདིར་འཕགས་པས་བསྟན་པའི་རིགས་པ་གང་གིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཚུངས་པར་རིགས་པས་མངོན་སུམ་དུ་ འགྱུར་ཞེ་ན།འཕགས་པས་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། གང་ཞིག་དངོས་ཀུན་རང་བཞིན་ནོ། །རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པའམ་སོ་སོའི་དངོས། །ཀུན་ལ་ཡོད་མིན་དེ་ཕྱིར་སྟོང་། །ཞེས་པ་ལ་དེ་ལ་རྒྱུ་ནི་འབྲས་བུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ལ་འདྲ་བའི་འབྲས་བུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ པའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུས་སཱ་ལུའི་ས་བོན་ནོ། །རྐྱེན་ནི་ཐུན་མོང་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ས་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་སྐྱེད་པའི་ཡན་ལག་གི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་ པ་ཡང་ངོ་།།མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་ས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ལ་སཱ་ལུའི་ས་བོན་གྱི་རྣམ་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་ཏོ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱུའི་དངོས་པོ་འབའ་ཞིག་ཙམ་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བས་འདི་ལ་རྐྱེན་ཉིད་དུ་ རྣམ་པར་འཇོག་གོ།།རེ་ཞིག་གང་འདིའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་ན་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་གནས་ལ། གང་དུ་རྐྱེན་ནི་འདིའི་ངེས་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནོ།

这是殊胜的寂静。如是舍弃一切蕴、灭尽贪欲、远离贪着、灭尽，即是涅槃。
如是涅槃的自性本空，如是一切法的自性亦空，因此，如实不颠倒依止诸法的真实性，应当说一切法的自性等同于涅槃。如是则能如实不颠倒地依止诸法的真实性，而非其他。
此处有人说：暂且涅槃离苦而无自性是可以的，但外内诸法诸行和芽等，以及无明和种子等由因缘所生的自性，如何能证成其以自相、共相、普遍所经验的自相，与涅槃极为不同的特征是自性空？因此，一切法非涅槃自性。
答曰：若以无明颠倒的识所经验为量，则何需圣者与圣道？凡夫所经验即为量，以量正见故不需寻求，他们应当解脱。然而并非如此，故他们的经验非为量。
如圣道现证的圣者所见诸法法性，那才是合理的自性。因为未见故凡夫烦恼，已见故圣者解脱。如是这些与涅槃相等即是自性空。
若问：这对我来说非现量，我们如何能了解这些？
答曰：由于具足不信解、无信心、亲近恶友、少闻、懈怠、愚痴等，与证悟相违故不能见到。因为这会成为烦恼的机会，应当各自依止布施、精进、多闻、依止善知识、信心和胜解等。具足这些则应当接受圣者所说的理证与比喻。
如是具足方便，若以理证确定，则诸法自性将成为现量。
复次，此处圣者所说何种理证能令诸法法性等同涅槃而成为现量？
因圣者开示故说：一切事物的自性，于因缘和合或个别事物，皆不存在，故为空。
其中，因是圆满果的相似果的不共圆满者。如稻芽之于稻种。缘是共同的，如稻芽的土壤等。如其成为生稻芽支分的事物，同样也适用于麦芽等。
从芽等因所生的果虽与土壤等的形态不相随顺，但与稻种的形态相随顺。仅仅趋近于因的事物，安立为缘性。
暂且，若成为此因缘时，圆满者住于因的事物，而缘非此决定因，如识的所缘缘。

།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་རྒྱུ་གཉིས་དང་རྐྱེན་གཉིས་སོ་ཞེས་ སོ་།།ཡུལ་གཅིག་ལ་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་སྒྲའི་སྦྱོར་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མཛད་དོ་། །ཚོགས་པ་ནི་དངོས་པོ་དེ་དག་མ་ཚང་བ་མེད་པར་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་སྐྱེའི་གཞན་དེ་མ་ཐག་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་མ་ཡིན་པས་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པར་འདིར་རྟོགས་པར་བྱའོ། །སོ་སོའི་དངོས་ པོ་ནི་དེ་རྣམས་ཐ་དད་པ་སྟེ།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་སོ་སོའི་དངོས་པོའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པས་སོ་སོར་དངོས་པོ་དེ་ཐམས་ཅད་ལ་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེས་སྟོང་པས་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་འདིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་དེ་ངེས་པར་འདུས་བྱས་སམ་འདུས་མ་བྱས་སུ་ཡོད་པར་འགྱུར། དེ་ལ་རེ་ཞིག་འདུས་མ་བྱས་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མ་སྐྱེས་པ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་བརྗོད་པའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་མི་ རིགས་སོ།།འདུས་བྱས་ལ་ཡང་རང་བཞིན་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ན་གལ་ཏེ་འདུས་བྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་ལ། འདུས་བྱས་རྣམས་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ན་སྐྱེ་བ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པར་འགྱུར་ལ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་ནས་སྐྱེ་བ་ནི་བྱས་པ་སྟེ། རང་ བཞིན་དུ་མི་འཐད་དོ།།ཡང་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཁོ་ན་རང་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། ངེས་པར་འདི་སྐད་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གང་ལས་རང་བཞིན་གང་ཞིག་སྐྱེ་ན་དེ་ཅི་དེ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་ལས་དེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི། གང་ཞིག་གང་ ལ་མེད་པར་དེ་དེ་ལས་མི་སྐྱེ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ་འཇིམ་པ་ལས་སྣམ་བུའམ་སྐུད་པ་ལས་བུམ་པ་ཞེས་སོ། །འདི་ནི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་ན་ངེས་པར་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ལ་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླང་བར་བྱ་ན། འདི་ནི་ཁས་བླང་བར་མི་རུས་ཏེ། ཡོད་ བཞིན་པ་ན་དམིགས་པར་ཐལ་བ་དང་།སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་དང་། ཐུག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡང་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་ཡོད་ན། དེ་དག་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་དམ་ཆ་ཤས་ཀྱིས་ཡོད། དེ་ལ་རེ་ཞིག་ གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བདག་ཏུ་རྟོག་ན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་མང་པོའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་དུ་མས་འཇུག་ལ།དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོ་ལ་འབྲས་བུ་མེད་ལ་རྒྱུ་དུ་མས་འབྲས་བུ་གཅིག་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། རྒྱུ་གཅིག་གིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་ལ་གནས་པ་ དེ་ཉིད་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ལ་འབྲས་བུ་མི་གནས་སོ།།ད་ནི་ཆ་ཤས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་གནས་ཏེ། འབྲས་བུ་གཅིག་དུམ་བུར་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། རྒྱུ་ཐ་དད་པ་ན་ཡང་རྒྱུ་དུ་མས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་ཐལ་ལོ། །གང་ ཡང་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་གནས་ན།དེ་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ལས་མི་སྐྱེ་ལ་རྩ་བའི་རབ་བྱེད་དང་པོར་ཡང་ན་དེ་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་ལ་མེད་ཀྱང་དེ་རྣམས་ལས་འབྱུང་ན། རྐྱེན་མིན་ལས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ནི། །ཅི་ཕྱིར་མངོན་པར་འབྱུང་མི་འགྱུར། །ཞེས་པའི་ཚིག་ལས་སོ། །གང་གི་ཚེ་འབྲས་བུ་ རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་དེ་དེ་རྣམས་ལས་མི་སྐྱེ་ལ།དེའི་ཚེ་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་མི་རུང་ངོ་། །གང་ཡང་དེ་ནི་ད་ལྟར་ན་དེས་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཚུངས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་གྲུབ་བོ།

因此说有两种因和两种缘。佛陀对一个境作因缘之声的运用。聚合是指那些事物无有缺少而近住而生，而非仅从其他等无间近住而生，因此此处应知因缘聚合。
各别事物是指它们相异，因为因和缘非聚合的各别事物的因和缘非聚合，故于一切各别事物中无有一切果事物的自性。因此由彼空故，称为离自性之义。
若此处诸事物有某自性，则必定是有为或无为所摄。其中首先，无为是无因的自身事物未生，不应具有以自性宣说的机会。
有为中也无有自性。为何？若成为有为的自性，由于有为从因缘生故，生成则依赖因缘，依赖因缘而生是造作，故不应成为自性。
又作是念：唯由因缘所生诸事物即是自性。则必定应如是说：从何因缘生何自性时，是否从彼等中有者生？若于何处无者则不从彼生，如从泥生毛毯或从线生瓶。
若许此从因等生，则必定应承许因等有自性，然此不应承许，因为若已存在则应可得，生则无义，且有无穷过失，及有无因存在之过。
复次，若因等有果的自性，则于彼等是以一切体性而有，还是以部分而有？其中首先，若思维以一切体性，由于因缘众多故，果应多体转起，因此于各别因等中无果，且非多因成办一果，而应成为一因所成办。
因此由于于何处安住即于彼处转起故，如是首先果不住于一切体性的因等中。今于部分中亦不住，因为一果应成分段生，且因差别时亦应成多因生果。
若于因等中亦不住，则不从因等生，如根本论第一品中说：'若于缘等中无有，亦从彼等生，则何故不从非缘亦现起？'此偈故。
当果不住于因等中故不从彼等生时，则于未生者中不应有存在性。复次，由此故诸事物无自性，故成立一切事物如涅槃般自性空。

། འདིར་ཁ་ཅིག་གིས་སྨྲས་པ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་གྲངས་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་རྣམས་ཡོད་པར་ཁོ་བོ་ཅག་ཁས་མི་ལེན་ལ། དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་ཁོ་བོ་ལ་མེད་ཅིང་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་མི་འདྲ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། བུམ་པ་དང་ཐགས མཁན་ལྟ་བུ་སཱ་ལུའི་ས་བོན་དང་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་ལ་མེད་ལ།དེ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དེ་ནི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་བསམ་པ་སྤངས་ཏེ་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེའོ་ཞེས་པ་འདིས་རེ་ཞིག་སྐྱེ་བ་གྲུབ་པར་རྣམ་པར་འཇོག་གོ།། སྐྱེ་བ་གྲུབ་པར་གནས་པས་འགག་པ་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། གནས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་མིང་ཙམ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ། །སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དང་ལྡན་པས་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་ལྟར སྨྲས་པ་དེ་ནི་གང་ཅུང་ཟད་ཙམ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ན། གང་ཞིག་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་གྲུབ་པར་འདོད་ན། དེའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དེ། རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་པའམ་མེད་པ་ཞིག་།བརྟགས་པ་གསུམ་པ་ནི་མེད་ལ། གལ་ཏེ་ཡང་རྒྱུ་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཅན་དུ་ཡོད་ ན།དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་རྣམས་མ་བྱུང་བ་འབྱུང་བར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྐྱོན་དེ་ཉིད་ལས་ལོག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་། ཡོད་པ་ཡོད་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མིན། །མེད་པ་མེད་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་ལ། །ཆོས་ མི་མཐུན་ཕྱིར་ཡོད་མེད་མིན།།སྐྱེ་བ་མེད་པས་གནས་འགག་མེད། །གང་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་སྨྲ་སྟེ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་བསམ་པ་སྤངས་ནས་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིར་སྐྱེ་བ་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ན་དངོས་པོར་སྨྲ་བའི་དངོས་པོ་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཡོད་པ་དང་ མེད་པའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་སྤངས་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྟོང་པར་སྨྲ་བ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་གང་ཞིག་རྒྱུ་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བརྗོད་ན། ཅི་དེ་ཡོད་པ་སྐྱེའམ། འོན་ཏེ་མེད་པ་སྐྱེ། གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་ཡོད་ན། དེའི་ཚེ་འབྲས་བུ་དེ་ཡོད་པའི་དངོས་པོའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་ཡོད་ བཞིན་པ་ལ་སྟེ།ཡོད་བཞིན་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཡོད་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་མེད་ན་མེད་བཞིན་པའི་རང་བཞིན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་རྟག་ཏུ་ཡོད་བཞིན་པ་མིན་ལ། ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཆོས་ནི་མི་མཐུན་ཕྱིར་ཡོད་མིན། །གང་ཞིག་འགལ་བའི་ཆོས་དེ་ནི་མི་མཐུན་པ་སྟེ། འགལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོའི་ཆོས་མི་མཐུན་པའོ། །ཡོད པ་དང་མེད་པ་དག་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་གང་ལ་དེ་ཡོད་པ་དེ་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དངོས་པོ་ལ་གང་ཞིག་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་གྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་དང་འགག་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གནས་པ་དང་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་ཅིང་། དེ་ལས་གནས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་དོན་གྱིས་སྟོང་པར་གྲུབ་ལ། གནས་པ་དང་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་བྲལ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་སྟེ། དངོས་པོ་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཚུངས་པར་རང་བཞིན་མེད་པར་གྲུབ་བོ།

在此有人说道：我们不承认诸果如因缘之数而存在，因此，对我来说既没有果存在的过失，也不能说是不存在，因为没有极大的差异。如同瓶子和织工，稻谷种子和稻谷苗芽是不存在的，因为有产生它的能力，如是，舍弃因等有果无果之见，由因生果，由此暂且安立生起已成。
由生起已成而住，则灭亦成就，住等并非仅仅是名相而已。诸法具有生住灭，故非无自性，因为以自相而存在。
对此回答：如是所说毫无意义。为什么呢？若认为诸法自相成立，则其自相于因等是有还是无？第三种选择是不存在的。即使因具有产生果的能力，如是因中也无果之自相，因为承认诸法是未生而生。如是仍未脱离彼过失。
复次，有故不生，无故不生，法不相顺故非有无，无生故无住灭。若有人如是说：舍弃有无之见，由因生果，此处生起已成。此说不然。为何？实事论者之实事根据即是有无。为何舍弃二者之说，如同缘起性空之说。
因此，若说从因生起，是有法生还是无法生？若暂且是有，则彼果因是实有故常时存在，因为已存在故，如现在识不生。如是，暂且有法不生，因为是有故。
若是无，无性之果如是亦因无故非常时存在，因非存在故如兔角不生。若谓如是由二种方式而生。答曰：法不相顺故非有。任何相违之法即是不相顺，即相违法之事相不相顺。
有无二者互相矛盾，于彼有此互相矛盾之不相顺事中，任何生起皆不存在。若有生起则成有，无生则住灭不合理，即无住生灭，由此住等词义成空，诸法离住生灭，岂有自相存在？诸法如同涅槃般无自性已成。

།འདིར་སྨྲས པ།གལ་ཏེ་ཡང་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་ལས་སྐྱེ་བའམ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་ཞེས་སྨྲ་བར་མི་ནུས་ཀྱང་དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རེ་ཞིག་སྐྱེ་བོ་བ་ལང་རྫི་མོའི་བར་ལ་གྲགས་པར་ཡོད་ལ། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའོ་ཞེས་བྱ་ལ་དེ་ཡོད་པས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་དོ་ཞེ་ ན།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་ན་དེ་ལྟར་འགྱུར་ལ་འོན་ཀྱང་མེད་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ན་འདིར་བསྐྱེད་བྱ་ཅུང་ཟད་ཡོད་ན། དེ་སྐྱེད་པས་ཡོད་པར་འགྱུར་གྱི། བསྐྱེད་བྱ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ལ། སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་དང་ སྐྱེ་བཞིན་པའི་བསྐྱེད་པ་མངོན་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་བཞིན་པའི་བསྐྱེད་བྱ་ཉིད་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།སྐྱེས་པ་གང་ཞིག་བསྐྱེད་བྱ་མིན། །མ་སྐྱེས་དེ་ཡང་བསྐྱེད་བྱ་མིན། །སྐྱེས་པ་དང་ནི་མ་སྐྱེས་པའི། །སྐྱེ་བཞིན་ པ་ཡང་བསྐྱེད་བྱ་མིན།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་སྐྱེས་པ་ནི་ཡོད་བཞིན་པའི་ཕྱིར་རོ་། །ད་ལྟར་བ་བཞིན་བསྐྱེད་བྱ་མིན་ཏེ། སྐྱེ་བར་མི་རུང་བས་སོ། །ཡང་ན་བསྐྱེད་བྱ་དེ་དེ་ལྟར་ན་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་སྐྱེ་བ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་སྐྱེས་པ་ཡང་བསྐྱེད་བྱར་འགྱུར་ན། དེའི་ཚེ་ གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་ལ་ནམ་ཡང་བསྐྱེད་བྱ་མ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་བྱ་མིན་ནོ། །གང་མ་སྐྱེས་པ་དེ་དངོས་པོ་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཅིའི་ངོ་བོ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། གང་ཞིག་ཅིའི་ངོ་བོ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་ བའི་ངོ་བོར་མེད་པའི་ཕྱིར་འདི་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་དུ་མེད་པས་མ་སྐྱེས་པ་ཡང་བསྐྱེད་བྱ་མིན་ནོ།།གཞན་ཡང་གང་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ལ་རྟེན་མེད་པས་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་འཇུག་པ་ཉིད་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་བྱ་མིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། མ་སྐྱེས་པ་ ཉིད་བསྐྱེད་བྱ་མིན་ལ་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཀྱང་གང་གིས་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་ཉེ་བ་ལས་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་སུ་ཞིག་གི་།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གང་གིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་འོ། །སླར་ཡང་སུ་ཞིག་གིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་ན། གང་དེའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ན་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ན་ཕན་ཚུན་དག་མ་གྲུབ་པས་གཉི་ག་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་བྱ་མིན། ད་ནི་སྐྱེས་བཞིན་པ་ཡང་བསྐྱེད་བྱ་མིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ནི་སྐྱེ་བཞིན་པ་ནི་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདིར་སྐྱེ་བཞིན་པ ཞེས་བྱ་བ་གང་ཞིག་ཅུང་ཟད་སྐྱེས་ལ་ཅུང་ཟད་མ་སྐྱེས་པའོ།།གང་དེའི་ཅུང་ཟད་སྐྱེས་པ་དེ་དེ་བཞིན་དུ་བསྐྱེད་བྱ་མ་ཡིན་ཏེ། བཤད་པའི་སྐྱོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་འདིའི་མ་སྐྱེས་པ་ཡང་བསྐྱེད་བྱ་མ་ཡིན་ཏེ། སྨོས་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་པ་སྐྱེས་པ་ པ་དང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ།དང་པོའི་མཐའ་ཅན་གྱི་གཏན་ཚིགས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་དུས་གཅིག་པ་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་མི་སྲིད་པས་བསྐྱེད་བྱ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་ བྱ་མ་ཡིན་ལ་མ་སྐྱེས་པ་ཡང་བསྐྱེད་བྱ་མ་ཡིན་ཞིང་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པའི་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡང་བསྐྱེད་བྱ་མ་ཡིན་པས།དེའི་ཚེ་བསྐྱེད་བྱ་མེད་པས་འདི་དག་བསྐྱེད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་པ་དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་མི་སྲིད་པ་དེའི་ཚེ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་བོ།

于此说道：即便不能说是从有而生或从无而生，然而'生'这一说法，暂且为直至牧牛女的众生所共知。因此，生等是存在的，由于其存在，诸事物的自性也存在。
回答说：如果所谓的'生起'是色等诸事物的自性存在，则应如此，然而并不存在。为什么呢？此处若有少许所生，则由生而成有，然而少许所生也不存在。为显示已生、未生及正在生的诸生起之主张中，已生、未生及正在生的所生性不成立，故说：
已生者非所生，未生亦非所生，已生与未生的，正在生亦非所生。
其中，首先已生者因已存在，如现在时，非所生，因不应再生。或者，若所生如此，则非已生，因待生故。或者，若已生亦成所生，则成就已成就，永不成为非所生。如是，首先已生非所生。
凡未生者，因未得事物性故，非任何体性；凡非任何体性者，因定无可执之体性故，不能指示'此从彼生'之差别，故未生亦非所生。
复次，凡未生者无所依，故生之作用实不可能，是故未生非所生。
于此有言：未生者非所生，一切已生者亦非。然而，由因缘聚合而未生者即是所生。
答曰：是谁的因缘？由何因缘所生？若再问是谁所生，答说是由其因缘，则成相互依待。由于相互不成，二者皆无，故未生非所生。
今正在生亦非所生。为何？因正在生是已生与未生故。此处所谓正在生者，即少分已生少分未生。其中已生部分如前非所生，因有前述过失故。其未生部分亦非所生，因有所说过失故。
'已生与未生'即是已生与未生之义。为显示此为初边际因，故于一事物中已生与未生不可能同时，即如是之事物不可能，故非所生性。
当如是已生非所生，未生亦非所生，已生未生之正在生亦非所生时，尔时无所生，故此等何能生起？如是应成。当所谓生起于彼不可能时，则成立无生。

། འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་བསྐྱེད་བྱ་མི་སྲིད་ཀྱང་དེ་ལྟ་ན་ཡང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་རེ་ཞིག་ཡོད་ལ། བསྐྱེད་བྱ་མེད་ན་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ན་བསྐྱེད་བྱ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་ཡོད་ན་བསྐྱེད་བྱ་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པས་། འབྲས་བུ་ཡོད་ན་འབྲས་ལྡན་ལ། །དེར་མེད་གྱུར་ན་རྒྱུ་མེད་མཚུངས། །ཡོད་དང་མེད་པ་ན་ཡང་འགལ། །དུས་གསུམ་དུ་ཡང་འཐད་མ་ཡིན། འདིར་ཡོད་བཞིན་པའི་མཉམ་པའི་ས་བོན་དང་ལྕགས་སྲེག་གི་གོང་བུ་ལ་སོགས པ་ལ།མྱུ་གུའི་རྒྱུར་རྣམ་པར་མི་འཇོག་སྟེ། མི་རུང་བའི་ཕྱིར། ས་བོན་ལ་རྣམ་པར་འཇོག་སྟེ་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ། ལྡན་པའི་སྒྲ་འདི་ནི་རྒྱུའི་རྗོད་བྱེད་དུ་འཆད་ན། གྱུར་ན་ཞེས་ ཁ་བསྐང་ངོ་།།དེས་ན་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་ཡོད་ན་རྒྱུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །གཞན་དུ་གལ་ཏེ་འབྲས་ལྡན་གྱི་སྒྲས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པར་མ་གྱུར་ན། དེའི་ཚེ་འདི་སུའི་ཁྱད་པར་ཡིན་པས་གཟུང་བར་མ་གྱུར་པས་སུ་ཞིག་ འབྲས་བུ་དང་ལྡན་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལས་ཀྱང་དོན་མ་ཚང་བར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུའི་རྗོད་བྱེད་ལ་འབྲས་ལྡན་གྱི་སྒྲའི་དོན་མ་ཚང་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་འདི་ནི་རྒྱུ་མེད་མཚུངས། །ཞེས་བརྗོད་པའི་ཤུགས་ལས་དོན་གྱིས་ཐོབ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་མི་འགྲོའོ་ཞེས་པ་ འདིའི་རྒྱུའི་སྒྲས་བརྗོད་པའི་ཤུགས་གང་ཞིག་ལས་དོན་གྱིས་ཐོབ་པར་རིགས་ཀྱི་གཞན་མ་ཡིན་ལ།རྒྱུའི་སྒྲའི་རྣམ་གྲངས་ཉེ་བར་ལེན་པར་བརྗོད་ཀྱི་ཤུགས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་མ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ཡང་དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྐྱོན་ཅི་ཡང་མེད་དེ་བཤད་པ་ལས་བྱེ་བྲག་བསྒྲུབ་ པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ལྔ་པོ་ད་ལྟར་བའི་འབྲས་བུ་འཛིན་ཅིང་། གཉིས་ནི་ད་ལྟར་བསྐྱེད་པར་བྱེད་ལ་ད་ལྟར་བ་དང་འདས་པ་ལ་ནི་གཉིས་ཀྱིས་སོ། །གཅིག་ནི་འདས་པས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་ཆོས་མངོན་པ་ལས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པ་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་ལྔ་ད་ལྟར་བའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ན་འབྲས་བུ་འཛིན་ཏེ།འབྲས་བུ་མ་བཟུང་ན་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་བསྐྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ན་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ལ་གནས་སོ། །འབྲས་བུ་ཡང་འགའ་ཞིག་ད་ལྟར་བ་ཉིད་དུ་ སྐྱེད་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ།ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་དག་གི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་བཞིན་ནོ། །འགའ་ཞིག་ད་ལྟར་བ་དང་འདས་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་དང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་དག་གི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའོ། །འདས་པའི་དངོས་ པོས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་པ་ནི་གསལ་ལོ།།ད་ལྟར་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའོ། །འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་ན་དེ་དག་ཀྱང་འདས་པ་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་སླར་ཡང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ལ། ད་ལྟར་བསྐྱེད་པའི་འབྲས་བུ་སླར་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་སོ།། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ནི་འདས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འབྲས་བུ་འབྱིན་ཏོ་། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་རྒྱུ་རྣམས་འབྲས་བུ་འཛིན་པ་དང་སྐྱེད་པའི་འབྲེལ་པ་བྱས་པས་རྒྱུ་ཉིད་ལ་དེའི་ཚེ་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱུ་ནི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འཐད་ཀྱི་མེད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་རྒྱུ་རྣམས་རྒྱུ་ཉིད་དུ གྲུབ་པའི་དོན་དུ་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་པ་དེའི་ཚེ་འབྲས་བུ་ཡོད་བཞིན་པ་ལ་རྒྱུས་ཅི་ཞིག་བྱ།གང་གི་དོན་དུ་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དེའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཉིད་ན་རྒྱུས་དགོས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་བྱའོ།

于此说道：即使所生不可能存在，然而作为产生果的因暂时存在，若无所生，能生也不合理，因此所生也将产生。回答说：如果有能生的因，所生就会存在，但实际并不存在，为了说明这一点而说：
若有果则具果，若无果则同无因，有与无皆相违，三时中亦不应理。
此处对于现有的平地种子和烧红的铁块等，不安立为芽的因，因为不合理的缘故。安立种子为因，因为具有称为芽的果的缘故。如是，因为与果无关联故非因，而此'具'字若解释为因的表述，则应补充'若成'。
因此，若有果则成为具果，即若有果则成为因的意思。否则，若不被'具果'一词所限定，则此时因为无法确定是谁的限定而被把握，谁能称为具果？由此也将成为意义不完整，即因的表述中'具果'一词的意义将不完整。
或者，从'同无因'这一说法的力量中隐含获得，即便如此，'非行者不行'这一说法中，应当从何种因的词语表述力量中隐含获得为合理，而非其他，因的同义词近取也说是由力量获得，而非说是由隐含获得。
即便如此，也毫无过失，应当依据解释来成立差别。其中五种执持现在果，二种产生现在，对于现在和过去则由二种。一种由过去产生，如是在阿毗达磨中安立。
俱生、同分、相应、遍行、异熟这五种因在现在时分执持果，若不执持果则不能产生未来的事物，故住于因的事物中。果也有些在现在产生，如俱生因和同分因的士用果。
有些是现在和过去，如同分因和遍行因的等流果。由过去事物产生是明显的。现在则因立即圆满故产生果。果生起时，彼等也成为过去产生果，故不再产生果，现在所产生的果也不能再产生。
异熟因唯由过去产生果。当如是因们与执持果和产生的关系作用时，若彼时因中有果，则与彼相关的因合理成为因性，若无则不然。
若为了成立诸因的因性而承许有果时，对于已有的果因又能做什么？为何目的而寻求因，若其果已然存在，则因毫无必要。

།ཡང་ན་འབྲས་བུ་འདིའི་རྒྱུ་འདིའོ་ཞེས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དོན་ དུ་འབྲས་བུ་ཡོད་བཞིན་པའི་རྒྱུ་འདོད་པ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ།ཅིའི་ཕྱིར་ན་འདིར་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པ་ལ་དགོས་པ་མེད་པས་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པར་འབོད་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་ན་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཉིད་སེལ་བ་དང་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པས་བསལ་བར་འགྱུར་བས་རྒྱུ་དང་ འབྲས་བུ་འདིའི་རྒྱུ་འདིའོ་ཞེས་མི་འཐད་དོ།།དེས་ཀྱང་འབྲས་བུ་འདིའི་རྒྱུ་འདིའོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པར་དོན་དུ་འབྲས་བུ་ཡོད་བཞིན་པའི་རྒྱུ་འདོད་པ་དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། ཇི་སྲིད་དེའི་འབྲས་བུ་མ་རྫོགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་རྒྱུའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པར་འགྱུར་བས་ འབྲས་བུ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་འཇིག་རྟེན་པ་སུ་ཞིག་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་སྤོང་བ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར།འབྲས་བུ་དོན་དུ་གཉེར་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྔར་རྒྱུ་ཉེ་བར་ལེན་ཅིང་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདི་དག་ནི་ཅུང་ཟད་ཙམ་སྟེ། དེ་ནི་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་རྒྱུས་དགོས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །ཡང་ན་དེའི་རྒྱུས་དགོས་པ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་པ་སླར་ཡང་མི་སྐྱེ་བས་ཐུག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དང་། སྐྱེ་བོ་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་ལྟར་དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ ཡོད་པ་ནི་རྒྱུ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་སྐྱོན་བསལ་བའི་དོན་དུ་མེད་པ་འབྲས་བུ་འདོད་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་། དེར་མེད་ན་ཡང་རྒྱུ་མེད་མཚུངས། །ཞོ་ཞེས་བྱ་བ་འབྲས་བུ་ཡོད་ན། འོ་མ་ནི་དེའི་རྒྱུ་ལ་ཆུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། འབྲས་བུ་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།གང་དུ་དེའི་འབྲས་བུ་ཞོ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་། དེའི་ཚེ་ཞོ་ཞེས་བྱ་བ་འོ་མའི་འབྲས་བུ་ལ་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དང་འོ་མ་རྒྱུ་ཡིན་པ་དག་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་འོ་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞོ་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་མེད་པ་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་མེད་ན་དེ་ ལ་རྒྱུ་ཡང་མེད་དོ།།ཡང་ན་འདི་སྙམ་དུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཡོད་དང་མེད་པ་ན་ཡང་འགལ་ཏེ། འབྲས་བུ་གཅིག་ལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ།། དེ་མེད་ན་འབྲས་བུ་ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་ནམ་ཡང་ག་ལ་ཞིག་ཅེས་པས་ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་རིགས་པས་དུས་གསུམ་དུ་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ་རྒྱུ་མེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གསུངས་པ། དུས་གསུམ་དུ་ཡང་འཐད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱའོ།། དེ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་རྒྱུ་འདོད་ན་སྔར་འབྲས་བུ་ལ་ཕྱིས་ནི་རྒྱུའོ་ཞེས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། སློབ་མ་དང་སློབ་དཔོན་བཞིན་ནོ། །འབྲས་བུ་མེད་ན་སྔར་ནི་རྒྱུ་ལ་ཕྱིས་ནི་འབྲས་བུའོ་ཞེས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞོ་དང་འོ་མ་བཞིན་ནོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པའོ་ཞེ་ན། ད་ལྟ་བ་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས བུ་དག་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།སྐྱེ་བཞིན་པ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ངོ་བོའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་འདི་ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མི་འཐད་པར་གཟིགས་ནས་གསུངས་པ། དུས་གསུམ་དུ་ཡང་འཐད་མ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །ཡང་ན་དུས་གསུམ་དུ་ཡང་འཐད་མ་ཡིན།། ཞེས་པའི་ཡང་གི་སྒྲ་ནི་ཕྱི་བར་བལྟའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་ནི་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དུས་གསུམ་ལ་འབྲས་བུ་ཡང་དུས་གསུམ་མོ། །འབྲས་བུ་རེ་རེ་ལ་ཡང་དུས་གསུམ་དུ་ཡང་རྒྱུ་མི་སྲིད་དོ་། །ཇི་ལྟར་བསྟན་པའི་རིགས་པས་ཞེས་གསུངས་པ། དུས་གསུམ རྣམས་སུ་འཐད་མ་ཡིན།།ཞེས་བྱའོ།

或者说，为了建立'这是这个果的因'这样的安立，承许已有果的因这一点也是不合理的。为什么呢？因为在此承许有果是无意义的，所以成立为无因，以及若无因则遮遣有果，由于互相依赖而被遮破，所以'这是这个果的因'是不合理的。
同样，为了建立'这是这个果的因'这样的安立，承许已有果的因这一点也是不合理的。只要其果未完成，就不会有任何事物被安立为因，那么追求果的世间人谁会趋入取舍呢？
若说追求果的人们先取因并舍弃非因而趋入。这些都是微不足道的，因为若有果则因毫无意义。
或者若说其因有意义，那么这也是不存在的，因为已生不再生故有无穷过失，以及生起无意义故。如同生起一样，有果则因不合理。
或者为了遮除所说过失而承许无果，那么即便如此，'若彼处无则因无等同'。若有名为酸奶的果，则牛奶是其因而水不是，这是合理的，因为具有果与不具有果的缘故。
当其果酸奶不存在时，对于名为酸奶的牛奶之果，水等非因与牛奶为因二者无差别，故牛奶等将不生酸奶，因为与无因等同的缘故。如是若无果则于彼亦无因。
或者若想：有果和无果的因是存在的。答：有与无也相违，因为一果中有与无互相矛盾故不可能，即如是果实不存在。
若彼不存在则非已有果，无有观待果的因何时何处会有呢？以如是所说之理，三时中果之因不合理，即无因。因此说道：'于三时中亦不合理'。
其中，若承许有果之因，则先有果后有因，如学生与老师。若无果则先有因后有果，如酸奶与牛奶。若说有与无，则于现在获得因果，因为正在生起具有有与无的本性故。
如是观见一切方面因不合理而说：'于三时中亦不合理'。或者'于三时中亦不合理'中的'亦'字应视为后加。
其中，因以过去、现在、未来性故为三时，果亦是三时。对于每一果，于三时中因亦不可能。如所示之理而说：'于诸三时中不合理'。

།དེ་སྐད་དུ་ཡང་རྩ་བའི་རབ་བྱེད་ཉི་ཤུ་པར། འདས་པའི་འབྲས་བུ་འདས་པ་ཡི། །རྒྱུ་དང་ལྷན་ཅིག་མ་ཡིན་ལ། །མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ། །ནམ་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཡོད་མ་ཡིན། །མ་སྐྱེས་པ་ཡི་འབྲས་བུ་དང་། །མ་སྐྱེས་རྒྱུ་དག་ལྷན་ཅིག་ མིན།།འདས་པ་དང་ནི་མ་སྐྱེས་པ། །ནམ་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཡོད་མ་ཡིན། །མ་སྐྱེས་པ་ཡི་འབྲས་བུ་དང་། །སྐྱེས་པའི་རྒྱུ་དག་ལྷན་ཅིག་མིན། །མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ། །ལྷན་ཅིག་ནམ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གང་གི་ཆོས་འདི་ལྟར་དཔྱད་ན་རྒྱུ་མི་སྲིད་པ་དེའི་ཚེ་རྒྱུ་མེད་ ན།དེས་བསྐྱེད་བྱ་འབྲས་བུ་མེད་ལ། བསྐྱེད་བྱ་འབྲས་བུ་མེད་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། རྒྱུའི་གྲངས་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུ་ལ་གྲངས་ཉེ་བར་སྟོན་པ་མ་ཡིན་ལ་རྒྱུའི་གྲངས་ཉེ་བར་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།བྱེད་རྒྱུ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། །སྐལ་མཉམ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། །ཀུན་ཏུ་འགྲོ་དང་རྣམ་སྨིན་རྒྱུ། །རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་འདོད། །ཅེས་ཆོས་མངོན་པ་ལས་སོ། །མདོ་ལས་ཀྱང་གསུངས་ལ། ཆོས་གཅིག་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་སྐལ་བ་ཅན་ ཏེ།གང་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གཉིས་ཀྱིས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་བསྐྱེད་པ་སྟེ། ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། གཞན་ལས་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སྒྲའོ། །ཆོས་གསུམ་ནི་མང་པོ་བྱེད་པ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་བསྟེན་ པ་དང་།དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ་ཞེས་སོ། །སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་རྒྱུ་ཡོད་ན། དེའི་གྲངས་ཡོད་པ་ཉིད་ལ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་མེད་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། གཅིག་མེད་པར་ནི་མང་པོ་དང་། །མང་པོ་མེད་པར་ གཅིག་མི་འཇུག་།དེ་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་བའི། །དངོས་པོ་མཚན་མ་མེད་པ་ཡིན། །འདིར་ཐ་དད་པ་རྣམས་སུ་བགྲང་བའི་བརྡ་ལ་འཇིག་རྟེན་དུ་གྲངས་ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག་སྟེ། ཐ་དད་པ་འདི་རྣམས་བགྲང་བར་བྱེད་རྩི་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱས་ནས་གྲངས་དེ་ཡང་གཅིག དང་གཉིས་དང་མང་པོ་ལ་སོགས་པས་སོ་།།དེ་ལ་གང་འདིའི་གཅིག་གི་གྲངས་ལས་བགྲང་བྱ་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་འཇོག་ལ། དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་ཀྱི་གྲངས་ཀྱིས་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ། མང་པོའི་གྲངས་ཀྱིས་མང་པོའི་དངོས་པོའོ། །དེ་ལ་གང་ཞིག་གཅིག་མང་པོ་དངོས་པོ་ ལ་མི་ལྟོས་པར་འགའ་ཞིག་གྲུབ་པར་འགྱུར་ན་གཅིག་གི་གྲངས་སུ་འགྱུར་ལ།མང་པོ་ལ་མ་ལྟོས་པར་གཅིག་གི་དངོས་པོའི་རང་གི་ངོ་བོ་གྲུབ་པ་མེད་དོ། །དེ་ལ་གང་རེ་ཞིག་བདག་ཉིད་དང་བཅོ་ལྔའི་ཆོས་སྐྱེ་བ་དེ་རྣམས་ཆོས་བཅོ་ལྔ་ལ་མ་ལྟོས་པའི་གཅིག་གི་ཆོས་ནི་མེད་དོ།། གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་འདིའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་གཅིག་འདོད་ན། དེ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་རྫས་བརྒྱད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལ། དབང་པོ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་ངེས་པ་ལས་སྒྲའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྫས་བདུན་ལ་མ་ལྟོས་པར་རང་གི་ངོ་བོ་གྲུབ་པ་མེད་དོ།། ཡང་ན་གལ་ཏེ་གཟུགས་ཁམས་སུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་ལ། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ངེས་ལྷན་ཅིག་།ཞེས་པའི་ངེས་པ་ལས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ན་རྫས་བཅུ་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟོས་སོ། །ཡང་ན་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟེ། དེ་ལ ཡང་།དེ་དག་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་ལ་སོགས། །དེ་ཆོས་བརྒྱད་དང་གཅིག་ལ་འཇུག་།ཅེས་པའི་ངེས་པ་ལས་དེ་དེ་ལྟར་མང་པོ་ལ་ལྟོས་པར་དངོས་པོ་གཅིག་མེད་ལ། གང་གི་ཚེ་འདི་ལྟར་མང་པོ་ལ་མ་ལྟོས་པར་དངོས་པོ་གཅིག་མེད་པ་དེའི་ཚེ། དངོས་པོ་གཅིག་པུ་འགྲུབ་པར་ མི་འགྱུར་ན།གཅིག་བསགས་པ་ག་ལ་ཞིག་།གཅིག་བསགས་པ་མེད་ན་མང་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མང་པོ་ཡང་མེད་དོ། །ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ལྷས་། དངོས་པོ་གང་གང་རྣམ་བརྟགས་ན། །དེ་དང་དེ་ལ་གཅིག་མེད་ལ། །གང་དུ་ གཅིག་ཀྱང་མེད་པ་ན།།གང་དུ་མ་འོངས་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མང་པོ་ལ་མ་ལྟོས་པར་དངོས་པོ་གཅིག་མེད་པ་དེའི་ཚེ། དངོས་པོ་གཅིག་མེད་པ་ལ་མང་པོ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

如此在根本二十论中也说：'过去的果与过去的因不能同时存在，未生的与未生的任何时候都不能同时存在。未生的果与未生的因不能同时存在，过去的与未生的任何时候都不能同时存在。未生的果与已生的因不能同时存在，未生的与未灭的任何时候都不能同时存在。'如是对此法如此观察时，因不可能存在之时因若无，则由此所生之果亦无，所生之果无故成立无生。
于此有人说：因为有因的数目显示故是存在的，对于不存在的龟毛不会显示数目，而因为显示因的数目故。'作因、俱生、同类、相应、遍行及异熟，因有六种。'如是阿毗达磨中说。经中也说：'一法是殊胜根器，即是如理作意。由因缘二者生起正见，即是内在自性的如理作意，及从他处听闻相应之声。三法是多作，即亲近善士、听闻正法、如理作意。'
答曰：若有因，则有其数目，但实不存在，如何是不存在，如是说：'无一则无多，无多则无一，是故缘起法，无相为其性。'此中于世间将差别诸法计数之名言安立为数，即是对这些差别进行计数、计算，此数即是一、二、多等。其中由一之数目安立为一所数，如是由二之数目于二事物，由多之数目于多事物。
其中若不依于一多事物而有所成就，则成为一之数目，但不依于多而一事物之自性不能成立。其中首先自身与十五法生起时，离开十五法之一法是不存在的。再者，若欲此中有一色法，则于欲界中以八事为体性，因超越根境故，由此决定声尘非是。不依于七事而自性不能成立。
或者若于色界中心心所自性，由'心与心所定俱生'之决定，摄一切则依于十一事之体性。或者不相应诸法，于彼中亦'彼等生之生等，此法八与一相应。'由此决定如是不依于多则无一事物，当如是不依于多则无一事物之时，一事物不能成立，何有积聚一？无积聚一则无多，即是多亦无。
如圣天所说：'于诸事物中，观察皆无一，何处无一时，何处有其多。'当如是不依于多事物则无一事物之时，于无一事物中多不应理。

།གང་གི་ཚེ་ཡང་དངོས་པོ་གཅིག་མེད་པར་གྱུར་ན་མང་པོ་མ་ འཐད་པ་དེའི་ཚེ་མང་པོ་མེད་པས་དེ་དང་འབྲེལ་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཅིག་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ།མང་པོ་མེད་པར་གཅིག་མི་འཇུག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། མང་པོ་མེད་ན་གཅིག་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་དུ་གཅིག་ལ་གཅིག་གམ་མང་པོའི་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་ལ་གཅིག་ གི་གྲངས་སམ་མང་པོ་ཉིད་ཀྱི་གྲངས་ག་ལ་འཇུག་བྱ་བ་སྟེ།དེས་ན་གྲངས་མེད་ལ། གྲངས་མེད་ན་ཡང་གྲངས་སྲིད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་གྲུབ་པས་རྒྱུ་མི་འགྲུབ་བོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་གཅིག་མེད་ན་དེ་ལ་གཅིག་གི་ཐ་སྙད་མི་འབྱུང་ན། བུམ་པ་གཅིག་ཅེས་པ་དང་ གལ་ཏེ་མང་པོ་མེད་ན་དེའི་ཚེ་མང་པོའི་ཐ་སྙད་མེད་པར་འགྱུར་ན།བུམ་པ་མང་པོ་ཞེས་སོ། །སྨྲས་པ། སུ་ཞིག་དེ་སྐད་སྨྲ། གཅིག་མེད་ཅིང་མང་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ། ཁོ་བོས་གཅིག་དང་མང་པོའི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་གྲུབ་པ་བཀག་ལ། གང་ལས་དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་གྲུབ་ པ་མེད་པ།དེ་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་བའི། །དངོས་པོ་མཚན་མ་མེད་པ་ཡིན། །གང་ཁོ་ན་དེ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དངོས་པོ་རྣམས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །རང་བཞིན་ཡོད་པ་རྣམས་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པའི་ གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཉེ་བར་ཐོབ་ལ།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་མ་མེད་པ་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་གྲུབ་པའམ་། རང་བཞིན་མེད་པས་ཕན་ཚུན་དུ་བྱེ་བྲག་ཡོངས་སུ་མ་བརྟགས་པས་མཚན་མ་མེད་པ་སྟེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བྱེ་བྲག་མེད་པས་གཅིག་གི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་མཚན་མ་མེད་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མཚན་མ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་འགའ ཞིག་གིས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་རང་གི་དམིགས་པ་ལ་འཇུག་བཞིན་པས་འཇུག་པར་འགྱུར་གྲང་ན།དེ་ཡང་ཁྱད་པར་གྱི་དམིགས་པའི་རང་བཞིན་མེད་པས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ཉིད་ཀྱིས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་དངོས་པོ་མཚན་མ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ དག་ནི་གཞན་དུའང་སྨྲ་སྟེ།འདིར་ངེས་པར་ཐ་སྙད་ཀྱི་དོན་དུ་དོན་ལ་མིང་དག་འཇུག་ལ། དེ་རྣམས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་དུ་རང་ལས་གཞན་པའི་མིང་རྣམ་པར་གཅད་པའི་སྒོ་ནས་རང་གིས་རྟོགས་པར་བྱེད་ལ། མང་པོ་ཡོད་ཀྱང་དེ་དག་རྣམ་པར་གཅད་པའི་དོན་དུ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་འཐད་ལ་ དེ་ཡང་གཞན་མེད་པ་འདིས་ཅི་ཞིག་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་པར་ཐལ་ལོ། །མིང་གི་རང་བཞིན་ལས་གཞན་པའི་གཅིག་གི་གྲངས་འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དགྲ་དེ་ལས་མ་གྲོལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གཞན་དུ་བརྗོད་པའི་ཐ་སྙད་ལས་དེ་ དག་འདི་ལྟར་མང་པོ་དང་འབྲེལ་བ་དང་མང་པོའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་མང་པོ་ལས་གཞན་དུ་གཅིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གཞན་ལ་རག་ལས་པས་རང་བརྒྱུད་པ་མ་ཡིན་ལ། རང་བརྒྱུད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའོ། །དེ་བཞིན་གྲངས་གཅིག་ཤོས་ཀྱང་ཤེས་ པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་གྲངས་མི་འཐད་ན་གཅིག་དང་གཉིས་དང་མང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་ཇི་ལྟར་འདོགས་ཤེ་ན། དེ་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་གི། །དངོས་པོ་མཚན་མ་མེད་པ་ཡིན། །འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ན་གཅིག་ གམ་མང་པོ་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་མི་གནས་པ་དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མཚན་ཉིད་མེད་པའོ།།ཇི་ལྟར་ཐགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་མཚན་ཉིད་པས་ཐགས་ཉིད་ལ་མ་གྲུབ་ཀྱང་། ཉེ་བར་བརྟེན་ནས་སྣམ་བུ་ཉིད་དུ་བཏགས་ལ། དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་གཅིག་མེད་ཀྱང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མང་པོའི་ཐ་སྙད་བྱེད་ལ། མང་པོ་མ་གྲུབ་ན་ཡང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གཅིག་གི་ཐ་སྙད་འདོགས་ལ་། དོན་དམ་པར་ནི་མཚན་མ་མེད་པས་དངོས་པོའི་མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

当任何时候一个事物不存在时，多数就不合理，那时因为多数不存在，与之相关而产生的一也不存在，所以说'无多则一不成立'。
这是说，若无多数则一不可能存在的意思。在一中若无一或多的事物，那里哪有一数或多数可言，因此无数。若无数，则以数存在的理由也不成立，因而因不成立。
这里有人说：如果一不存在则不应有一的名言，如'一个瓶子'；如果多不存在则不应有多的名言，如'多个瓶子'。
回答说：谁这样说？我否定的是一和多的事物的本性，由于它们的自性不成立，因此缘起的事物是无相的。
正因为它们的本性不成立，所以诸事物是缘起的。有自性的事物生起是无意义的，而无自性的影像等是缘起的。
因此一切法无相，一切法以自性空得以成立。由于无自性，相互间差别未经观察故无相；一切事物无差别故为一性，这是其义。
又因为不是识的对境故无相。识缘于相，识趣入于自己所缘时应当以某种差别而趣入差别化的自境，但由于差别所缘的自性不存在故不存在。因此，由于非识的对境，事物是无相的。
其他人则另有说法：这里确定在世俗谛中名称应用于义，它们也是通过相互排除其他名称而自我理解。虽有多数，为了遮遣它们而说'一'之语是合理的，但若无他法，这又能遮遣什么呢？所以不应运用。
除名字本性外并无某个一数存在。如说'未脱离彼敌'等在他处表述的世俗名言中，如是与多相关及以多为因，除多之外别无一存在。
依赖他者故非自主，由于非自主故不成立。同样地，其他数也应如是了知。
若如是数不合理，则一、二、多等名言如何安立？因此缘起的事物是无相的。
这是说：由于如是相互依存，一或多不住于自相，因此一切缘起相中事物无相。
如同织物的品质特征于织物本身不成立，但依托而假立为毛毯。同样，胜义中虽无一，但依之而有多的名言；虽多不成立，但依之而立一的名言。胜义中无相故说事物无相。

།མཚན་མ་མེད་པ་ཉིད་པས མཚན་མ་མེད་ལ།དངོས་པོ་ཉིད་དུ་ཐ་སྙད་པའི་བློས་མཚན་མར་བྱས་པས་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་པས་མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་གྲངས་བཀག་པས་རྒྱུ་མེད་པར་བསྒྲུབས་ན། ཁོ་ན་དེ་ལྟར་ གྱུར་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདིར་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་གང་ཞིག་སྐྱེ་བ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའོ། །དེ་ཡང་རྒྱུ་མེད་པར་བསྒྲུབས་པས་གནོད་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལ་གནོད་པ་ཡང་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ མཐོང་བས་ཆོས་མཐོང་བར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ།གང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མཐོང་བ་དེས་ཆོས་མཐོང་ལ། གང་གིས་ཆོས་མཐོང་བ་དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་ངོ་ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་བརྟགས་པ་ནི་རུང་གི་རྒྱུ་མེད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བར་བརྟགས་པ་མི་འཐད་དེ། བདག་གི་ཕྱིར། རྟེན་འབྱུང་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་གང་། །སྡུག་བསྔལ་འབྲས་ ཅན་དེ་མ་སྐྱེས།།སེམས་གཅིག་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་། །དུ་མ་ལ་ཡང་དེ་མ་ཡིན། །དེ་ལ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་རྒ་ཤིའི་མཐར་ཐུག་པ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སུ་གསུངས་ལ། དེ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ བར་འབྱུང་བ་འདིའི་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་ནི་འདིའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བས་སྡུག་བསྔལ་འབྲས་ཅན་ལ། གང་མི་རྟག་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་འདི་རྣམས་ནི་རྟག་པའོ། །མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ གནོད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ལ།གནོད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གསུངས་པ། འདི་ལྟར་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། །གང་ཞིག་བྱས་པ་དེ་མི་རྟག་ལ། གང་མི་རྟག་པ་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་ པའོ།།གང་ཞིག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་པ་དེ་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ། སྡུག་བསྔལ་འབྲས་ཅན་དེ་མ་སྐྱེས། །ཞེས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སུ་ཞིག་སྐྱེ་བ་མེད་ཅེ་ན། གསུངས་པ། རྟེན་འབྱུང་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་གང་། །ཞེས་ པ་ལ།རྒྱུའི་ཡན་ལག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སོ་སོར་གནས་པར་འཐད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་འདི་དག་གང་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་འབྲས་ཅན་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གསུངས་པ་དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དཔྱད་ན། སེམས་གཅིག་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་། །དུ་མ་ལ་ཡང་དེ་མ་ཡིན། །དེ་ལ་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་དག་།འདས་པའི་སྲིད་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་། གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རེག པ་དང་།ཚོར་བ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ལེན་པ་དང་། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་ད་ལྟར་གྱི་སྲིད་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའི་ཡན་ལག་རྣམས་མ་འོངས་པའི་སྲིད་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་སེམས་གཅིག་ལ་མི་སྐྱེ་ལ། དུ་མའི་སེམས་ཀྱང་དུས་གཅིག་ཏུ་ཉེ་བ་མ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེའོ།།སེམས་གཅིག་ལ་ཡང་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྲིད་པ་རྣམས་ཅིག་ཅར་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་དང་ཕྱི་མའི་ཡན་ལག་དག་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་བཞིན་དུ་སེམས་གཅིག་ལ་བརྟེན་པའི་རིགས་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་ ལ།དུ་མ་ལ་ཡང་དེ་མི་སྲིད་དོ།

由于无相性故为无相，由世俗分别心执为相故称为相，由于其也是完全不成立性故称为无相。此处有人说：如果你这样通过遮遣数量而成立无因，如果确实如此，你就不能获得缘起。为什么呢？因为此处依因而生果，这就是缘起。而你成立无因就会损害这一点，损害这一点是不应理的，因为经中说见到缘起即见法，'谁见缘起谁见法，谁见法谁见如来'。因此，由于有缘起，所以有能生之因。
答：依因而起的观察是可以的，但对无因则不然。如是，缘起的观察也不应理，因为：'十二缘起支，以苦为果者，彼非一心生，亦非多心生。'其中，从'无明缘行'等乃至老死为止，宣说十二缘起支，而此缘起的果是苦，由于说苦是此之果故称为以苦为果。由于安立'凡无常者即是苦'，此十二支皆是无常。由于是无常故为损害性，由于是损害性故是苦。因此经中说：'如是唯有此大苦蕴生起。'凡所作者即是无常，凡无常者即是自性不生，凡自性不生者即是无生，故说'以苦为果者彼不生'。意思是说以苦为果故不生。
若问谁不生？答：'十二缘起支'。由于因支也是苦的缘故不生，以遍摄无生故，安住于各别空性是应理的。因为所说的这些以苦为果的十二缘起支也是不生。为什么？因为若详细观察：'非一心所生，亦非多心生。'其中，无明与行为过去有所摄，识、名色、六处、触、受、爱、取、有等支为现在有所摄，生与老死支为未来有所摄，故不生于一心；多心也不同时现前故不生。一心中过去、未来、现在诸有不能同时存在，因为前后支如种子与芽一样依一心而住是相违的。多心中也不可能。

།ཡང་ན་འདི་ལྟར་སེམས་ཏེ། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་སེམས་བློས་གཟུང་ཞིང་། ད་ལྟར་བ་ནི་ཡོད་བཞིན་པའི་ཕྱིར་དུ་མའི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་འཇོག་གོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་སེམས་བློས་སྒྲོ་བཏགས་པར་བྱས་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་དག་གི་རང་གི་ངོ་བོ་མེད་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་རྟེན་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །སེམས་ལ་མ་བརྟེན་པར་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་མི འཐད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་སེམས་དུ་མ་ཅིག་ཅར་དུ་ཉེ་བ་མ་ཡིན་པས་དུ་མའི་སེམས་ལ་མི་རུང་ངོ་། །གང་ཞིག་འདི་སྙམ་དུ་ཡང་སེམས་ན། སེམས་གཅིག་ལ་ཡང་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་རྣམ་པར་འཇིག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་རྙེད་པའི་དབང་གིས་སྲོག་ཆགས་རྣམས་སྲོག་གཅོད་པར་བྱེད་ཅིང་ གང་རྨོངས་པ་དེ་མ་རིག་པའོ།།གང་སེམས་པ་དེ་འདུ་བྱེད་དོ་། །དངོས་པོ་སོ་སོར་མ་རིག་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་དབང་ལས་ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་མིང་དང་གཟུགས་མིང་དང་གཟུགས་ལ་རྣམ་པར་གནས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལས་ མངོན་པར་གྲུབ་པ་ནི་རེག་པ།རེག་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་ཚོར་བ། གང་ཆགས་པ་དེ་ནི་སྲེད་པ། དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཀུན་ནས་བཀྲིས་པ་ནི་ལེན་པ། དེས་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ནི་སྲིད་པ། ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱི་གསལ་བར་སྣང་བ་ནི་སྐྱེ་བ། ཡོངས་ སུ་སྨིན་པ་ནི་རྒས་པ།འཇིག་པ་ནི་འཆི་བ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་དག་མིང་བསྒྲགས་པ་ཙམ་གསུངས་པ་ནི་བདེན་ཏེ། མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་བྱས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོའི་དོན་ནི་རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དོན་ཏེ།དེ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་མ་གྲུབ་བོ། །མར་མེ་དང་འོད་བཞིན་དུ་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་མཚུངས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་སེམས་གཅིག་ལ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དུ་མ་མི་སྲིད་པ་དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་གྲུབ་བོ།།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་སེམས་གཅིག་གམ་དུ་མ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་འདི་རྣམས་མི་སྲིད་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བརྒྱུད་མ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུ་བརྒྱུད་མ་ཉེ་བར་གསུངས་ལ། ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པའི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་རྒྱུ་བརྒྱུད་མར་ཉེ་བར་མ་བསྟན་པས། དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་རྒ་ཤིའི་རྒྱུ་སྐྱེ་བར་གསུངས་ལ། སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ལ་ཇི་སྲིད་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་མ་རིག་པའོ། །མ་རིག་པ་དེ་ཡང་གློ་བུར བ་ཉིད་དགག་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ།དགེ་སློང་དག་མ་རིག་པ་ཡང་རྒྱུ་དང་བཅས་རྐྱེན་དང་བཅས་འབྱུང་ཁུངས་དང་བཅས་པ་སྟེ། མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་མ་རིག་པ་མེད་ན་འདིའི་ རྒྱུ་ཉེ་བར་སྟོན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།མེད་པའང་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བའི་རྒྱུ་ཉེ་བར་མི་སྟོན་ལ་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཉེ་བར་བསྟན་པས་སོ། །དེ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིའི་རང་བཞིན་བརྟག་པ་བདག་སྡུག་པ་བདེ་བའི་དབྱེ་བས་མ་རིག་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་ཁོང་དུ་ཆུད་ པར་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ལས་བྱུང་བའི་མ་རིག་པ་ཡོད་ལ། ཇི་ལྟར་མ་རིག་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ལས་བྱུང་བ་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་འདི་ལྟར་མ་རིག་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་། ཇི་སྲིད་དུ་སྐྱེ་བ་ལས་བྱུང་བའི་རྒ་ཤིའི་བར་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།

或者这样思维：以心意把握过去和未来的心，由于现在的心是存在的，所以依靠多个心而安立十二缘起支。对此回答说：即使你以心意假立过去和未来的心，然而由于它们没有自性，所以不适合作为缘起的所依。不依靠心也不能安立缘起。因此，由于多个心不能同时存在，所以不能依靠多个心。
若有人这样想：即使在一个心中也可以安立十二支，例如：由于获得而杀生，其中愚痴是无明，思维是行，由于不了知各个事物而与识同时生起的诸蕴是名色，依止名色而住的诸根是六处，从六处圆满生起的是触，领受触的是受，贪著是爱，与之相应的系缚是取，由此发起的身语业是有，这些法的显现是生，圆满成熟是老，坏灭是死。
这些仅仅是说出名称而已是真实的，并非显示无明等在一刹那中作为因果事物，因果事物的意义就是缘起的意义，这些不成立为同时生起。若说如灯与光一样成立，这是不对的，因为在那里也同样有过失。当一个心中多个缘起不可能存在时，由此可成立'缘起无生'。
对此有人说：即使一个或多个心的这些缘起不可能存在，然而世尊以十二缘起支显示了相续因，而对于不存在的石女儿并未显示因相续，所以缘起是存在的。如是说老死的因是生，乃至行的因是无明。
为了遮除那无明是偶然的，世尊说道：'诸比丘，无明也是有因、有缘、有来源的，无明的因即是非理作意。'对此，如果无明不存在，就不会显示它的因，就像不会显示虚空花鬘的因一样，而无明的因被显示为非理作意。应当了知这也是以四颠倒的自性、我、爱、乐的差别作为无明的因事。
因此，从四颠倒生起的无明是存在的，如同无明是从四颠倒生起而存在一样，如是从无明生起的行也将生起，乃至从生起的老死也将生起。

།དེས་ ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་སྲིད་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན།དེ་ལ་མ་རིག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨོས་པ། གལ་ཏེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡོད་ན། དེ་ལས་བྱུང་བ་མ་རིག་པ་ཡོད་ལ། གང་གི་ཚེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཉིད་ མ་གྲུབ་ན།དེའི་ཚེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་མ་རིག་པ་འབྱུང་བར་ག་ལ་འགྱུར། གཞན་ཡང་འདིར་མ་རིག་པ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་ན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་འབྱུང་བར་བརྗོད་པར་བྱ་ལ། དེ་ལས་གལ་ཏེ་ཕྱིན་ཅི་ ལོག་ཡོད་ན་དེའི་ཚེ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་མ་རིག་པ་ཡང་ཡོད་ན།ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། མི་རྟག་རྟག་མིན་བདག་མེད་དང་། །བདག་མིན་སྡུག་དང་མི་སྡུག་མིན། །སྡུག་བསྔལ་བདེ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་། །དེའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་མེད། ། དེ་ལ་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པར་འཛིན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག། ། ཅི་སླར་ཡང་དེ་མི་རྟག་པའི་དངོས་པོ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་རྟག་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་ན། ཡང་ཇི་ལྟར་མི་རྟག་པ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྟག་པ་ཡིན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་པས་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྟེ་ལོག་རྟོགས་སོ། །གང་གི ཚེ་མི་རྟག་པ་དེ་རྟག་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་མི་རྟག་པ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ནོ།།མི་རྟག་པའི་དངོས་པོ་ནི་མི་རྟག་པ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཐོབ་ནས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་གང་གི་ཚེ་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ལོགས་ སུ་བཞག་ནས་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་དེའི་ཚེ།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅེས་བྱའོ། །སླར་ཡང་ཅི་ཞིག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་འདིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན། སྨྲས་པ། རྟག་པར་རོ། །སླར་ཡང་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་འདིས་རྟག་པར་འཛིན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་རྣམ་པར་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ ཏེ་དེ་ལྟ་ན་འདི་ལྟར་དེའི་ཚེ།དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་མི་རྟག་པའི་དངོས་པོ་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དེའི་རྣམ་པར་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་མི་རྟག་པ་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་ལ་རྟག་པའི་རྣམ་པར་འཛིན་པས། རྟག་པར་འཛིན་པ་ཇི་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་།སྨྲས་ པ།དངོས་པོ་མི་རྟག་པར་གནས་པ་ལ་རྟག་པའི་རྣམ་པར་འཛིན་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །སླར་ཡང་དངོས་པོ་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པར་གནས་སོ་ཞེས་དེ་ཇི་ལྟར་དེ་ལྟར་རྟོགས། གང་ལ་གང་ལས་གང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པ་དེས་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གྲགས་པའི་ རྣམ་པ་དེ་ལས་དངོས་པོ་རྣམ་པར་འཇོག་སྟེ།སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །རྟག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཞན་གྱི་རྣམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཚེ་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་ན་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དངོས་པོ་གང་ཞིག་འཛིན་པར་ག་ལ་འགྱུར། གཞན་ཞིག་ལ་དེའི་མི་རྟག་ པ་བྱས་ནས་དངོས་པོ་མི་རྟག་གོ་ཞེ་ན།འདི་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་དེའི་ཚེ་དེའི་མི་རྟག་པའོ། །གཞན་ཞིག་ན་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མི་སྣང་བ་ཉིད་ལ། དེ་ནི་དེའི་རྣམ་པའོ་ཞེས་འཐད་པ་མ་ཡིན་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་ རྟག་པའི་རྣམ་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ཞིང་།རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱས་ནས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་མེད་དེ་། དེ་ལྟར་ནམ་ཡང་བདག་མེད་པ་དང་བདག་ལ་མིན་ཞིང་། སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཡང་མིན་ནོ་ཞེས་རྒྱས་པར་བཤད་པར་བྱའོ།། དེས་ན་དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་ལ་གང་གི་ཚེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མི་སྲིད་པ་དེའི་ཚེ། དེ་མེད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ལས། །སྐྱེས་པའི་མ་རིག་མི་སྲིད་ལ། །དེ་མེད་འདུ་བྱེད་མི་འབྱུང་ཞིང་། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་གང་ཞིག་སྨོས་པའི་ཡན་ལག་བརྒྱུད་མ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུ་བརྒྱུད་མར བསྟན་པ་ཡོད་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་པ་ཚུལ་འདིས་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གང་ཞིག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ལས་བྱུང་བ་མ་རིག་པ་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་ན་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་དགག་པ་གྲུབ་བོ།

如果说由于有缘起支分的存在而有缘起，对此，从无明的角度来说，如果有缘起，则有从其所生的无明，当缘起本身不成立时，怎么会有作为缘起支分的无明生起呢？此外，在此若无明是从非如理作意而生，则应说是从颠倒而生。如果有颠倒，则从其所生的无明也应当存在，但实际并不存在。为了证明这一点而说：
'无常非是常，无我非是我，不净非是净，痛苦非是乐，是故无颠倒。'
其中，将无常执为常是颠倒。若再次于无常事物上没有理解与常相违背的常，那么怎么会从无常颠倒为常呢？因为颠倒所以是颠倒，即错误的认识。当无常不会成为常，而无常也非颠倒时，无常的事物并非通过获得与无常相违背的常性而成为颠倒，而是当将无常事物如实安立为无常性时，却执为常性，此时由于颠倒执著而称为颠倒。
再者，这颠倒执著什么为颠倒？答：执为常。再者，此时它如何执为常？因为产生了那种形相的识。如果是这样的话，此时，其识并不缘于无常事物，因为未生起其形相。因此，该识也不缘于无常，由于对存在的执取为常的形相，执为常怎么会是颠倒？
答：对住于无常的事物执取为常的形相，故称为颠倒。再者，事物住于无常的形相，如何如是了知？由某者对某事生起某种识，因此，依据识所显现的形相安立事物，如称为蓝色、黄色等。常的识并非他相，因此，当时以无常相的识怎么会执取任何事物？
若说在他处作其无常性而说事物无常，这并非如此，因为彼时即是彼之无常。若在他处，因其识未生故不显现，说'这是其形相'是不合理的，应称为颠倒执著。因此，常的形相非颠倒，说常与无常即无颠倒性。如是，对无我与我也非，对净与不净也非，对乐与苦也非，应当广说。
因此如是无颠倒，当颠倒不存在时：'无彼四颠倒，不生无明故，无彼不生行，余者亦复然。'其中，所说支分相续以因果相续显示有，说有缘起，以此理趣不应理。若无从四颠倒所生的无明本身，因无颠倒而不存在，以此即成立否定行等支分。

།གང་ དུ་མ་རིག་པ་མེད་པར་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་འབྱུང་ལ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པས་མིང་དང་གཟུགས་བཀག་པ་སྟེ།ཇི་སྲིད་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པས་རྒ་ཤི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མེད་ན། དེ་དག་གི་རྒྱུ་བརྒྱུད་མར་བསྟན་པ་ལས་ དེའི་ཡན་ལག་བརྒྱུད་མ་ག་ལ་ཞིག་དེས་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་གྲུབ་བོ།།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ན་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་བྱུང་བའི་མ་རིག་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པས་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་འདིར་རེ་ཞིག་ཁོ་ནར་འདི་དག་མེད་དོ་ཞེས་ རྣམ་པར་གཞག་པར་མི་ནུས་ཏེ།འདུ་བྱེད་སྐྱེད་པས་ན་དེའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་མ་རིག་པའི་འབྲས་བུར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། མ་རིག་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་གང་ཟག་འདི་དག་ནི་ བསོད་ནམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ།།བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་དག་ཡོད་ལ། དེ་ཡོད་ན་གཞན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་རྣམས་གྲུབ་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་གྲུབ་བོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།གལ་ཏེ་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་དག་གི་རང་བཞིན་གྲུབ་པར་གྱུར་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཡོད་ལ་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་མེད་པ་དེ་ལྟར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། མ་རིག་འདུ་བྱེད་མེད་མི་འབྱུང་། །དེ་མེད་འདུ་བྱེད་མི་འབྱུང་ཞིང་། །དེ་དག་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཅན་ཏེ། །རང་བཞིན་གྱིས་ཀྱང་མ་གྲུབ་བོ། །གལ་ཏེ་མ་རིག་པ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདི་ལྟར་ འདུ་བྱེད་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་མེད་ལ་རྒྱུ་གང་ཞིག་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་པ་བྱས་པ་ལས་ཡིན་གྱི་འབྲེལ་བ་མེད་ན་རྒྱུ་ཉིད་ནམ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་འབྲས་བུ་ཉེ་བར་མ་བཟུང་བར་འགའ་ཞིག་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་འགའ་ཞིག་འགའ་ཞིག་གི་རྒྱུར་མི་ འགྱུར་ལ།དེའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་འབྲས་བུ་མེད་ན་མ་ཡིན་ལ་རྒྱུ་ཡང་མ་རིག་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མ་རིག་པ་ནི་འདུ་བྱེད་མེད་ན་རྒྱུར་མི་འགྱུར་ལ། རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་དངོས་པོའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུའི་སྒྲ་མེད་ཀྱང་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ཉིད་ ཀྱི་འབྲས་བུ་རྒྱུའི་སྒྲས་མ་གསུངས་སོ།།ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་ལ་མ་ལྟོས་པར་འགའ་ཞིག་རྒྱུ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་འདུ་བྱེད་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་འབྲས་བུ་ཡང་རྒྱུ་ལ་མ་ལྟོས་ན། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་མེད་འདུ་བྱེད་མི་འབྱུང་ཞིང་། མ་རིག་ པ་མེད་ན་འདུ་བྱེད་མི་འཐད་དེ་རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཡང་འདི་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཕན་ཚུན་མ་ལྟོས་པར་གྲུབ་པ་མེད་ལ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཅན་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་མ་གྲུབ་སྟེ། ཕ་རོལ་དང་ཚུ་རོལ་བཞིན་ནམ་རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུ་ བཞིན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་མེད་དོ།།གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པར་གྱུར་ན། དེ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་མི་ལྟོས་པར་རྒྱུར་འགྱུར་ན། དེ་ལས་ཀྱང་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་ནི་གང་ལས་ འབྲས་བུའི་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་པས་རྒྱུའོ།།དེ་མེད་ན་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་རྒྱུར་འཐད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས། དེས་ན་ངེས་པར་འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་ལ། འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རང་ཉིད་མ་གྲུབ་བོ། །དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་འབྲས་ བུ་ངོ་བོས་གྲུབ་པར་གྱུར་ན།དེ་ནི་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ཡང་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་ན། དེ་ནི་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ལ་ལྟོས། རྒྱུ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མ་གྲུབ་བོ་ཞེས་གནས་སོ།

凡是无明不存在时诸行不生起，如是由于无识故遮止名色，乃至由于无生故无老死。如是若无缘起，则由宣说彼等因之相续，其支分相续何从而有，是故成立缘起无生。
于此有说：即使说由颠倒所生之无明因无颠倒而不存在，如是于此暂且不能安立说'此等不存在'，因为生起诸行故而说是其因之事物，以及诸行亦说是无明之果故。世尊亦如是说：'随顺无明之诸补特伽罗，亦造作福行，亦造作非福行，亦造作不动行。'是故无明与诸行存在，彼若存在，则其余缘起支分成立，故说成立十二缘起支。
若无明与诸行之自性成立，则有十二缘起支，然实不存在。为成立如何不存在而说：'无明诸行无不生，彼无诸行不得生，彼等互为因，自性亦不成。'若无明安立为诸行之因，如是由于无行故彼不存在，因为任何因唯由与果相关而成为因性，若无关联则永不成为因性故。
又若未摄果而某者成为因性，如是则某者不成为某者之因，是故因之安立若无果则不成立。因亦是无明为诸行之因，无明若无诸行则不成为因，因为是因果事物之时故，虽无因之声亦了知为因性，而果不以因声说。
如何由于不观待果故某者非为因性，故无明若无诸行则不生起，如是果亦若不观待因，则从无因不得有，此即'彼无诸行不得生'。若无无明则诸行不应理，因为成无因故。
又如是因果二者若无互相观待则无成立，是故彼等互为因，以自性亦不成立，如彼岸此岸或如长短，因果二者由具有互相观待故无以自性成立。
若因果二者以自性成立，则彼不观待果而成为因，然则亦成为无因性，因为因是从何处为果之趣入因性故为因。若无彼则无因性成为因，无因性成为因亦不应理，是故定须观待果，由观待果故自身不成立。
如是若果以自性成立，则彼不观待因，彼若不观待因，则彼如同虚空花，是故观待因。由观待因故自性不成立，如是而住。

།དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པའི་རིགས་ པས།གང་ཞིག་རང་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས། །མ་གྲུབ་དེས་གཞན་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད། །དེའི་ཕྱིར་གཞན་ལས་གྲུབ་པ་ཡི། །རྐྱེན་གཞན་དག་ནི་སྐྱེད་བྱེད་མིན། །གང་ཡང་དེའི་ཚེ་འབྲས་བུ་ལ་མ་ལྟོས་པར་རང་གི་ངོ་བོ་མི་འགྲུབ་ལ། དེ་ཇི་ལྟར་རང་ཉིད་གྲུབ་པ་མེད་པར་འབྲས་ བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད།གལ་ཏེ་སྐྱེད་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་མོ་ཡང་བུ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ལ། དེའི་ཕྱིར་གཞན་ལས་གྲུབ་པ་ཡི། །རྐྱེན་གཞན་དག་ནི་སྐྱེད་བྱེད་མིན་། །རང་ལས་ཐ་དད་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པའི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་རང་ལས་ ཐ་དད་པའི་འབྲས་བུ་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེད་བྱེད་མ་ཡིན་ནོ།།ཕན་ཚུན་མི་ལྟོས་པར་གྲུབ་པར་ཡོད་པར་གྱུར་ན། རྒྱུ་ལས་གཞན་པ་འབྲས་བུ་ལས་གཞན་པ་རྒྱུའི་ཞེས་འཐད་པར་འགྱུར་ལ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཕན་ཚུན་མ་ལྟོས་པར་གྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ།།དེས་ན་མ་རིག་པ་ལས་འདུ་བྱེད་རྣམས་གཞན་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་མ་ལྟོས་པར་མ་རིག་པ་གཞན་ཉིད་དུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སོ། །དེ་ལྟར་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ལས་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་ན། མ་རིག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་གཞན་ཉིད་དུ་གྲུབ་བོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པར་མི་ནུས་སོ། །གང་ཞིག་དེ་ལྟར། དེའི་ཕྱིར་གཞན་ལས་གྲུབ་པ་ཡི། །རྐྱེན་གཞན་དག་ནི་སྐྱེད་བྱེད་མིན། །དེས་ན་འདིར་མ་རིག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདུ་བྱེད་ལ། འདུ་བྱེད་ལ ལྟོས་ནས་མ་རིག་པའོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པས་རེ་ཞིག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་གཅིག་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨོས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་སྐྱེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱས་ནས། ཕན་ཚུན་ལྟོས་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་གྲུབ་པར་གྱུར་ལ། ཕན་ ཚུན་ལྟོས་པས་རང་གི་ངོ་བོ་གྲུབ་པ་མེད་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གཅིག་པ་དང་གཞན་པ་དག་མེད་པས་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐར་སྨྲ་བ་དང་བྲལ་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གྲུབ་པ་ཡོངས་སུ་སྐྱེའོ།། ཇི་སྐད་དུ། བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་གང་དང་གང་། །རེ་ཞིག་དེ་ཉིད་དེས་མི་བསྐྱེད། །གཞན་ལས་ཀྱང་མིན་དེ་ཡི་ཕྱིར། །རྟག་མིན་ཆད་པ་ཡང་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རང་བཞིན་མེད་པར་ཡང་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱས་པར་འགྱུར རོ།།ཇི་སྐད་དུ། གཅིག་ཉིད་གཞན་ཉིད་དང་བྲལ་བ། །འགྲོ་བ་སྒྲ་བརྙན་ལྟ་བུ་སྟེ། །འཕོ་དང་འཇིག་པ་བྲལ་བ་ཡི། །རྟོགས་ལྡན་ཁྱོད་ལ་མི་སྨོད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་ཡང་དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ཅན་དུ་གྲུབ་པར་རྣམ་པར་བཞག་ ལ།དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ཅན་དུ་གྲུབ་པས་དེ་དག་ཀྱང་བུ་དང་ཕ་བཞིན་དུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ཕ་ནི་བུ་མིན་བུ་ཕ་མིན། །དེ་དག་ཕན་ཚུན་མེད་མིན་ཞིང་། །དེ་གཉིས་ཅིག་ཅར་ཡང་མེད་ལྟར། །དེ་ལྟར་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སོ། །ཕ་ཉིད་བུ་མ་ ཡིན་ཏེ།ཕ་ཞེས་བྱ་བ་སྐྱེད་བྱེད་ལ། དེ་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་བྱར་འགྱུར། བུ་ཡང་ཕ་མིན་ཏེ། བུ་ནི་བསྐྱེད་བྱ་ལ། དེ་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་བྱེད་དུ་འགྱུར། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཕ་ཉིད་བུ་མ་ཡིན་ལ་བུ་ཉིད་ཕ་མ་ཡིན་ནོ། །ཐ་མི་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་མེད་པ་མིན་ཏེ། བུ་མེད་ན་ ཕ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ལམ་གྱིས་ཕ་ཉིད་དུ་འཐད་པའི་ཕྱིར། བུ་མེད་ན་ཅི་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ཕ་ཉིད་དུ་འགྱུར། ཕ་ཡང་བུ་མེད་ན་མི་འགྲུབ་པས། ཕ་མེད་ན་བུ་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བས། དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་མེད་མིན་ཞིང་། །དེ་གཉིས་ཅིག་ཅར་ཡང་ མེད་ལྟར་ཏེ།དེ་གཉིས་ཅིག་ཅར་ན་བ་ལང་གི་རྭ་གཡས་པ་དང་གཡོན་པ་བཞིན་པས་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།

如此所说的道理，任何自身以自性未成立者，如何能生他？因此，从他成立的其他缘不是能生。任何时候果不观待而自性不成立，它如何能在自身未成立的情况下生果？若能生，则石女之女也应能生子。因此，从他成立的其他缘不是能生。
异于自身的他者，是对果观待而成立的无明等缘，不能生异于自身的果位诸行等。若无相互观待而有成立，则应成立因异于果，果异于因，但因果二者无有不相互观待而成立，此已成立。
因此，不能说由于诸行不成立异于无明，所以无明不观待诸行而成立为他性。如是，若诸行等不成立异于无明等，则不能安立依无明而生的诸行成立为他性。如是，因此从他成立的其他缘不是能生。
因此，此处依无明有行，观待行有无明，如是安立，暂且说因果二者非一。由此说明无有自生，由相互观待而因果二者得以成立，由相互观待故无自性成立，因此因果二者也非异，如是宣说。
正因如此，由于无一异，远离常断边见而成立缘起。如云：'任何缘起法，暂且彼不生，亦非从他生，故非常非断。'如是，应当极为明了通达缘起无自性。
如云：'远离一性他性，诸法如谷响，离去来坏灭，智者于汝敬。'虽然如是安立因果二者相互观待而成立，然而即便如此，若说由相互观待而成立，则彼等应如父子般成立。
故说：父非子子非父，彼等非相互无有，二者亦非同时有，如是十二支亦然。父非子，谓父为能生，如何成所生？子亦非父，子为所生，如何成能生？如是，暂且父非子，子非父。
由非无差别故，二者非相互无有，无子则父不应理，因为由生之道理成为父性，无子则生何者而成父？父若无子则不成立，无父则子亦不应理。由此，二者非相互无有，二者亦非同时有，若二者同时，则如牛之左右角，将无能生所生。

།ཇི་ལྟར་ཕ་དང་བུ་དག་མ་གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡང་མ་གྲུབ་སྟེ། མ་རིག་པ་ཉིད་འདུ་བྱེད་ མ་ཡིན་ལ།འདུ་བྱེད་ཉིད་མ་རིག་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་མེད་མིན་ཞིང་། །དེ་གཉིས་ཅིག་ཅར་ཡང་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བས་ཐམས་ཅད་ལ་མཚུངས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་དག་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་ན། དེ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐྱེ་བ་མི་འཐད་དེ། མེད་བཞིན་པའི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་བརྟེན་ནས། དེའི་བུ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གལ་ཏེ་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་དག་རང་གི་ངོ་བོ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན། དེ་ནི་འདི་དག་ད་ལྟ་བ་བཞིན་པས་རྟེན་ཅིང འབྲེལ་པར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་ཡང་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཞིང་། མ་རིག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདུ་བྱེད་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལྟ་བུ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དོན་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་གཉི་ག་ཡང་རང་བཞིན་ གྱིས་མ་སྐྱེས་པར་མཉམ་ལ།དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ལྟོས་ནས་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ཡོད་ལ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ཡང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ཡང་མཚུངས་པར་རང་བཞིན་གྱིས་ མ་སྐྱེས་པ་ལ་གཅིག་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བར་མཐོང་ལ་ཅིག་ཤོས་ནི་མ་ཡིན་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཁོ་ན་ལ་དྲི་བར་བྱའི།ཁོ་བོ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་སོ། །གང་དག་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པར་ མཉམ་པ་ཁ་ཅིག་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བར་མཐོང་ལ་ཅིག་ཤོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།རིགས་པས་ནི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མ་བརྟགས་ལ། ཅུང་ཟད་རྟོག་པར་བྱེད་པས་ན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། འདི་ལྟར་རབ་ རིབ་ཅན་གྱིས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐྲ་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་མི་འཐད་པས།ཇི་ལྟར་རབ་རིབ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས་པ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྨན་པ་ཆེན་པོ་ལྟར་རང་བཞིན་མེད་པ་ སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་སྟོན་པར་མཛད་དེ།གང་ཞིག་དེའི་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་དོན་དུ་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་མཚན་ཉིད་ལས་བཟློག་པར་མཛད་དོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་ཡོངས་སུ་བཟློག་ནས་ཡང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་གནས་སོ། །དེ་ལ་གནས་ ནས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་སྒྲོ་མི་འདོགས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བརྗོད་དོ།། །། འདི་ལྟར་དེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར། མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་དག་གི་རང་བཞིན་མེད་ལ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་འདི་གཉིས་རང་བཞིན་མེད་ལ་རང་བཞིན མེད་པ་དག་ཡོད་ན།ཇི་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་། །ཇི་ལྟར་འདི་དག་རང་བཞིན་མེད་པ་དག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དེ་ལྟར་སློབ་དཔོན་གྱིས་དཔེས་གསལ་བར་མཛད་པས་གསུངས་པ། ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་ཡུལ་བརྟེན་པའི། །བདེ་སྡུག་མེད་བཞིན་དེ་ཡུལ་ཡང་།། བརྟེན་ནས་གང་སྐྱེས་མེད་དེ་བཞིན། །བརྟེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཡོད་མིན། །ཇི་ལྟར་གང་ཁོ་ན་ལས་རྨི་ལམ་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བཞིན་པ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་རྨི་ལམ་དུ་དངོས་པོ་ཉེ་བར་ཐོབ་པའི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དེ་སྐྱེད་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ལས་བརྟེན་ནས་བྱུང་ངོ་།། ཞེས་རྨི་ལམ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་ལ། དེ་ལས་སྐྱེས་པ་ལ་རང་བཞིན་ཡང་མེད་ལ་རྨི་ལམ་ཡང་སད་པ་ན་དེ་བཞིན་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་བདེན་པ་ཉིད་དུ་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་འབའ་ཞིག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྨི་ལམ་གྱི་ཡུལ་ཡང་རྟེན་ཅིང འབྲེལ་བར་འབྱུང་ལ།ཡུལ་དེ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མེད་པའོ།

正如父与子不成立一样，十二缘起支也不成立。无明本身不是行，行本身不是无明，这二者既非互相缺少，也非同时存在。以此类推，应当适用于一切。
如果无明和行二者的自性不成立，则依无明而生诸行是不合理的，就如同依靠不存在的石女儿子而生其子是不可能的。
如果无明和行二者的自性成立，则它们就如现在这样，就不会成为缘起。既不依靠石女儿子而生，也不依无明而生诸行。因此，石女儿子之喻不是缘起的意义。
那么，虽然二者都同样是自性不生，但是依靠颠倒而有依无明等而生，而石女儿子即使在颠倒中也不认为有依它而生。
再者，为何二者都同样是自性不生，而一个被视为缘起，另一个则不是？这应当询问世间人，而不是问我。正因如此，缘起是从世间的颠倒而来。
有些自性不生的相同事物，有的被视为缘起，有的则不是。从理性上说，如同石女儿子一样，一切法都是未经观察的，由于稍加思维，故而颠倒安立。就像有眼翳者对非真实的毛发进行观察是不合理的，如是说见到与无眼翳者所观察相反的颠倒。
正因如此，佛世尊如大医王般为众生演示无自性，为了遮除对无因之事起实执分别的颠倒相。遮除分别后，安住于诸法的如实法性中。安住其中后，由于不再增益非真实，获得涅槃而称为解脱。
如是，由于入于颠倒，无明和行二者无自性。如果这样二者无自性而无自性者存在，如何成为缘起？对于这些无自性者如何成为缘起，上师以比喻明示说：
如同依梦境对境，虽无苦乐彼境亦，依缘所生皆非有，由依缘故无自性。
如同在梦中所经历的苦乐，是依靠梦中获得的色声等事物而产生的，在梦中如是安立。从彼所生无自性，醒来时也不认为那种经历是真实的。不仅仅是苦乐无自性，梦境对境也是缘起，因为彼境是缘起，所以无自性。

།ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་གྱི་ཡུལ་དང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ཞིག་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་དེ་དང་དེ་ནི་གཉི་ག་བརྫུན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་སད་པ་ན་ཡང་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་ གང་ལས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་དག་མེད་དེ།རྨི་ལམ་ཉེ་བར་ཐོབ་པའི་ཡུལ་བཞིན་དུ་དེའི་རྒྱུ་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་དང་དེ་གཉིས་རྟག་ཏུ་མངོན་པར་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར། གང་གི་སྒྲ་ཡིན་དེའི་སྒྲ་ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ཡང་རྨི་ལམ་དུ་ཉེ་ བར་ཐོབ་པའི་དཔེས་རྒྱུ་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་ལ།དེ་བཞིན་དུ་རྨི་ལམ་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དཔེས་གང་དེའི་འབྲས་བུ་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱང་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བས་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་འདི་དང་ འབྲེལ་ཏོ།།དེ་འདི་ལྟར་རྨི་ལམ་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བཞིན། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡུལ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བཞིན་པས་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་དག་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གྲུབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་གནས་སོ།། འདིར་ཁ་ཅིག་གིས་སྨྲས་པ། རྨི་ལམ་གྱི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམ་ཤེས་ལས། ཕྱི་རོལ་གྱི་རང་བཞིན་སྟོབས་ཅན་དུ་ཡོད་བཞིན་པ་ཡིན་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མེད་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བདག་ཉམས་སུ་མྱོང་བཞིན་པའི་རང་གི་མཚན ཉིད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དག་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པའི་རིགས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བཞིན་མེད་པ་མི་འཐད་དོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་གྲུབ་པ་ལ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ལས་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་སྒྲུབ་པ་ན་རྨི་ལམ་གྱི་དཔེ་འཐད་དེ། རྨི་ལམ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་ཡུལ་མེད་ལ། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། འདིར་སྨྲས་པ། གང་འདི་སྐད་དུ་སྨྲས་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་གྱི་རང་བཞིན་སྟོབས་ཅན་དུ་ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་རེ་ཞིག་མི་རིགས་ཏེ། གལ་ཏེ་རྨི་ལམ་ཡུལ་དང་བཅས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བར་མ་ཡིན་། རྟེན་ཅིང འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་རང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ལ།འདིས་སད་པའི་གནས་སྐབས་བཞིན་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཐ་དད་ པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་སོ་ཞེས་ངེས་སོ།།སད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དམིགས་པ་མ་གྲུབ་པས་དེ་ནི་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། མི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ལ་ དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཕྱི་རོལ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། དགེ་སློང་དག་གཟུགས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འཇིག་ རྟེན་པ་ནི་རྨོངས་པའི་ཕྱིར་དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་ཡང་དགོངས་པ་ཅན་ཉིད་པས་དྲང་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཇི་ལྟར་ན་ཡང་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དཔྱད་པར་བྱ་བ་མངོན་སུམ་དུ་ དམིགས་བཞིན་པ་ལ་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སོ།

如同梦境中的境相以及依此而生起的快乐与痛苦二者皆是虚妄的，同样，在清醒时，从无明这一因中产生行这一果也是不存在的。如同梦中所得境相一样，其因即无明的意义也是如此。由于二者经常相互关联，故以'彼'字来表示。如是以梦中所得为喻，说明因即无明是不存在的，同样以梦中所经历的快乐与痛苦为喻，其果即所谓的行也是依靠不存在的因即无明而生，因此它也同样是不存在的，这就是其关联。
如此，如同梦中所经历的快乐与痛苦的缘起，快乐与痛苦的因即境相也是缘起，因此无明与行二者并非真实成立。
对此有人说：梦中的色声等境相是离识外在的自性强有力存在，因此无缘起，而快乐与痛苦是自己正在经历的自相缘起，由于是以自相而存在，所以如前所说的理论认为缘起不存在是不合理的。因为若无因果自相的成立则无缘起，而缘起是以自相成立的。在证成唯识时梦的比喻是合理的，因为梦中无离识的外境，而唯有识也是存在的。
对此回答说：所说离识外在的自性强有力存在故无缘起这一说法首先是不合理的。如果梦境及其缘起不存在，则由于无缘起，如同石女儿一样不能在自识中产生相，而此能如同醒时状态般产生，故依靠眼等根，于离识的缘起境上识得以缘虑。
若说醒时状态中外境为识所缘也不成立，故此说不合理。这并非不合理，因为世间人缘虑外境，且佛陀也明示为外在。佛说：'诸比丘，色是外处，以四大种为因'等。
若说世间人因愚痴，而佛语具密意故是权说则无过失。答曰：无论如何，对于眼等识所观察的正在明显缘虑的青黄等不能说是不存在的。

།སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དཔྱད་ན། རང་གི་ངོ་བོ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་བཞིན་ནམ། འདུས་པ་ལ་དམིགས་པ་པོ་ཉིད་དུ་མི་རུང་ བས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་མི་འགྲུབ་བོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་དམིགས་བཞིན་པ་ཡང་རིགས་པས་དཔྱད་ན་མེད་དོ་ཞེས་བྱས་ནས་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་ན་དེ་ལྟ་ན་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་ མཚན་ཉིད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱོས་ཤིག་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ལས་ཐ་དད་པ་ཡུལ་བཞིན་དུ། ཡོད་པ་ཡོད་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མིན། །མེད་པ་མེད་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་ལ། །ཆོས་མི་མཐུན་ཕྱིར་ཡོད་མེད་མིན། །སྐྱེ་བ་མེད་པས་གནས་འགག མེད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་གསུངས་པའི་རྟག་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པས་དངོས་མེད་མིན། །བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །དེ་ཕྱིར་དངོས་དང་དངོས་མེད་དང་། །དངོས་དང་དངོས་མེད་མིན་པས་ཀྱང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆད་པར་འགྱུར་བའི་དཔྱད་ པ་ལས་ཀྱང་མ་གྲུབ་བོ།།གང་ཞིག་རིགས་པས་དཔྱད་ན་མི་འཐད་པ་དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་རྨོངས་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་ལ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྟོན་པ་དྲང་བའི་དོན་དུའོ་ཞེས་བྱའོ། །ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ཀྱང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་བཞིན་དུ་དེ་ཁོ་ནར་མ་གྲུབ་ པར་ཁས་བླང་བར་བྱོས་ཤིག་།དེས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་ནི་མེད་པ་ཉིད་གཏང་བར་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པར་གྱུར་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་གྲུབ་པར་ཁས་བླངས་པ་བཞིན་ཡུལ་ཡང་མ་གྲུབ་པར་ཁས་བླངས པར་བྱོས་ཤིག་དང་སྐྱོན་ཅི་ཡང་མེད་དོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡུལ་དག་མཚུངས་པར་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་ཀྱང་ཡོད་ལ་ཡུལ་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་གྲུབ་པས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མ་ཡིན་ཞིང་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་པས་ འདི་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་ནི་རིགས་པ་སྨྲ་བར་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པས་མཐོང་བ་དེ་ལྟར་ཞོག་ཤིག་།མཐོང་བ་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཉེ་བར་དམིགས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཞོག་ལ་ ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ཡང་ཞོག་ཅིག་དང་།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ལས་ཐ་དད་པས་ཅི་ཞིག་བྱ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པའི་ཕྱི་རོལ་ལ་དམིགས་པས་དགག་པའི་དོན་དུ་རྨི་ལམ་གྱི་དཔེ་མ་ཡིན་ལ། འོན་ཀྱང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཆར་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པར་ བསྒྲུབ་པའི་དོན་དུའོ།།ཇི་ལྟར་སད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་འདི་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ལས། མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་པ་དང་། དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཅན་སྣ་ཚོགས་པའི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་ཡང་ཉམས་ སུ་མྱོང་བ་ལ་འཇུག་པས་བྱིས་པ་རྣམས་འདི་ནི་བདེན་པའོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ལ།འཕགས་པས་བརྫུན་པ་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་ཡོངས་སུ་ཆོད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་རྨི་ལམ་གཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲུགས་པའི་སེམས་སད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ དངོས་པོ་རྐྱེན་གྱི་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་དང་།དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཅན་སྣ་ཚོགས་པའི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་འཇུག་པས། རྨི་ལམ་གྱི་ནང་ན་གནས་པ་རྣམས་འདི་ནི་བདེན་པའོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ལ། སད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྫུན་པ་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཆོད་ལ། སད་པའི་སྐྱེ་བོ་ཐ་སྙད་པ་རྣམས་ལ་སྣང་ངོ་། །ཇི་སྲིད་འདིར་རྨི་ལམ་མཐོང་བ་ལས་སད་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོའི་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་སྟེ། ཇི་སྲིད་མིག་མ་ཚང་བ དང་བསྒྲིབས་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུའོ།

如果观察蓝色等事物，因为自性不可得，所以蓝色等识也如同蓝色等极微或者聚合一样，不适合作为所缘，因此不能成立有异于识的行相的蓝色等事物，如果这样说的话。
回答说：如果说即使是世间所缘，以理观察也是不存在的，那么这样的话，也应当确定识等自相也是不存在的。
那个识也如同异于识的行相的境一样，'有故不生，无故不生，不同法故非有无，无生故无住灭'等所说的常见和'无实故非无实，非自生非他生，是故实与非实，及实非实皆无'等所说的断见的观察也不成立。
对于以理观察不合理的事物，世间人因为愚痴而增益无为有，诸佛也说它存在是权巧方便之义。
五蕴也应当承认如同外境一样究竟不成立。
因此，应当舍弃识是存在性和外境是不存在性。
由于一切的自性都不成立，如同承认识以自性不成立一样，也应当承认境不成立，这样有什么过失呢？
识和境平等地自性不成立，而说识虽然自性不成立但存在，境因为自性不成立所以不存在，这种说法在胜义谛中不成立，在世俗谛中也不成立，所以说这样的话不应理。
因此应当如世间所见安立。所见也是从外在的蓝色等所缘而有识的缘取。
因此应当安立识也安立外境，有什么必要异于世间世俗呢？因此梦喻不是为了否定异于识的外境所缘，而是为了成立色等五蕴皆无自性。
如同清醒状态的事物以颠倒因的无明缘，从眼根等聚合及其识具有种种色声等的体验趣入，愚者执著'这是真实的'之因，圣者决定为虚妄欺诳法性。
同样，梦中被睡眠扰乱的心，清醒状态的事物缘于眼等聚合及其识具有种种色声等境的体验趣入，住于梦中者执著'这是真实的'之因，觉醒者决定为虚妄欺诳法性，显现于世间言说者。
只要此处未从梦境觉醒，在此期间以其事物自性的眼见色，直到眼不缺失和未被遮蔽为止。

།དེ་གཞན་དུ་རྣ་བས་སྒྲ་ཐོས་པ་ནས། ཇི་སྲིད་ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པ་དང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱང་བྱེད་ལ། གང་དག་རྨི་ལམ་ཉིད་དུ་འབྲས་བུ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཇི་ལྟ་བར། མ་རིག་པའི་གཉིད་ཀྱི་ནང་ན་གནས་པས་ བསྡུས་པའི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཉིད་ལ།མ་རིག་པའི་གཉིད་ལོག་པ་ལས་ལངས་པ་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གནས་པའི་འཕགས་པ་རྣམས་ཉེ་བར་ལོངས་མི་སྤྱོད་དེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་བསྐྱེད་ པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཤིན་ཏུ་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་སད་པ་ལ་ཡང་སྟེ། གཉིད་ལོག་ལོག་པའི་བདག་ཉིད་ལས་ལངས་པ་རྣམས། རྨི་ལམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པས། དེས་བྱས་པའི་ལས་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་མི་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་དག་ ལྟུང་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་སྐྱེས་ཀྱང་རྨི་ལམ་གྱི་ཆ་ཤས་སད་པས་ལྟུང་བ་ཆུང་ངུ་ཙམ་དུ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མ་གསུངས་ལ་ལྟུང་བ་མེད་པར་བཞག་པས།དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱིས་འདིའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་དུ་མི་མྱོང་བའི་ཕྱིར་དང་།དེ་དེ་བཞིན་དུ་སད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་འབྲེལ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྨི་ལམ་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྲིད་དོ། །གཞན་དུ་ན་དེར་བྱས་པའི་ལས་ཀྱིས་སད་པ་ན་ཡང་འབྲས་བུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སུས་ཟློག་པར་བྱེད། དེ་ནི་འདི་ ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ནི་དབང་པོ་དྲུག་དང་ཡུལ་དྲུག་ལས་ཏེ།དབང་པོ་ཡུལ་དག་མེད་ན་མེད་པ་ལྟ་བུ་དེ་ལ་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་པ་ཡོངས་ སུ་སྨིན་པ་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་མི་རུང་སྟེ།གཉིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་དེ་ཤིན་ཏུ་བླུན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཉིད་དང་བྲལ་ནས་སད་པར་ཐལ་ལོ། །དམ་པའི་ཆོས་ཀློག་པ་དང་། ཁ་ཏོན་དང་། ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་དོན་ལ་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སད་པའི་ བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོས་བསྒྲུབ་པར་ནུས་པས་དེ་ལ་ཉེ་བར་དམིགས་ལ།གཉིད་ཀྱིས་བསླད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པ་མི་འཐད་དོ། །འོ་ན་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་གཉིས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །སུས་འདི་ལ་གཉིས་པའོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་ བརྟག་པར་ནུས།གལ་ཏེ་སད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་དེ་མི་ལྡན་ཏེ། སད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོའི་གནས་སྐབས་ན། དེ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་ཡང་དེ་ལྟར་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དེའི་ ཚེ་སུ་ཞིག་དེ་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་གཉིས་པ་ཞེས་འཇོག་།འདིར་རེ་ཞིག་བདག་ཉིད་ལ་ཆགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་བརྫུན་པའི་རང་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་ནུས་ཀྱི། འདི་ལ་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པར་མི་ནུས་སོ། །འོ་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ལྷག མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལྟ་བུ་ན།རྨི་ལམ་རྨི་བ་ལས་སད་པ་ན་དྲན་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རྨི་ལམ་ལས་སད་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལྟ་བུར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་ན་དེ་ནི་དེ་ལྟར་འགྱུར་གྱི། །འདིར་སད་པ་ན་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་སྟེ།རྨི་ལམ་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མི་དྲན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྨི་ལམ་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་དྲན་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ན་སྔར་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ ཕྱི་མའི་དྲན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཉམས་སུ་མ་མྱོང་བས་དྲན་པར་མི་འགྱུར་རོ།།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྒྱུན་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་དྲན་པ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། འདིར་ཡང་སད་པ་དང་རྨི་ལམ་གྱི་ཤེས་པ་དག་རྒྱུན་གཞན་མ་ཡིན་པར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུས་ འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།

此外，从耳朵听到声音开始，乃至意识了知诸法并造作善恶业，如同在梦中受用果报一般，处于无明睡眠中所造集的受用业果，从无明睡眠中觉醒的无余依涅槃中安住的圣者们不再受用，因为颠倒所生的自性事物已完全寂灭。
同样，对于醒来的人也是如此，从睡眠中醒来的人们，已经完全超越了梦境的自性事物，因此不会感受其所造业的果报。诸比丘，即使发生了违犯戒律的行为，佛陀也未说梦中所犯哪怕是小小的过失，而是将其定为无过，因为以其自性所造的业，在任何情况下都不会在此自性中感受。
同样，与清醒状态自性相关的意识，在梦中是完全不可能存在的。否则，谁能阻止在梦中所造的业在醒来时感受果报呢？这是因为六识聚是由六根和六境而生，如果没有根境就不存在，因此眼等根识是不合理的。
意识本身对于识的各种习气成熟，不应显现为蓝黄等相，因为与睡眠相应故极其愚钝，否则就会脱离睡眠而醒来。读诵正法、持诵咒语、思维极其微细的义理等，由清醒状态的自性能够成办，所以缘于彼等，而被睡眠所染污的意识则如前所说不应理。
那么如此一来，将获得第二个自性。谁能判定这是第二个呢？如果说在清醒状态的自性中它不存在，因为在清醒状态时不可得。或者在梦境状态中也同样不可得其自性，那么此时谁能安立其为第二个自性？
在此，暂且可以因执著自我的缘故而说是虚妄的自性，但不能安立为第二或第三。那么如此一来，在无余涅槃中，从梦中醒来时就不会产生忆念。如果从梦中醒来如同涅槃一样一切识都灭尽，那确实如此。
但在此处醒来时仍有识的运行，因此梦中所经历的并非不被清醒时的意识所忆念。若说因为是在梦中所经历故忆念不应理，那么如此一来，前识所经历的后来的忆念识未经历故就不应有忆念。
若说因为因果相续建立为一个相续故有忆念，在此处清醒与梦境的认知也非别相续，是以因果而转。

།སླར་ཡང་བདེན་པ་འཁྲུལ་པ་བདེན་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་ཤེས། ཇི་ལྟར་སྒྲ་ནི་སྒྲ་བརྙན་གྱི་ལ་སྒྲ་བརྙན་ཡང་རང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྟེ། ཁྱོད་ལ་འཁྲུལ་པ་ལ་འབད་པ་འདིས་དོན་ཅི་ཞིག་།གལ་ཏེ་འདི་དག་རིགས་པས་དཔྱད་པས་བདག་ ཉིད་ཡོད་པ་མི་སྤོང་ན།སུ་ཞིག་འདིར་རང་བཞིན་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར། གང་ཁོ་ན་ལ་དེ་དག་རིགས་པས་མི་འཐད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དེ་ལ་བརྫུན་པར་འཐད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པས་མཐོང་བ་ཁོ་ན་འདི་དག་རྣམ་པར་གཞག་པར་གྱིས་ཤིག། འཇིག་རྟེན་པས་རྨི་ལམ་དུ་ཡུལ་དང་དུས་དང་གནས་སྐབས་ཁྱད་པར་མི་བདེན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཉེ་བར་དམིགས་ལ། མི་བདེན་པ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་དེས་བདེན་པར་འདོད་པའི་སད་པའི་བདག་ཉིད་དངོས་པོ་ལ་ཆགས་པ་འཕགས་པས་སེལ་བར་མཛད་དོ། །ཇི་ལྟར་གང་ཞིག བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་དམིགས་སོ་ཞེས་གང་ཞིག་འདིར་དཔྱད་པ་ན་དེ་སད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་མཚུངས་ལ།བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་འདི་ཡང་སྨོས་པའི་བརྟག་པས་མི་འཐད་ན། ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པས་དམིགས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་སོ། །འོ་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཀྱང་ སྐྱེ་བ་མེད་ན་དེ་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པས་ཉེ་བར་དམིགས།སྨྲས་པ། འཇིག་རྟེན་པས་མཐོང་བ་ཚད་མར་བྱས་ནས་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་འདི་ཡོད་དོ། །འཇིག་རྟེན་པས་མཐོང་བ་དེ་ཡང་དཔྱད་ན་མ་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དེ་ཚད་མར་བྱེད། སྨྲས་པ། ཇི་སྐད་ སྨོས་པའི་བརྟག་པ་མ་བྱས་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་མཐོང་བ་ཚད་མར་བྱས་པའོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་ནི་འདི་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བཞིན་ཁོ་ནར་རྗེས་སུ་གནས་པས་བྱོས་ཤིག་།དེས་ན་འཇིག་རྟེན་པས་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དངོས་པོར་ཡོད་འགའ་ཞིག་ལ་བདེན་པར་མངོན་པར་འདོད་པ་ འཁྲུལ་པ་བསལ་བ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད།འཇིག་རྟེན་པའི་རྨི་ལམ་སད་པའི་བདག་ཉིད་ལྟ་བུའི་མིག་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་དམིགས་ལ། བརྫུན་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གནས་ལ་དྲན་པས་ན་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལས་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ ཡིན་ཏེ།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་ཉེ་བར་དམིགས་པའོ། །དེས་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་བུར་གྲགས་པའི་དཔེས་སད་པའི་དངོས་པོ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་རྣམས་ལ་དེ་ཆགས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་དོན་དུ་འཕགས་པས་བརྫུན་པ་ཉིད་དུ་གསལ་བར་མཛད་དོ། །དངོས་པོ་ལ་ཆགས་པ་སྔོན་ དུ་འགྲོ་བ་ལས་འཁོར་བ་ལ་ངེས་པར་དངོས་པོ་ལ་ཆགས་པ་ཟད་པ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་དུ་རྨིས་པའི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བཞིན་དང་རྒྱུ་ཡུལ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་དག་རང་བཞིན་མེད་པར་གྲུབ་བོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དངོས་ རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས།།མེད་ན་དམན་མཉམ་ཁྱད་འཕགས་དང་། །སྣ་ཚོགས་ཉིད་ནི་མི་འགྲུབ་ཅིང་། །རྒྱུ་ལས་ཀྱང་ནི་དངོས་གྲུབ་མིན། །ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་རིགས་པ་དང་། རྨི་ལམ་གྱི་དཔེས་ཀྱང་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྒྲུབས་པའོ་། །གལ་ཏེ་དངོས་ པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་ན།དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཁྱོད་ལ་དམན་པ་དང་མཉམ་པ་དང་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ཉིད་མི་འཐོབ་བོ། །ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལ་དམན་པ་དང་མཉན་པ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་དམིགས་ལ། དངོས་པོ་རྣམས་ ཀྱིས་འགྲོ་བ་དང་།སྐྱེ་གནས་དང་། རིགས་དང་། སྐྱེ་རྒྱུད་དང་། རུས་དང་། ན་ཚོད་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་རྣམས་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་བར་མའི་དབྱེ་བས་གནས་པ་རྣམས་སོ་སོར་དམན་པ་དང་མཉན་པ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ལ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡང་ཁང་བཟངས་དང་རྒྱན་དང་མལ་སྟན་དང་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བར་མཁོ་བ་རྣམས་ལ་ལྟོས་ནས་དམན་པ་དང་མཉམ་པ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་ཉིད་ལ། དེ་ཡང་འདི་དག་ཐམས་ཅད་རང་རང་གི་དངོས་པོར་དངོས་པོ་རྣམས་གྲུབ་པར་འགྱུར འཐད་ལ།མ་སྐྱེས་པ་རོ་གཅིག་པ་ལ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ།

再者，如何知道虚妄即是真实之因？就如同声音对于回声，回声也是自己的识，你对虚妄的这些努力有何意义？
如果这些经过理性分析后不能否定自性的存在，那么谁能了解这里的无自性？
正是由于对某些事物运用理性分析不合理，因此可以确定它是虚假的。
因此，应当依据世间所见来建立这些。世间人在梦中也能观察到地点、时间和状态的特殊性虽是不真实的本质，通过观察这种不真实性，圣者能够消除对所谓真实的觉醒状态之事物的执着。
如同某人认为'观察到了自性的事物'，当对此进行分析时，发现它与觉醒状态的事物相同，而这自性的事物经过详细分析也是不合理的，那么如何能说是世间所见呢？这只是颠倒而已。
那么，如果连颠倒也无生，它如何能被世间所见？
回答：以世间所见为量，则此自性事物是存在的。但若分析世间所见，也是不成立的。那么，如何将它作为量？
回答：是将未经上述分析的世间见解作为量。
如果是这样，那么对一切事物都应当如此随顺而行。
因此，对于世间所见某些实有事物认为是真实的这种错觉，消除它有什么必要？
世间人如同梦中觉醒的本质一样，观察到眼等感官的本质，虽然安住于虚妄性中并能忆念，既非异于自性的事物，也非相异，这是从颠倒而起的观察。
因此，圣者为了使人对所观察到的如同世间所知般显现的觉醒状态事物不生起执着，而明确指出其虚妄性。
由于执着事物是轮回的先导，所以说灭尽对事物的执着即是涅槃。
因此，如同梦中所经历的快乐与痛苦、因与境一样，无明和行等也证成是无自性的。
此处有人说：'如果诸事物以自性而无，则劣、等、胜以及种种性皆不得成，也不能从因中成就事物。'
如前所说的理论和梦的比喻都是用来证明事物无自性的。
如果诸事物无自性，那么主张无实体的你们就得不到劣、等、胜的差别。
对于本不存在的虚空之花，无法观察到劣、等、胜的差别，而诸事物的趣处、生处、种姓、血统、年龄、色相等所观察到的殊胜与非殊胜以及中等的差别，各自都有劣、等、胜的区分。
对于外在的宫殿、装饰、卧具、饮食等必需品而言，也有劣、等、胜的差别。这一切都是依各自的事物而成立的，若是未生而一味，则不能成立种种性。

།ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕན་ཚུན་སྣ་ཚོགས་པ་ཡང་འཇིག་རྟེན་དུ་ཡོད་ལ། རང་གི་མཚན་ཉིད་མེད་བཞིན་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་དུ་ནི་མི་འཐད་ལ། དངོས་པོ་རང་བཞིན་ མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དངོས་པོ་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡང་མི་འཐོབ་སྟེ།རང་བཞིན་མེད་པར་སྨྲ་བས་དངོས་པོ་རི་བོང་གི་རྭ་དང་མཚུངས་སོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རང་བཞིན་མེད་པར་གྱུར་ན། རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ལ། འདི་དག་ཀྱང་རྒྱུ་ ལས་སྐྱེ་བ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱའོ།།འདིར་གསུངས་པ། རང་བཞིན་གྲུབ་ན་རྟེན་འབྱུང་གི། །དངོས་པོ་མེད་འགྱུར་མ་བརྟེན་ན། །གང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པར་འགྱུར། །དངོས་པོ་ཡོད་དང་དངོས་མེད་ཀྱང་།། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པར་སྨྲ་བའི་ཕྱོགས་ལ་དམན་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་གྱིས་འཇིགས་པས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྲུབ་པར་ཁས་བླངས་སོ་ཞེ་ན། འོ་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་དངོས་པོ་ཁས་བླངས་ཀྱང་དངོས་པོ་རྣམས་འབའ་ཞིག་ཏུ མ་ཟད་ཀྱི།ཇི་ལྟར་མངོན་པར་འདོད་པའི་ཁྱད་པར་གྲུབ་པ་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ལ། རྣམ་པར་གཞག་པ་ཐམས་ཅད་མེད་པ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་བྱས་ན། གལ་ཏེ་ངེས་པར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པར་ གྱུར་པས་དེ་དག་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།ཡོད་བཞིན་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་ལ་དངོས་པོར་རྣམ་པར་གཞག་པར་རུང་གི་མེད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡོད་བཞིན་པ་སླར་ཡང་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བར་ཡང་མི་རིགས་ལ། དེ་ལས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་ ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་མེད་པར་གྱུར་ན། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་དམན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དངོས་པོར་སྨྲ་བ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཁ་ཅིག་གིས་སྨྲས་པ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་མི་བསྐྱེད་ དེ།དུས་གསུམ་དུ་རང་གི་མཚན་ཉིད་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། གནས་སྐབས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་ཚོགས་པས་གནས་སྐབས་ཉིད་སྐྱེད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་སྨྲས་པ། མ་བརྟེན་པར་ཡང་གང་ལ་སྟེ་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་རང་གི་མཚན་ ཉིད་ཀྱིས་དུས་གསུམ་དུ་ཡང་གནས་པར་གྱུར་ན་དེ་ནི་མ་བརྟེན་པར་བྱུང་བ་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་མི་འཐད་དེ།མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་ཡང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ། དེའི་ཕྱིར་མ་བརྟེན་པར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མ་བརྟེན་པར་ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་དོ། །གཞན་ ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁས་བླངས་ན་ཇི་ལྟར་ཁས་བླངས་པའི་རང་བཞིན་མེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ།འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་སོ་སོར་འཇིག་པ་གནས་པ་མེད་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་དེ་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མཐོང་བས་གནས་པ་མེད་པའི་རང་གི་ མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མེད་པར་གཞག་གོ།།དེ་ལ་གལ་ཏེ་དེ་དག་རང་བཞིན་ཡོད་ན་གནས་པ་མེད་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཞིང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་འཇིག་པ་མེད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ཡོད་བཞིན་པའོ། །ཡོད་བཞིན་པ་མ་ ཡིན་པ་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་མི་སྲིད་དོ།།འོ་མའི་གནས་སྐབས་ཉིད་དུ་གནས་བཞིན་པའི་འོ་མ་གཞན་དུ་གྱུར་པས་ཞོའི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་སྲིད་པའམ། གཞོན་ནུ་ཡང་གཞོན་ནུའི་གནས་སྐབས་ཉིད་དུ་གནས་བཞིན་པ་རྒས་པའི་གནས་སྐབས་ གཞན་ཐོབ་ནས།འདི་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པར་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་ལ། དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། འདི་གནས་སྐབས་གཞན་ཐོབ་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད། གལ་ཏེ་འོ་མ་ལ་ནི་དེ་མི་རུང་སྟེ། འོ་མའི་གནས་སྐབས་དང་འགལ་བའི་ཞོའི་གནས་སྐབས་སུ་དེ་ཇི་ལྟར་འོ་ མ་ནི་གནས་སྐབས་ཉིད་དུ་གནས་ལ།དེ་མེད་ན་འོ་མའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། དེ་ལས་ཀྱང་འོ་མ་དང་ཞོའི་གནས་སྐབས་དག་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འོ་མ་ལ་ཞོའི་དངོས་པོ་མེད་ལ། དངོས་པོ་མེད་ན་འདི་ལ་ཞོའི་དངོས་པོ་ ག་ལ་ཞིག་ཅེས་བྱའོ།

如前所说的众生等各种不同的现象在世间是存在的，但没有自性而显现种种是不合理的。说诸法无自性者，诸法从因生也不能成立，因为说无自性故，诸法如同兔角一样。如果诸行等法无自性，则如兔角般不能从因生，而这些确实从因生，因此诸法是有自性的。
对此说道：若有自性成立，则缘起法不存在；若无所依，何来无自性？有法与无法。
如果因为害怕在说诸法无自性的立场上会有劣等等不存在的过失，而承认诸法有自性成立，那么你虽然承认诸法，不仅仅是诸法，你也得不到如所欲求的差别成立，而且会导致一切安立都不存在。为什么呢？如果诸法确实有自性成立，那么由于是以自性成立的缘故，它们就不会依因缘而生。因为唯有已存在的事物才可安立为事物，对于不存在的则不可。已经存在的再依缘而生也不合理，由此会导致一切法都是缘起的结论。
若无缘起，则诸法的劣等等差别也不会产生，所以说实在论是不合理的。这里有人说：诸法的自相不是由因缘所生，因为三时中自相恒住，而且因缘和合只能产生暂时的果报。
对此回答说：若无所依，则诸法若以自相恒住三时，这无所依的自相是不合理的，否则无子女的石女之子也应有自相。因此也不是无所依，无所依时诸法也无自性。
再者，若承认诸法有自性，则所承认的自性也不会成为无，诸行刹那刹那坏灭、无有安住的自相，而且见其变异，因为是无住自相的缘故，安立为无自性。
若彼等有自性，则不应成为无住自相，诸行将成为不灭，因为本性成立故有自性。已有之物不可能变异。
如牛奶处于牛奶状态时不可能变异成酸奶的性相，或者少年处于少年状态时获得老年状态而安立为异变。这也不合理，此中获得何种异状？若对牛奶来说这是不可能的，因为与牛奶状态相违的酸奶状态中，牛奶如何能住于该状态？若无彼，则无牛奶的安立。由此，因为牛奶与酸奶状态不能同时存在，所以牛奶中无酸奶的实体，若无实体，此中何来酸奶之体？

།དེ་ལྟར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁས་བླངས་པར་གྱུར་ན་འདིས་དངོས་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ལ། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པར་གྱུར་ན་རང་བཞིན་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འོ་མ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་མི་འགྱུར་བའི་དངོས་ པོར་གྱུར་ན།ཇི་སྐད་དུ་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་པས་བརྟག་པར་ཡོད་པར་ཐལ་ལོ། །དངོས་པོ་འབའ་ཞིག་ཙམ་ཁས་བླངས་པར་གྱུར་ན་རང་བཞིན་མེད་པའི་འཇིག་པ་ཡང་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་བཞིན་པ་ལ་རང་བཞིན་དུ་རྣམ་ པར་གཞག་གི་མེད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་དང་འགལ་བ་དངོས་པོ་མེད་པ་མི་འཐད་པས་སོ། །དངོས་པོ་ལས་བཟློག་པས་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པར་འཇིག་པ་མེད་པར་འགྱུར་གྱི་རང་བཞིན་ནི་ མ་ཡིན་ལ།ཞིག་པ་ཡང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འདི་ལྟར་ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོར་སྨྲ་བར་མི་རིགས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་དངོས་པོར་སྨྲ་བ་བཀག་ཀྱང་དེ་ལྟ་ན་དངོས་པོ་མ་བཀག་གོ།། ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་རེ་ཞིག་ཡོད་ལ། གང་དེའི་རང་བཞིན་ལ་དེ་ལས་ཅིག་ཤོས་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཐོབ་བོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། མེའི་དངོས་པོ་དེའི་གང་ཞིག་དྲོ་བ་ལ། དེ་ལ་དེ་ལས་གཞན་པ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག་ལ དངོས་པོ་འབའ་ཞིག་པ་གྲུབ་པས་རང་བཞིན་གྲུབ་པ་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་གྲུབ་པ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གྲུབ་པར་མི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་གཤེར་བའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཆུ་རང་བཞིན་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག་ལ། དེ་ཡང་དངོས་པོ་ཞིག་ པ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལས་རང་གི་དངོས་པོ་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཉིད་ཡོད་ན་རང་གི་དངོས་པོ་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོད་པར་ འགྱུར་གྱི།རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ལ་དངོས་པོ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དངོས་པོར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མེད་ལ་གང་གི་ཚེ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་དེ་ལ། མེད་ལ་རང་དངོས་གཞན་དངོས་སམ། །དངོས་མེད་འབྱུང་བ་ག་ལ་ཞིག་།དེས་ན་རང་ དངོས་གཞན་དངོས་དང་།།དངོས་མེད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཡིན། །མེད་པ་ནི་ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པའི་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་མེད་ལ། རང་གི་དངོས་པོ་ཉིད་ཀྱང་དངོས་པོ་གཞན་འགའ་ཞིག་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག་ལ། རང་གི་དངོས་པོ་ མེད་ན་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་མེད་དོ།།རང་གི་དངོས་པོ་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དག་མེད་ན་ཡང་སུ་ཞིག་དང་བྲལ་ནས་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར། འོ་ན་རང་གི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་མེད་ན། འདི་ལྟར་ཁམས་གསུམ་པའི་ཐ་སྙད་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། ཅི་མི་བདེན་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་འགེགས་སམ། ཁོ་བོ་འདི་སྐད་དུ་ཡང་སྨྲས་ཏེ་། གང་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པ་དཔྱད་ན་མི་སྲིད་ལ། འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་དེས་ཐ་སྙད་བྱེད་ལ། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་། རང་གི་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་དེས་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཙམ་ལ་ལྟོས་ནས་གང་ཡང་དེ་དག་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་དགོངས་པའོ།།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་སྟོང་གྱུར་ན། །འགག་པ་མེད་ཅིང་སྐྱེ་མི་འགྱུར། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་སྟོང་པ་སྟེ། ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན། ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་།འགག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དངོས་པོའི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དག་འགག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ནོ།

如果承认自相，由于诸事物不可能完全改变，若无法改变为他相，就不会成为无自性。若牛奶成为不从自相完全改变的事物，则依所说的理由应成为可观察。若仅仅承认事物，也不会不得无自性的坏灭，因为在有自相时安立为自性，而在无时则不然，因为与安立为事物相违背的无事物不合理。由于与事物相反故为无事物，即所谓坏灭之义。将成为无坏灭，而非自性，因为坏灭也非有自相。因此，由于如上所说有过失，故不应主张事物。
于此有人说：即使你否定事物论，但如此并未否定事物。这是因为它确实存在，由于未见到与其自性相异者，故得自性安立。譬如，火的事物中有热性，由于未见到与此相异者，故安立为自性。由事物的成立，不会不合理自性的成立、他事物的成立和无事物的成立。如是，具湿性的水依其他自性而安立为他事物，彼复于事物坏灭时安立为无事物。因此，由事物存在而有自事物、他事物和无事物。
答曰：若事物存在，则有自事物、他事物和无事物，然而离自性者不应有事物，因为兔角等也将成为事物。因此不存在，当其不存在时：于无中何有自事物、他事物，或无事物生起？故自事物、他事物，及无事物皆是颠倒。如同不存在的兔角无自性，自事物也是依某他事物而安立为他事物，若无自事物则也无他事物。若无自事物和他事物，又从何离而成无事物？
若问：若无自事物等，如是三界言说如何？答曰：岂以不真实而遮止世间言说？我亦如是说：如是观察事物等则不可得，而世间人以此作言说，他事物、自事物及无事物也因此是颠倒，意为仅依世间颠倒而彼等得成就故。
于此有人说：若事物成空，则无灭亦不生。若事物是空，即成为非存在，由于非存在故，如兔角般将不生，亦不会灭。世尊亦说事物的生灭，因此由于生具有灭故，事物非空。

།ཡང་ན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་གྲུབ་ན་ རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཉིད་ལ།རང་བཞིན་དེ་ཡང་མེད་པ་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན། འོ་ན་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ན་ཡང་། །གང་ལ་འགག་ཅིང་གང་ལ་སྐྱེ། །གང་གི་ངོ་བོ་མེད་ན་དེ་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟར་འགག་པ་དང་སྐྱེ་བ་ཡང་མི་འབྱུང་ངོ་། །དངོས་ པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ཡང་ཡོད་པས་འདི་དག་གི་རང་བཞིན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་ལ།དེ་གྲུབ་ན་རང་གི་དངོས་པོ་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་འགྱུར་ན། དེ་ནི་དེ་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་ བཞིན་གྲུབ་པར་འགྱུར་ལ།དེ་དག་ཀྱང་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་བྱས་ན། འདིར་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་གཉིས་སུ་བརྟག་པ་འདི་ནི། དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྟག་པར་ནུས་ཀྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ལ། དེ་དག་དེའི་ཚེ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་དངོས་པོར་འཇུག་པར་གྱུར་ན། ཅིག་ཅར་རམ་ ཐ་དད་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་ན།གཉིས་ཀར་ཡང་འཇུག་པར་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་། དངོས་དང་དངོས་མེད་ཅིག་ཅར་མེད། །དངོས་པོ་མེད་ན་དངོས་མེད་མིན། །རྟག་པར་དངོས་པོ་དངོས་མེད་ཀྱང་། །དངོས་མེད་ལས་གཞན་དངོས་མི་སྲིད། །སྲིད་པས་ན་དངོས་ པོ་སྟེ་སྐྱེའི་།དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ་འཇིག་པའོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་མེད་པས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའོ། །རེ་ཞིག་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཅིག་ཅར་ཏེ་དུས་གཅིག་ཉིད་ དུ་མེད་དེ།ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་མེད་པས་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་དག་ཅིག་ཅར་མེད་པའོ། །ད་ནི་རིམ་གྱིས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་ པ་དག་མེད་པས་དེ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།དངོས་པོ་མེད་ན་དངོས་མེད་མིན། །རྟག་ཏུ་དངོས་པོ་དངོས་མེད་ཀྱང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ལས་གཞན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པ་འཇུག་ན་དེའི་ཚེ་འཇིག་པ་དང་བྲལ་བའི་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྐྱེ་བ་འཇུག་པར་ འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་མི་འཇུག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ལ་དེ་ཡང་ནམ་ཡང་དངོས་པོ་ལས་འཕྲུལ་ནས་གང་ལ་འདི་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་དངོས་པོའི་མཚན་ ཉིད་ལས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ།།དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་འདི་ལ་སྐྱེ་བ་ཡང་བཟོད་པར་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་དངོས་པོ་མེད་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཡང་དངོས་པོ་མེད་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མི་འཐད་ན། དེ་ལྟར་རྟག་པར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མེད་ན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང་འབྲེལ་ཏོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མི་རྟག་པ་ལ་བརྗོད་དོ། །དངོས པོ་མེད་པ་དེ་ཡང་རྟག་ཏུ་དངོས་པོ་མེད་ན་མེད་ལ།གལ་ཏེ་ཡོད་ན་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཡང་རྣམ་པར་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་ཀྱང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་འགྱུར་ལ། མ་སྐྱེས་པ་ཡང་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་འདི་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མེད་ལ། གང་ གི་ཚེ་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་དེ་ལྟར་དཔྱད་བཞིན་པས་ཅིག་ཅར་རམ་ཐ་དད་པར་གྲུབ་པ་མེད་པས་དེའི་ཚེ་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་ན་དངོས་པོ་འཇུག་པ་མེད་དོ།

或者这样想：如果成立，自性存在的话，那个自性也是空于无，如果这样说的话。那么如此的话，'若以自性为空，于何处灭又于何处生？'若无自性，则如兔角般，灭与生也不会产生。
诸事物的生灭也是存在的，因此这些有其自性，这样说的话，若此成立，则自体与他体也将产生。对此回答说：如果有生灭，则具有生灭的诸事物的自性将成立，但这些也是不存在的。为什么呢？
此处对生灭二者的观察，是依据事物而能观察，其他情况则不然。当其进入生灭事物时，是同时还是先后进入呢？二者都不可能进入。为显示此义而说：'事物与无事物不同时，无事物时非无事物，恒常事物与无事物，无事物外事不可能。'
存在故为事物即生，无事物即灭。事物与无事物即是有与无。因事物与无事物不存在故为事物与无事物。首先，事物与无事物不会同时，即不会在同一时间存在，因为相互矛盾的缘故，所以一个事物不可能同时生死，这就是说，如此首先事物与无事物不会同时存在。
现在即使是次第，如实地事物与无事物也不存在，为证明如是而说：'无事物时非无事物，恒时事物无事物。'这是说，若离事物而有无事物，则无灭的虚空等也应有生，但这是不会有的。因此无事物时即非无事物。
又，因为有为相是无常故，事物的特征也永远不离事物，于何处无此也不然，因脱离事物特征故也非存在。对于违背事物特征的此处，生也不可容许，因为违背事物特征故。如是，首先无事物时也非无事物，如何也是无事物时无事物不应理，如是恒常事物与无事物也不存在。
事物与无事物即是有事物与无事物，指无常。彼无事物也是恒常无事物时则无，若有则无生也将坏灭。由此无为也将转变，未生也将死亡。如是无事物时无事物也无，当无事物如是观察时，不论同时或先后都不成立，故彼时彼等自性不成立则无事物趣入。

།ཡང་ན་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཏུ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་ཡང་། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རེ་ཞིག་དེའི་རྟེན་དངོས་ པོ་ཡོད་ལ།དེ་ཡོད་པས་བརྟེན་པའི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གང་གི་ཚེ་དངོས་པོ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་ན་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་དངོས་པོ་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པས་མཚན་ཉིད་ ཀྱི་མི་རྟག་པ་ལས་གཞན་དུ་སྟེ།དེ་མེད་པར་དངོས་པོ་སྲིད་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་དེ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་དངོས་པོ་མེད་ན་དེའི་ཚེ་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ག་ལ་འབྱུང་། དེ་དག་མེད་ན་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ལས་གྲོལ་བས་དངོས་པོ་མེད་ དོ་ཞེས་གྲུབ་བོ།། །། འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་མེད་ན་དངོས་པོ་མེད་ལ། འདི་ལྟར་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དང་འགལ་བའི་དངོས་པོ་མེད་པ་རེ་ཞིག་ཡོད་ལ། དེ་ཡོད་ན་དངོས་པོ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གལ ཏེ་དེ་དང་འགལ་བའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོད་ན་དངོས་པོ་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ།དེ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དངོས་པོ་མེད་ན་དངོས་མེད་མིན། །རང་ལས་མིན་ཞིང་གཞན་ལས་མིན། །དེ་ཕྱིར་དངོས་པོ་དངོས་མེད་ཅིང་། །དངོས་པོ་མེད་པས་དེ་དག་མེད། །གང་ གི་ཚེ་མི་རྟག་པ་དང་བྲལ་བའི་དངོས་པོ་བྲལ་བའི་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་ལ།དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་མེད་ན་དེ་ལས་བཟློག་པའི་དངོས་མེད་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་དངོས་མེད་ཀྱང་མེད་དོ། །ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་རིགས་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་དངོས་མེད་ ཀྱང་མེད་དོ།།གཞན་ཡང་རིགས་པ་འདིས་དངོས་པོ་དངོས་པོ་མེད་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། རང་ལས་མིན་ཞིང་གཞན་ལས་མིན། །དེ་ཕྱིར་དངོས་པོ་དངོས་མེད་ཅིང་། །ཞེས་སོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་རང་ ལས་སྐྱེ་བའམ་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར།དེ་ལ་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་རེ་ཞིག་སྐྱེས་བཞིན་པའི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། རང་ཞེས་བྱ་བ་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་བྱེད་པའི་མཐའ་ཅན་སོ་སོའི་རང་བཞིན་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡོད་པ་ཐོབ་པ་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་རུང་བའི་དངོས་པོ་ལ་བརྗོད་ དོ།།སྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཡོད་པ་མཐོང་བའོ་། །གང་ཁོ་ནའི་དངོས་པོ་འདི་རང་ངོ་ཞེས་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བརྗོད་ལ། དེ་ཉིད་འདི་ནི་སྐྱེད་པའོ་ཞེས་སྐྱེད་པའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་འགལ་ཏེ། འདིའི་དངོས་པོ་གཅིག་ཉིད་ལ་དེ་གལ་ཏེ་རྫོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྲུབ་ན་འདི་དེ་དང་འགལ་ བའི་སྐྱེ་བཞིན་པའི་རང་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་ཇི་ལྟར་འཐད།ཡང་ན་སྐྱེད་བཞིན་པའི་རང་བཞིན་དུ་བརྗོད་ན་ཇི་ལྟར་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་ནུས། དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་ཞེས་བརྗོད་ན་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱ་ལ། ཡང་ན་སྐྱེད་པ་ཞེས་བརྗོད་ན་དེ་ལ་རང་ཞེས་ རྣམ་པར་མི་གཞག་གོ།།དངོས་པོར་གྱུར་པ་གཅིག་ནི་རང་ལ་ལྟོས་ནས་གཅིག་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེས་ན་རང་ལས་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དངོས་པོ་གཞན་ཉེ་བ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ལ་དེའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་ པོ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་འགའ་ཡང་གཞན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་སྟེ།རྒྱུའི་གཞན་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གཞན་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །སྐྱེ་བ་མེད་པར་འགྱུར་བས་དངོས་པོ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ། དེ་ཕྱིར་དངོས་པོ་དངོས་མེད་ཅིང་། །ཞེས་སོ།། གང་གི་ཚེ་རིགས་པ་འདིས་དངོས་པོ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པས་དེའི་ཚེ་དེ་མེད་ན་དངོས་པོ་མེད་པའི་དངོས་མེད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ། དངོས་མེད་མེད་པས་དེ་དག་མེད། །ཅེས་སོ།

或者，即使不能进入有和无，然而，暂且其所依的事物是存在的，由于它的存在，所依的有和无也将会产生。回答说：当事物也无生时说为'无'的时候，即说明从无中不可能有事物，以无的特征是无常，除此之外，事物存在的可能性，事物的存在性本身也是无，如是宣说。当事物不存在时，彼时依于它的生灭又从何而生？若它们不存在，则脱离事物的特征，故成立'无事物'。
于此有人说：如果没有事物的特征则无事物，如此，与事物特征相违的无暂且存在，若它存在则事物也将产生。回答说：如果与彼相违的无存在则事物应当存在，为了显示它也不存在而说：若无事物则无'无'，非从自生亦非从他生，因此事物是无，以无事物故彼等皆无。
当说离无常性的事物不存在时，彼时若无事物，则如何能从中产生与之相反的'无'？因此'无'也不存在。以如上所说的理由，不仅仅是无事物，'无'也不存在。此外，以此理趣显示事物以无事物故无事物也不存在而说：'非从自生亦非从他生，因此事物是无。'
若有某一事物，则应从自生或从他生。其中，已生事物的自性首先无生，因为'自'是指以已生的形式作为词尾，以各自本性所摄，已得存在，能生果的事物。所谓'生'也是指已见存在。凡是说'此事物是自'即是说已成就的自性，而说它具有生的作用是相违的，因为对于此一事物，若是已圆满的自性则如何应理说它与此相违的正在生的自性？
或者，若说是正在生的自性，则如何能说是已成就的自性？因此，若说'如是'则不应说'生'，或者若说'生'则于彼不应安立为'自'。一个已成事物对自身而言，一者作为因和果的事物也不应理，故非从自生。
安立为他者是因为依赖其他事物的接近，而所谓'彼之果'的事物未圆满，故对彼而言任何他性也不存在，由于因的他性不存在故也无从他生。由于无生故事物也不存在，故说：'因此事物是无。'当以此理趣显示事物也无，以无事物故，彼时若它不存在则无事物的'无'也不存在，故说：'以无'无'故彼等皆无。'

།དེ་ལས་གང་ཞིག་སྨོས་པ་ནི་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་ན་ཡང་རེ་ཞིག་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོད་པས དངོས་པོ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པར་གྱུར་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མེད་ལ། དེའི་ཚེ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བར་ཁས་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དག་ཡོངས་སུ་སྤངས་ ནས།དབུ་མའི་རྟོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བཤད་པར་འགྱུར་རོ། །གང་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དངོས་པོ་ཙམ་ཞིག་ལ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཁས་བླངས་པས་སྒྲོ་འདོགས་ལ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་པས་དབུ་མའི་རྟོགས་པར་བརྗོད་ལ། གཞན་ དབང་དངོས་པོ་ཙམ་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་འཛིན་པའོ།།ཀུན་བརྟགས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཉིད་མེད་པས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱའོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་ཁས་བླངས་པ་དེ་དག་གིས་ཡོད་ པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་མི་ནུས་པའོ།།གཞན་དབང་དངོས་ཙམ་ཁས་བླངས་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་གི་ཡོད་པར་ལྟ་བ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའོ། །ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མི་སྲིད་པར་ཁས་བླངས་པར་གྱུར་ན། དེ་དག་ཀྱང་མེད་པར་ལྟ་བ་ ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་གང་ལ་སྤངས་ཞེས་བྱ་སྟེ།ངེས་པར་འདི་རྣམས་འཁོར་བ་ཉིད་ལས་མི་ལྡོག་གོ། །དངོས་པོ་འབའ་ཞིག་ཁས་བླངས་ན་ཡང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ལས་མ་འདས་ལ་རྟག་ པ་དང་ཆད་པར་སྨྲ་བ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།གང་གི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ཡོད་ན་རྟག་པ་ཉིད། །མེད་ནའང་ངེས་པར་ཆད་པ་ལ། །དངོས་པོར་གྱུར་ནའང་དེ་གཉིས་ཏེ། །དེས་ན་དངོས་པོ་ཁས་མི་བླང་། །དངོས་པོ་ཁས་བླངས་པར་གྱུར་ན་དེའི་རང་བཞིན་ཡོད་བཞིན་པས་སླར་ཡང་ གཞན་དུ་གྱུར་པ་མི་སྲིད་པས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བས།དངོས་པོ་དེ་རྟག་པར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་རྟག་པ་ཁས་བླངས་ན་དེའི་ཚེ་ཐེར་ཟུག་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་གལ་ཏེ་འཇིག་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་ དངོས་པོ་མེད་པར་ཁས་བླངས་པར་གྱུར་པས་འདི་ནི་མེད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལས་ཀྱང་སྔར་བྱུང་ལ་ད་ནི་མེད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཁས་བླངས་པར་གྱུར་པས་ཆད་པར་ལྟ་བ་ཐོབ་སྟེ། ཞིག་པ་ནི་སླར་ཡང་མི་འཇུག་པས་སོ། །རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐའ་འཛིན་པ་ལས་ མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་རིགས་པས་ཐོབ་ལ།རིགས་པའི་སྟོབས་ལས་འོངས་པས་སྤང་བྱར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་མཐའ་གཉིས་སྤངས་ནས་ཞུགས་པའི་ལན་འདི་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ། གང་གི་ཚེ་རིགས་པས་ དཔྱད་ན་དངོས་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་ན་དེའི་ཚེ་དེའི་ཡུལ་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཐད་དོ།།གང་ཡང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངེས་པར་སྤང་བར་བྱ་ལ། དེ་སྤོང་བའི་ཐབས་ཀྱང་རང་བཞིན་ཁས་མ་བླངས་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དངོས་པོ་བཀག་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཐར་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁས་བླང་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །འདིར་སྨྲས་པ། བདག་དང་བདག་གི་བའི་རྣམ་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་ལ། གང་གི་ཚེ་ བདག་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ལས་མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བ་སྐྱེད་ལ།དེ་ཡང་སྤང་བྱ་ལ་ཆོས་ཙམ་ནི་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་ལྟ་བར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ན་གལ་ཏེ་ཡང་ཕུང་པོ་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་སླར་མི་ འཇུག་ན།དེ་ལྟ་ན་ཡང་ལྟ་བ་དེ་ནི་ཆད་པར་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །འོ་ན་འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་དང་བདག་གི་བའི་རྣམ་པར་དམིགས་ལ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་གི་རྣམ་པར་དམིགས་བཞིན་པ་ན་དེའི་ དབང་གིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཡང་བདག་གི་བའི་རྣམ་པར་དམིགས་པས་འཇུག་གོ།

对此所说的，如果说'即便无实法，暂且有无实法存在，因此实法也会产生'这样的说法是不对的。当如是实法也成为无实法时，无实法也不存在，那时因为不承认有无之说，所以舍弃诸实法的有无二者，将宣说不颠倒的中观见解。
又有人执著缘起性的仅仅实法，由于承认所取能取而增益，由于无所取能取而称为中观见解，由于依他起仅仅是实法而存在，所以执著非正见的无性见。由于遍计所执无所取能取性，所以执著非正见的有性见。
那些承认无实法的人无法完全舍弃有性与无性。对于那些承认仅仅依他起实法的人来说，其有见无过失。如果承认遍计所执的所取能取不可能存在，那么他们的无见也无过失。以上这些何曾舍弃了有见与无见？这些人必定不会从轮回中解脱。
如果仅仅承认实法，也不出离有无之说，也将获得常见与断见。因为：若有实法成常性，若无则定成断灭，若成实法亦二者，是故不应许实法。
如果承认实法，由于其自性存在，不可能再转变为他性，所以恒时存在，因此应当承认该实法为常。如果承认常，那时将获得永恒，因为恒时安住之故。或者，如果灭坏，那时由于承认实法不存在，这就将获得无性。
由此也因为承认'先前存在而今不存在'的意义，而获得断见，因为已坏者不会再生起。由执著常断二边而以理获得边执见，由于是从理力而来，故不成为所断，因为是正见。
因此，舍弃二边而入的此答复也成为颠倒，当以理观察时，实法于一切方面皆不存在，那时由于遍计常断为其境，所以不是正见，这是合理的。
任何非正见必定应当断除，断除它的方法即是不承认自性，所以说'以遮破实法而趣入涅槃'这一点不应被求解脱者所承认。
此处有人说：我与我所的行相是萨迦耶见，当执著为我性时，由于遍计为常断二边而生起边执见，这也是所断，而仅仅法性不被执为常断见。
因此，即便诸蕴涅槃后不再生起，如是也不是断见。那么，萨迦耶见缘取五取蕴为我与我所的行相，如是当执著外道所计我的行相时，以其力也以我所行相缘诸行而趣入。

།འོ་ན་འདི་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་གྱི། ཁྱད་པར་ནི་འདི་དག་སྟེ། གང་དུ་དེ་དག་ལ་བདག་དང་བདག་གི་བའི་རྣམ་པར་དམིགས་ནས་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཅིང་དེ་ ལས་ཀྱང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་ཉིད་ལ་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་རྣམ་པས་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱའོ།།གལ་ཏེ་ཡང་འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ། དེ་ལྟར་ན་ཡང་འདི་དེའི་རང་བཞིན་མི་དམིགས་ལ། འོན་ ཀྱང་དེ་དག་ལས་བདག་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་དམིགས་ཏེ།འདི་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་པའོ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་སློང་ངམ་བྲམ་ཟེ་གང་ཅུང་ཟད་བདག་གོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ལས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་ ཉིད་མཐོང་ངོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ།དེ་ལས་ཐ་དད་པའི་ནང་གི་བྱེད་པའི་སྐྱེས་བུ་ཉིད་མ་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། །དེའི་ཕྱིར་འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བས་བདག་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་སོ། །གང་ཡང་བདག་གི་དབང་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། འདུ་བྱེད་རྣམས་ ལ་བདག་གི་བའི་རྣམ་པར་དམིགས་ལ།དེའི་ཕྱིར་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་ཡང་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་རྣམ་པས་འཇུག་བཞིན་པ་ན། བདག་དང་བདག་གི་བ་ལ་དམིགས་ཀྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། ཀུན་དགའ་བོ་ བདག་ཡོད་དོ་ཞེ་ན་ཕ་རོལ་པོའི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་ལ།བདག་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཕ་རོལ་པོའི་ཆད་པར་རོ་ཞེས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་ཆོས་ཙམ་ལ་རྟག་པ་ཞེས་རྟོགས་ན། ཅི་དེ་ནི་རྟག་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་རམ་འོན་ཏེ་མ་ཡིན། །གལ་ ཏེ་རེ་ཞིག་རྟག་པར་ལྟ་བར་དེ་འདོད་ན།དེ་མི་རུང་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་ཆོས་ཙམ་ལ་དམིགས་ཤིང་གང་ལ་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་འཇུག་པ་ནི་མེད་ལ། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་སྤངས་ནས་གཞན་རྟག་པའི་རྣམ་པར་འཇུག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བ་ཉིད་ མེད་ན་ཡང་རྟག་པས་ཆོས་ཙམ་མཐོང་བ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལས་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དེར་འཛིན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ན། ཇི་ལྟར་འདི་ཉོན་མོངས་པའི་དམིགས་པར་འགྱུར། ཇི་ སྲིད་དུ་འདོད་ཆགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་དམིགས་པར་བྱེད་།ཞེ་སྡང་མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་རོ། །ང་རྒྱལ་ཁེངས་པའི་རྣམ་པར་རོ། །མི་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་ནི་མ་རིག་པའོ། །ཡིད་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ནི་ཐེ་ཚོམ་མོ། །འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་ནི་བདག་དང་ བདག་གི་བར་འཇུག་པའོ།།ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་དམན་པ་ལ་མཆོག་གི་རྣམ་པར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྒྱུ་དང་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་འཇུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་སོ། །རེ་ཞིག་དེ་དག་རྟག་པའི་རྣམ་ པར་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སུ་ཞིག་དེའི་རྣམ་པར་དམིགས་པ་ཡོད། ཡང་ན་མཐར་འཛིན་པའི་ལྟ་བའི་ཞེས་ཡོངས་སུ་རྟོག་ན་ད་ལྟ་ན་འདི་ལྟར་བདག་གི་བའི་རྣམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཙམ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བའོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ། །གལ་ཏེ་ ཡང་དེ་ནི་དེ་ལྟར་ན་དེའི་ཚེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཙམ་ཡང་ཆད་པའི་ཕྱིར་ཆད་པར་ལྟ་བ་སྟེ།ཅི་ལྟར་མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བར་མི་འགྱུར། གཞན་ཡང་དེའི་རྣམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཙམ་ལ་དེའི་རྣམ་པར་སྒྲོ་འདོགས་པས་ལོག་པར་རྟོགས་པ་ལས་ཉོན་མོངས་ པ་རྣམས་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ལ་རང་བཞིན་དུ་གང་ཞིག་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེ་ནི་གཙོ་བོ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བདག་པོ་མ་རིག་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གཞན་དུ་ན་ གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་བཞིན་པའི་ངོ་བོར་གྱུར་ན།དེ་ངེས་པར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་དམིགས་པར་འགྱུར་ལ། དངོས་པོའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་མི་སྲིད་ལ། བཅུ་ དྲུག་ལས་གཞན་དྲི་མེད་རྣམ་པ་མེད།།ཅེས་བསྟན་བཅོས་ལས་སོ།

那么这也是缘于五取蕴，其差别是这样的：于彼等作为我与我所的行相而执取，并且由此以边执见缘于五取蕴本身以常见和断见的行相。
虽然说萨迦耶见缘于五取蕴，即便如此，也不缘于其自性，然而于彼等增益为我而缘，这是对五取蕴的增益。
如世尊所说：'任何比丘或婆罗门，若正观察我，正见即是见到这五取蕴'，意思是除此之外的内在作者补特伽罗并不成立。
因此萨迦耶见唯缘于我。又因为是我所支配的缘故，于诸行以我所的行相而缘，因此边执见以常见和断见的行相运行时，缘于我与我所，而非其他。
正因如此，世尊说道：'阿难，若说有我，则是他方常见；若说无我，则是他方断见。'
此处有人说：如果某人仅仅了知法为常，是否成为常见或不是？
如果首先承许是常见，这是不合理的，因为萨迦耶见缘于唯法而无边执见的运行，舍弃边执见后也不存在其他常的行相的运行。
若无见，则以常见唯法也将成为无过。
若说从'一切有为法无常'这句话来看，执著常性是颠倒的。如果彼执著是颠倒的，如何成为烦恼的所缘？
乃至有贪欲时，即以可爱的行相而缘；嗔恨以不可爱的行相；我慢以傲慢的行相；以无知的行相即是无明；以疑惑的行相即是怀疑；萨迦耶见即是我与我所的运行。
见取见即是于劣法以胜妙的行相；戒禁取见即是于无因和非道以因和道的行相而运行。
首先，彼等不以常的行相而缘，谁有以彼行相而缘？又若思维边执见，现在如此了知：于非我所行相的唯法所缘也是边执见。
即便如此，那时涅槃的唯法也因断灭而成为断见，如何不成为边执见？
此外，于非彼行相的唯法增益为彼行相，由颠倒了知而烦恼运行。
其中，缘起事物无自性，因为以自性不生的缘故。于彼等了知为自性者，即称为主要颠倒的主人无明。
否则，若诸事物的自性存在实有的体性，则必定为缘于真实性的圣道所缘，而缘于事物自相的行相于圣道中不可能，如论中说：'离十六清净行相无他。'

།དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་པས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་དངོས་པོའི་རྣམ་པར་འཇུག་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཤེས་པར་ འཇུག་གོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།མ་རིག་པས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་དམིགས་ལ། ཞེ་སྡང་གིས་མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་རོ། །ང་རྒྱལ་གྱིས་ཁེངས་པའི་རྣམ་པར་རོ། །ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ཡིད་གཉིས་སུའོ། །འཇིག་ ཚོགས་ཀྱིས་བདག་དང་བདག་གི་བའི་རྣམ་པར་རོ།།མཐར་འཛིན་གྱིས་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་རྣམ་པར་རོ། །ལོག་པར་ལྟ་བས་མེད་པའི་རྣམ་པར་རོ། །ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པས་དམན་པ་ལ་མཆོག་གི་རྣམ་པར་རོ། །ལམ་གྱི་རྣམ་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མ་རིག་པས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དངོས་པོ་ཉིད་ལ་དེ་དག་ཞེན་པས་སྒྲོ་བཏགས་ནས་འཇུག་ལ།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན། རྨོངས་མེད་ཅིག་ཤོས་སྐྱེ་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བས་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཅན་དུ་ཉོན་མོངས་ པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་གཞག་གོ་།རྨོངས་པ་སྤངས་པ་ལས་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་སྤོང་གི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་མ་རིག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ལྷས། མ་རིག་ཀུན་ཏུ་གནས་པ་ནི། །ཇི་ལྟར་ལུས་ལ་ལུས་དབང་གིས། །དེ་ཕྱིར ཀུན་ཀྱང་རྨོངས་པ་ཡིས་།།ཉོན་མོངས་པས་དེ་འདིར་བསྣུན་ནོ། །ཞེས་བཤད་དོ། །གང་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་གསུངས་པ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་ཉིད་ལ་བདག་ཅེས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་དེ་ཡང་མཐར་ འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་།འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གཞི་གཅིག་ལ་དམིགས་པར་འཐད་དོ་ཞེས་ཤིན་ཏུ་ངེས་པར་སྒྲུབ་པའོ། །དེ་ལས་ཀྱང་འདི་ཤིན་ཏུ་འཐད་པས་དངོས་པོར་ཡོད་ན་ཡང་དེས་ན་གཉིས་ཀ་ཁས་བླང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཡོད་ཀྱང་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེའི་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་དག་མེད་པས་ཐེར་ཟུག་པ་དང་རྒྱུན་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བ་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུངས་པ། རྒྱུན་གྱི་ཕྱིར་ན་འདི་ཡོད་དེ། །རྒྱུ་བྱིན་ནས་ནི་དངོས་པོ་འགག་།སྔར་བཞིན་འདི་ཡང་མ་གྲུབ་ཅིང་རྒྱུན་ཆད་པར་ཐལ་བར འགྱུར།དེ་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པ་འཇུག་པ་ལས་དུས་གསུམ་དུ་འདུས་བྱས་རྣམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ལས་རྒྱུན་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འདི་ལྟར་སཱ་ལུའི་ས་བོན་གྱི་མྱུ་གུ་དང་སྡོང་བུ་དང་ལྡུམ་བུ་རྣམས་བརྒྱུད་མར་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ནི་ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་ནོ།། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་དེ་ཡང་ས་བོན་གྱི་རྒྱུས་འཇུག་ལ། ས་བོན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་དེ་ལས་ཀྱང་ས་བོན་དང་འདྲ་བའི་འབྲས་བུ་མཐར་འཇུག་གོ། །འབྲས་བུ་དེ་ཡང་ས་བོན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ཇི་ལྟར་བྱས་ན་འདིར་ས་བོན་འགགས་ལ། འདིའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་འདྲ་བའི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་མྱུ་གུ་བྱིན་ནས་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་མྱུ་གུ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་ཡོངས་སུ བསྒྲུབ་པས།རྒྱུ་བྱིན་ནས་འགགས་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ནས་མེ་ཏོག་གི་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་རང་གི་རྒྱུ་ལས་ཐོབ་པའི་རྒྱུས་ས་བོན་དང་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་རིམ་གྱིས་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ། །འབྲས་བུ་དེ་ཡང་ས་བོན་རྒྱུར་བྱས་པ་ཉིད་ལས་ཉེ་བར་ སྐྱེའོ།།གལ་ཏེ་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པས་མི་འཇུག་ན་མཐར་ཡང་དེའི་རིགས་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་ལ། དེས་ན་མཐར་ཡང་འབྱུང་བཞིན་པའི་འབྲས་བུ་ས་བོན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཉིད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག་ལ། ཇི་སྐད་དུ། གང་ཕྱིར་ས་བོན་ལས་རྒྱུན་དང་། །རྒྱུན་ལས་ཀྱང་ནི་འབྲས་བུ་འབྱུང་། །དེའི་ཕྱིར་ས་བོན་སྔོན་འགྲོའི་འབྲས། །རྟག་མིན་ཆད་པ་ཡང་མ་ཡིན། །ཞེས་བསྟན་ཏོ།

因此，无明所遍计的诸事物的存在性并非真实性。如是，由于以事物的行相趣入而未证真实性，故立为不知真实性而趣入。
由无明遍计诸事物，贪欲执著为可爱相，嗔恨执著为不可爱相，我慢执著为傲慢相，怀疑执著为犹豫相，萨迦耶见执著为我及我所相，边执见执著为常断相，邪见执著为无有相，见取见执著为以劣为胜相，戒禁取见执著为以戒禁为胜相。如是一切烦恼皆由无明遍计颠倒事物，由彼等耽著而增益而趣入。
正因如此，'无痴则余者不生'，由此立一切烦恼皆以无明为因。由断除愚痴而断除一切无余，非由他法，因为彼等与无明相应。如圣天所说：'无明遍住性，如身依身根，是故一切皆，为痴所损害。'
又如世尊所说：'于此五取蕴中如实随见为我'之经，亦极为确定成立边执见与萨迦耶见共同缘于一基。由此亦极为合理，故若有事物性，则应许二者，如是当知。
此处有人问：若有事物，即便如是，由于无有其常与无常，如何不成立执著为恒常与断灭之见？答曰：由于相续故此有，事物给予因已灭。如前此亦不成立且成断灭过失。
其中，由因果关系趣入，于三时中诸有为法刹那取蕴生起，由此说为相续。如是，稻种子之芽、茎、枝叶等相续生起，是种子之相续。如是于余亦当了知。
彼芽等相续亦由种子因而趣入，从彼种子为因之芽等相续中，最后亦趣入与种子相似之果。彼果亦安立为以种子为因，如何作已，此中种子灭已，由其自性相续中生起相似果故，给予直接果因之芽已而灭。由生果功能差别所成就生芽之因事，故说给因已灭。
如是从芽等乃至花为最后者，由自因所得之因次第圆满与种子相顺之果。彼果亦从以种子为因者而生。若种子与芽等相续不以生果功能趣入，则最后亦不生彼类果，故最后所生果亦安立为以种子为因。如说：'由因种子起相续，复由相续生诸果，是故先因后有果，非常亦非是断灭。'

།དེ་ལ་ས་བོན་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་ནུས་པའི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་གྱི་རྒྱུར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགག པར་འགྱུར་གྲང་ལ།མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་ཡང་མི་འཇུག་པར་འགྱུར་ན། དེའི་ཚེ་ཆད་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་འཇུག་ཀྱང་ས་བོན་རང་གི་ངོ་བོས་གནས་ན་དེ་ནི་རྟག་པར་ལྟ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་དེས་ན་རྒྱུན་ཡོད་ལ་རྒྱུན་ཅན་ གྱི་རྒྱུའི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ཀྱང་འབྲས་བུའི་དོན་དུ་རྒྱུ་བྱིན་པའི་ཕྱིར་དང་།རང་གི་ངོ་བོས་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་ཡང་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །འདིར་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱིས་སྐྱོན་བརྗོད། སྔར་བཞིན་འདི་ཡང་མི་འགྲུབ་ཅིང་། །རྒྱུན་ཆད་པར་ ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་འདི་སྐད་དུ་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་སྐྱོན་སྤང་བའི་ཕྱིར། དེ་ནི་སྔར་བཞིན་དུ་མ་གྲུབ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བྱས་ན་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་འཇུག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འདིར་རྟོགས་ན། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འཇུག་པ་མི་ སྲིད་པ་ཡང་སྔར་བསྟན་ཏེ།འབྲས་བུ་ཡིན་ན་འབྲས་ལྡན་ལ། །དེར་མེད་གྱུར་ན་རྒྱུ་མེད་མཚུངས། །ཡོད་དང་མེད་པ་ན་ཡང་འགལ། །དུས་གསུམ་དུ་ཡང་འཐད་མ་ཡིན། །མ་རིག་འདུ་བྱེད་མེད་མི་འབྱུང་། །དེ་མེད་འདུ་བྱེད་མི་འབྱུང་ཞིང་། །དེ་དག་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་ཅན་དེ།། རང་བཞིན་གྱིས་ཀྱང་མ་གྲུབ་བོ། །གང་ཡང་། གང་ཞིག་རང་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས། །མ་གྲུབ་དེས་གཞན་ཇི་ལྟར་སྐྱེད། །དེ་ཕྱིར་གཞན་ལས་གྲུབ་པ་ཡིས་། །རྐྱེན་གཞན་དག་ནི་སྐྱེད་བྱེད་མིན། །དེས་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་མ་གྲུབ་ན། རྒྱུན་ག་ལ་ཞིག་རྒྱུ བྱིན་པ་ག་ལ་ཞིག་ཅེས་པ་དང་།རྒྱུ་འགགས་ནས་སླར་མི་སྐྱེ་བས། རྒྱུ་རྒྱུན་ཆད་པར་ཐལ་བར་བརྟག་པ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡང་དངོས་པོར་ཁས་བླངས་ན་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་ལྟ་བར་ཐལ་ལོ་ཞེས་གནས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བས་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ཁས་མི་ལེན་ན།འདི་ལྟར་དངོས་པོ་ལས་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ཡང་མེད་པར་ཐལ་ལ། དེ་མེད་ན་ཡང་དག་འདི་དག་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པར་བསྟན་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་བསྟན་པ་ གསུངས་པ།མི་རྟག་དང་ལྡན་འདུས་བྱས་རྣམས། །སྐྱེ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཏེ། །སྐྱེ་ཞིང་གང་ལ་འཇིག་འགྱུར་བ། །དེ་དག་ཉེར་ཞི་བདེ་བ་འོ། །ཞེས་པས། དེ་འགག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་པ་དག་མེད་པའི་སྟོང་པ་དག་ཉེ་བར་བསྟན་པ་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པའི་ལམ་དུ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།སྐྱེ་འཇིག་བསྟན་ཕྱིར་མྱང་འདས་ཀྱི། །ལམ་བསྟན་མ་ཡིན་སྟོང་ཉིད་ཕྱིར། །ཞེས་པའོ། །ཡང་ན་འདིའི་དོན་ནི་གཞན་ཏེ། གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དངོས་པོ་ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ སྐྱེ་འཇིག་མེད་པར་འགྱུར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་བསྟན་པ་མེད་པར་ཐལ་ལོ་ཞེས་པའི་སྐྱོན་འདི་མེད་དེ།སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བསྟན་པ་འཐད་ཅིང་། གང་ལས་སྐྱེ་འཇིག་བསྟན་པ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་བསྟན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།སྐྱེ་འཇིག་བསྟན་ཕྱིར་མྱང་འདས་ཀྱི། །ལམ་བསྟན་མ་ཡིན་ཞེས་སོ། །སླར་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ན་སྐྱེ་འཇིག་བསྟན་པ་ལས་ཐར་པ་མེད་ ཅེས་ཉེ་བར་བསྟན་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་བསྟན་པར་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།སྟོང་ཉིད་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། །སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དག་སྟོང་ན་ཇི་ལྟར་དག་བསྟན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་བསྟན་པར་འགྱུར། སླར་ཡང་ཉེ་བར་ དམིགས་བཞིན་པ་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ལ་གྲགས་པའི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཇི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད།ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་མ་དམིགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། འདི་དག་ཕན་ཚུན་བཟློག་པ་རུ་། །མཐོང་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་ཡིན།། བདེན་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཀྱང་གང་འཇིག་རྟེན་པས་མཐོང་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པས་འཇུག་པའོ།

关于种子，当理解为能生果实的苗芽等相续之因而灭时，苗芽等相续也将不生起，那时将成为断见。或者，即使苗芽等生起，若种子以自性安住，则成为常见。所说'非如是'，因此虽有相续，相续之因的刹那也为果实之义而给予因，以及因不以自性安住，故无常见与断见之过失。
此处上师也指出过失：'如前此亦不成，且将成相续断灭。'此中是说为了遣除常断过失，彼如前不成立。若如是了知唯于有中生起因果作用，因果作用不可能，如前已说：'若是果则于有果，彼若无则同无因，有无亦相违，三时亦不应理。无明行若无不生，彼若无则行不生，彼等互为因，自性亦不成。'又：'若自身以自性，不成如何生他？是故由他成，他缘非能生。'
因此，若因果不成立，何有相续，何有给予因？因已灭后不再生，推度因相续断灭亦不应理。如是若承许实有，则成常见与断见之过。
此处有言：若因常断见过失而不承许常断，如是则成无实法之生灭，若无彼等，则佛陀所说'此等生灭'教示涅槃道理不应理。如说：'无常所摄诸行法，具生灭法性，生已而灭者，彼等寂灭乐。'
因此，无灭、生、灭等空性所示涅槃之道不应理，为显示此义而说：'为示生灭故，非示涅槃道，因为空性故。'
或者此义另解：若作是念，因无实有故无生灭，则成无涅槃道教示之过失。此过失不存在，因为于无实生灭处示现应理，从示现生灭而得涅槃，佛陀所说非是安立涅槃道教示，为显示此义而说：'为示生灭故，非示涅槃道。'
复次，为何从示现生灭无解脱，示现涅槃道亦不应理，为显示此义而说：'因为空性故。'生灭若空，如何示现为涅槃道？
复次，现见一切众生所共知的生灭如何是空性？如何彼等非现见亦是空性？为显示如是义而说：'此等互相违，见从颠倒生。'诚然，因生灭空性故，彼等虽是空性，然为世间颠倒见所行。

།དེ་དག་འདི་ལྟར་ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཤེ་ན། ཕན་ཚུན་བཟློག་པ་ལས་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་པས་ན་ཕན་ཚུན་བཟློག་པ་སྟེ གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཐོབ་པའོ།།གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དག་རང་གི་ངོ་བོས་ཡོད་ན་འདི་དག་ཕན་ཚུན་བྱས་པས་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བ་ལས་གཞན་པ་མ་སྐྱེས་པ་ལ་འཇིག་པ་མེད་ལ། སྐྱེ་བའི་དུས་ན་ཡང་སྐྱེ་བའི་དུས་དང་འགལ་བའི་འཇིག་པ་མི་རིགས་ པའི་ཕྱིར་དང་།འཇིག་པ་དང་བྲལ་བ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་པའི་དུས་སུ་ཡང་དེ་དང་འགལ་བའི་སྐྱེ་བ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཕན་ཚུན་ལས་དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཐོབ་པ་འགལ་བ་དང་། ཕན་ཚུན་མེད་པས་འདི་དག་གསལ་བའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་བཟློག་པར་ འགྱུར་རོ།།སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་རང་གི་ངོ་བོ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ། །ཡང་ན་འགག་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེ་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་རང་གི་ངོ་བོས་མ་གྲུབ་པ་དང་འགག་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དང་། འདི་ལྟར་འགག་པ་ཡང་བརྗོད་དེ། གང་ཡང་ འདི་དག་ཕན་ཚུན་བཟློག་པ་ཕན་ཚུན་བྱས་པས་འགྲུབ་ལ།དེ་འདི་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོས་མ་གྲུབ་པ་དག་གང་མཐོང་བ་དེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གང་ཡང་དེ་དག་དེ་ལྟ་བས་ན་དེས་ན་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དག་སྟོང་པའོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ ན་དེའི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་བསྟན་པ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་བསྟན་པར་མི་འཐད་དོ།།བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོས་རྟོགས་པའི་དོན་དུ་དེས་མཐོང་བའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ གསུངས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་དུ། སྐྱེ་བ་ཤེས་པས་འཇིག་པ་ཤེས། །འཇིག་པ་ཤེས་པས་མི་རྟག་ཤེས། །མི་རྟག་ཉིད་ལ་འཇུག་ཤེས་པས། །དེས་ནི་ཆོས་ཀྱང་རྟོགས་པར་འགྱུར། །ཞེས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། སྐྱེ་མེད་འགག་པ་མེད་ ཅེ་ན།།ཅི་ཞིག་འགགས་པས་མྱ་ངན་འདའ། །གང་ཞིག་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་ན་དེའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་མེད་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དག་སྐྱེས་པ་མི་རྟག་པས་སྡུག་བསྔལ་ལ། དེ་འགགས་པ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །གང་གི་ཚེ་སྐྱེ་བ་དང་འགགས་པ་གང་ཡང་ མེད་པས་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་ཅི་ཞིག་འགགས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར།འདི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་འགག་པ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཡོད་ལ། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདི་ལ་སྐྱོན་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་འགགས་པ་ ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་ལ།དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་ཉིད་དེ། སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འགག་མེད་པའི། །ངོ་བོ་གང་ཞིག་ཐར་མིན་ནམ། །ངེས་པར་ཡང་འདི་ལྟར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །གཞན་དུ་ན། གལ་ཏེ་འགགས་ལས་མྱང་འདས་ཆད།། གལ་ཏེ་ཅིག་ཤོས་ལྟར་ན་རྟག་།དེ་ཕྱིར་དངོས་པོ་དངོས་མེད་དག་།མྱ་ངན་འདས་པར་རུང་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པར་མི་འདོད་ལ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོའི་རྒྱུན་ལས་ལོག་པ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡོངས་སུ་རྟོགས ན།དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུན་ཆད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆད་པར་འགྱུར་བ་མི་འཐད་དེ། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་གྲུབ་པ་ལས་རྒྱུན་ཆད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་ལ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་རྒྱུན་ཆད་པའི་རང་བཞིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མི་འཐད་དོ། །ཡང་ན་སྐྱོན་འདི་དག་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་འདོད་ནས། དེ་ལ་ཅིག་ཤོས་ཁས་ལེན་ན། དེའི་ཚེ་ སྡུག་བསྔལ་མ་འགགས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར།ཐེར་ཟུག་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་ལ། སྡུག་བསྔལ་རྟག་པའི་རང་བཞིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་བར་མི་རུང་སྟེ། དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།གང་གི་ཚེ་འདི་ལྟར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་མི་རུང་བས། དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་རང་བཞིན་གྱིས་གང་མ་སྐྱེས་ཤིང་མ་འགགས་པ་དེ་ཉིད་ཐར་པ་ཞེས་རིགས་སོ།

如果问这些是如何理解的？是由相互对立而来。由于颠倒，所以相互对立，即获得转变为他者。
如果生和灭以自性而存在，则这些由相互作用而不会转变为他者。因为除生之外，未生者无灭，在生时也不应有与生时相违的灭，以及离灭者也无生，在灭时也不应有与彼相违的生，并且相互同时获得生是相违的，由于相互不存在，这些明显，所以成为相互对立。
生由于离开生的自性，所以是颠倒。或者说，不依赖于灭就不会生起。生的颠倒是由于自性不成立及依赖于灭的缘故。如是也说灭，任何这些相互对立是由相互作用而成立，如是应知，凡见到自性不成立者，即是世间的颠倒。任何彼等如是，因此生灭是空。
当彼等是空性时，由说示其生灭而成涅槃，如是开示涅槃道理是不合理的。应知世尊为了令凡夫了解义理，随顺其所见而说生灭。
如云：'由知生故知灭，由知灭故知无常，由知入于无常，由此亦能证法。'
此处有人说：若无生无灭，以何灭而得涅槃？若无生灭时，则无苦，而五取蕴生起无常故是苦，由彼灭故是涅槃。当无任何生灭故无苦时，以何灭而得涅槃？如是由苦灭故有涅槃，因此生灭是存在的。
答曰：此中无过，因为不是由灭而安立涅槃，彼即是无苦性。无生亦无灭的自性，岂非即是解脱？决定应如是承许。
否则，若由灭得涅槃则成断，若是另一边则成常，因此有无二者，不应是涅槃。若不承许苦以自性不生不灭，而了知从苦的自性相续中解脱为涅槃，则由于彼是苦的相续断绝的自性，故涅槃将成断灭。
涅槃成为断灭是不合理的，因为会成为边执见，并且从自性不成立中断绝相续的涅槃将成颠倒，而涅槃非颠倒，因此苦的相续断绝自性不应是涅槃。
又若为了断除这些过失而承许另一边，则由于彼时苦不灭的自性，以恒常故，彼涅槃将成为自性，而苦常住的自性不应成为涅槃，因为彼被说示为苦尽的特征。
当如是有无二者不合理时，因此应理解：凡是苦以自性不生不灭者，即是解脱。

།འདིར་སྨྲས་པ། སྡུག་བསྔལ་ལས་ལོག་པའི་རང་བཞིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ ཡིན་ཏེ།གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་འགྱུར་ན་དེའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་ལས་ལོག་པའི་རང་བཞིན་ནི་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ། ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་བར་མི་རིགས་ཏེ། ལམ་གྱི་བདེན་པས་ཐོབ་ བྱ།སྐྱེ་བ་འགགས་པར་གྱུར་པའི་ཆུ་སྐྱེགས་པའི་སྐྱེགས་ཀྱི་གནས་ལྟ་བུ་སྡུག་བསྔལ་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ལ་འགོག་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ན། བདེན་པ་བཞི་རྣམ་པར་གཞག་པ་མི་འབྱུང་ལ། དེས་ན་འགོག་པ་སྡུག་བསྔལ་ རྟག་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ལ།སྡུག་བསྔལ་ལོག་པའི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། །འདིར་གསུངས་པ། གལ་ཏེ་འགོག་པར་འགའ་གནས་ན། །དངོས་པོ་ལས་གཞན་དེ་ཡོད་འགྱུར།། དངོས་པོ་མེད་ཕྱིར་འདི་མེད་ལ། །དངོས་པོ་མེད་ཕྱིར་དེ་ཡང་མེད། །གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དངོས་པོ་ལས་གཞན་དུ་སྟེ། དེ་ལས་ཐ་དད་པའི་འགོག་པར་གྱུར་ན། རྟག་པར་གནས་པར་གྱུར་ཏེ། དེ་དངོས་པོ་ལས་ཀྱང་གཞན་དུ་འགྱུར་ལ། དེ་ནི་དངོས་པོ་ལས གཞན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་ལས་གཞན་དུ་དེ་འགགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་མི་ནུས་སོ། །གལ་ཏེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐ་དད་ན་འགོག་པ་རྟག་པར་འགྱུར་ལ། དེར་གྱུར་ན་འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལོག་པར་འགྱུར་རོ།། སྡུག་བསྔལ་ལས་ལོག་པ་དེས་འཐོབ་བོ་ཞེ་ན། ཐོབ་པར་གྱུར་ན་གང་གིས་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེས་པ་འགག་པར་བྱས་ནས་འདིའི་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད། དེ་ཐོབ་པའི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེའོ་ཞེ་ན། །ཕྱིས་ཅི་ཞིག་འདིའི་ཁྱད་པར་སྐྱེ་བ་གང་གིས་དེ་ཐོབ་པའི རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་ན།དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་ཐོབ་པའི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའམ། ནམ་ཡང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་ལམ་བསྒོམས་པ་འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མ་བཙལ་བར་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ངེས་པར་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལྟོས་པ་ དང་བཅས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་དེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ།།དེ་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་མི་སྲིད་པའོ། །དེས་ན། དངོས་པོ་མེད་ཕྱིར་འདི་མེད་དེ། །སྡུག་བསྔལ་མེད་པས་དེ་མེད་དོ། །ཞེས་པའི་དོན་ཏོ་། །ཡང་གཞན་ཞིག་གིས་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་འགགས་པ་སྟེ།། སྡུག་བསྔལ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དངོས་པོར་གྱུར་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་ན་སྐྱོན་འདིར་འགྱུར་ན། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མེད་དོ། །འོན་ཀྱང་འདི་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ལོག་པ་ཙམ་མོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདི་ལྟར་བརྟགས་པས་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ པར་མི་འགྱུར་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་གྱི་དངོས་པོར་ཡོད་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ལ། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མི་སྲིད་ན་དེ་མེད་པ་ག་ལ་ཞིག་ཅེས་བྱའོ། །དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེ་ན། དེས་ན་དངོས་པོ་མེད་པས་ནི་དངོས་པོ་མེད་ པའི་ཕྱིར་ལ།དེ་ཡང་མེད་དེ། དངོས་པོ་མེད་པར་གྱུར་པས་མེད་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་འདིའི་དོན་གཞན་ཏེ། གལ་ཏེ་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོའི་རང་གི་ངོ་བོ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན། དེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་མི་ལྟོས་པས་ཀྱང་ འབྱུང་སྟེ།རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ལ། འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་འགོག་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་གྲུབ་པ་མེད་དོ། །ཡང་ན་གལ་ཏེ་འདོད་ན་ཡང་ངེས་པར་དེ་ནི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གྱིས་སམ། དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་འབྱུང་བར་ འགྱུར།གལ་ཏེ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དུ་འདོད་ན། དེ་ནི་དངོས་པོ་བཀག་པའི་ཕྱིར། །དངོས་པོ་མེད་ཕྱིར་དེ་ཡང་མེད། །ཡང་ན་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ན། འདི་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་ཀྱང་བཀག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འགག་པ་ཉིད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་། དངོས་པོ་མེད་ པས་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ།དངོས་པོ་མེད་ཕྱིར་དེ་ཡང་མེད། །ཅེས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེའི་ཚེ་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

于此说道：痛苦消除的自性并非涅槃。若是如此，则痛苦消除的自性即是无有，因此涅槃也将成为无有，而无有成为涅槃是不合理的。由道谛所证得，如同莲花茎断绝生长之处，称痛苦之外的其他意义为灭。若非其他意义，则四谛安立将不成立。因此，灭谛非痛苦常住的自性，也非痛苦消除的自性，因为是异于痛苦的其他意义。
于此所说：若有住于灭谛者，则彼异于事物而存在。因无事物故此不存在，因无事物故彼亦不存在。若灭谛异于痛苦事物，即与之不同，则将成为常住，彼亦将异于事物，而异于事物之存在实不应理，无法安立异于痛苦之灭。即使异于痛苦，灭谛将成为常住，若成为常住，则一切世间之痛苦都将消除。
若说由痛苦的消除而获得，既然获得，则何者使痛苦生起复灭而产生此差别？若说生于获得者相续中，则此后何者产生差别而使其生于获得者相续中？将永远生于获得者相续中，或永远不生。由此，即使未修道，一切世间都将成就涅槃。因此，必定依赖痛苦而以此自性生起，而其中痛苦亦不可能。故说'因无事物故此不存在，因无痛苦故彼不存在'之义。
复有他说：若痛苦灭尽，无痛苦自性成为事物而成为涅槃则有此过失，然实无如是情形。然而此即是仅仅远离痛苦而已。答曰：如是观察亦不能证得涅槃，若有痛苦事物则将具有痛苦，若痛苦不可能则何来其无？若说无事物自性即是涅槃，则因无事物故无事物，彼亦不存在，因成为无事物故不存在，故无涅槃，此为其义。
或者此义另解：若所谓灭谛是事物自体成立，则不依赖痛苦亦当生起，因为以自相成立之故，然实不生。故灭谛自体不成立。或者若欲如是，则必定以事物自性或无事物自性而生起。若许为事物自性，则因遮遣事物故，因无事物故彼亦不存在。若是无事物自性，如是因亦遮遣无事物，因为灭即是无事物，由无事物故非是存在，故说'因无事物故彼亦不存在'。
于此说道：涅槃确实存在，因为彼时有相。

།ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པའི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མཚན་ཉིད་ཡོད་དེ་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་གང་བྲལ་བའོ་ཞེས་པའི་ཚིག་ལས་སོ། །སྨྲས་པ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། མཚན་གཞི་ལས གཞན་མཚན་ཉིད་ལས།།མཚན་གཞི་གྲུབ་པས་རང་མ་གྲུབ། །ཕན་ཚུན་ལས་ཀྱང་མ་གྲུབ་ཅིང་། །མ་གྲུབ་མ་གྲུབ་སྒྲུབ་བྱེད་མིན། །འདིར་གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཅུང་ཟད་གྲུབ་པར་གྱུར་ན། དེ་མཚན་གཞི་ལ་མི་ལྟོས་པར་འགྱུར་ལ། མཚན་གཞི་ལ་མ་ ལྟོས་པའི་མཚན་ཉིད་རྒྱུ་མེད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལ།རྒྱུ་མེད་པར་ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ན་ངེས་པར་མཚན་གཞི་ལས་མཚན་ཉིད་གྲུབ་པས། མཚན་གཞིའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་མཚན་ཉིད་མ་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། མཚན་ གཞི་ལ་ལྟོས་ནས་མཚན་ཉིད་གྲུབ་པར་ཡོད་དོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་མཚན་གཞི་མཚན་ཉིད་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཡོད་ན། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་མཚན་ཉིད་ཡོད་ལ། ལྟོས་པ་མེད་པའི་མཚན་གཞིའི་མི་སྲིད་ལ། མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་མཚན་གཞི་རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ་བས། དེས་ན་མཚན་གཞི་ཡང་དེའི་མཚན་ཉིད་ལས་གྲུབ་པས། རང་ལས་མ་གྲུབ་སྟེ། མཚན་ཉིད་དང་མཚན་གཞི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་གྲུབ་བོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡང་མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་རང་ལས་མ་གྲུབ་ཀྱང་། དེ་ལྟ་ན་ཡང ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པས་ཡོད་དོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། ཕན་ཚུན་ལས་ཀྱང་མ་གྲུབ་ཅིང་། ཕན་ཚུན་ལྟོས་པས་གྲུབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པས་གྲུབ་པ་མེད་ཅེ་ན། གསུངས་པ། མ་གྲུབ་མ་གྲུབ་སྒྲུབ་བྱེད་མིན། །ཞེས་ པའོ།།འདིར་མཚན་གཞི་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་ཉིད་མཚན་གཞི་ལ་རྟེན་དུ་གྲུབ་པར་འདོད་ན་། མཚན་གཞི་ལས་གཞན་དུ་མཚན་གཞིའི་མཚན་ཉིད་མི་འཐད་པས། མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བརྟེན་པས་མཚན་གཞི་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་ལྟར་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པས་མཚན་གཞི་ དང་མཚན་ཉིད་གྲུབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་གྱུར་པ་འདི་དག་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ།གལ་ཏེ་མཚན་གཞི་ལ་ལྟོས་ནས་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་འཇོག་པས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་རེ་ཞིག་མཚན་གཞི་མཚན་ཉིད་ལ་མ་ལྟོས་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་ལ། དེ་ནི་རང་ཉིད་མ་གྲུབ་པས་མེད་པས་ཇི་ལྟར་ གཞན་མཚན་ཉིད་འགྲུབ་པར་བྱེད།དེ་བཞིན་དུ་མཚན་གཞི་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ་། །དེ་ནི་འདི་ལྟར་མཚན་གཞིའམ་མཚན་ཉིད་དག་མ་གྲུབ་པ་མ་གྲུབ་པའི་མཚན་གཞིའམ་མཚན་ཉིད་གྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ན་མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་མེད་དོ།། གང་གི་ཚེ་མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་མེད་པ་དེའི་ཚེ་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ག་ལ་འགྲུབ་ཅེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་མི་རིགས་སོ། །མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་ལ་དཔྱད་པའི་རིམ་པས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པས་གྲུབ་པའི་དངོས་པོ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་མ་གྲུབ པར་བདེ་བླག་ཏུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་གཟིགས་ནས།དེ་ལེགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། འདིས་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་། །ཚོར་དང་ཚོར་བ་པོ་སོགས་དང་། །བལྟ་བྱ་ལྟ་བ་པོ་ལ་སོགས། །དེས་གང་ཅུང་ཟད་མ་ལུས་བཤད། །མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་ དག་མ་གྲུབ་པའི་རིམ་པ་འདིས།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མ་གྲུབ་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །བྱས་པ་ནི་འབྲས་བུ་། བྱེད་པ་ནི་རྒྱུའོ། །མྱོང་བར་གྱུར་པས་ཚོར་བ་སྟེ། ལས་ལ་ལུགས་བྱས་ནས་ཚོར་བ་ལ་ཚོར་བར་གསུངས་སོ། །ཚོར་བ་པོ་ནི་ཉམས་སུ་ མྱོང་བ་ཡང་ཚོར་བ་དང་ཚོར་བ་པོ་སྟེ།ཚོར་བ་དང་ཚོར་བ་པོའོ། །དེ་ཚོར་བ་དང་ཚོར་བ་པོ་དག་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པས་ཚོར་བ་དང་ཚོར་བ་པོ་ཞེས་བྱའོ།

不存在的石女之子没有性质，而涅槃有性质，即是所谓'经过各别观察的离系灭'这句话。有人说：如果涅槃有性质，就会成为实有，但为了说明它不是实有，所以说：
相对于所相，不同于能相，由所相成立故自身不成立。互相也不成立，未成立不能成立未成立。
此处，如果有所谓能相的一点实体成立，它就不会依赖所相，而不依赖所相的能相将成为无因获得，无因是不合理的。因此，必定是从所相而成立能相，所以以所相为因的能相不成立，这就是其意义。
或者有人这样想：依赖所相而有能相的成立。对此回答：如果所相不依赖能相而存在，则依赖它而有能相；但不依赖的所相是不可能的，离开能相的所相将成为无因，因此所相也从其能相而成立，故不能自成，这意味着能相和所相都不是自性成立的。
或者有人这样想：即使能相和所相不能自成，但它们可以互相依存而成立。对此回答：互相也不成立，意思是说互相依存也不能成立。
为什么互相依存不能成立呢？所说：未成立不能成立未成立。
此处，如果认为由于依赖所相而能相成立为所相的所依，则离开所相就不能成立所相的能相，所以说由能相的依赖而所相成立。如此，通过互相依存而建立的所相和能相这些应当观察：如果依赖所相而安立能相，那么首先所相不依赖能相就自性不存在，它自身既然不成立而不存在，怎么能成立其他能相？同样也可应用于所相。
这就是说，所相或能相未成立者不能成立未成立的所相或能相，因此所相和能相都不存在。当所相和能相都不存在时，怎么会有具有能相的涅槃成立呢？这是不合理的。
通过观察所相和能相的次第，容易理解其余互相依存的事物也不成立，为了善说这一点而说：由此说明因与果，受与受者等，所见与见者等，由此说明一切。
应当理解，以所相和能相不成立的这个次第，因和果等也不成立。所作是果，能作是因。经历感受是受，对业作解释时说受是受。受者是体验者，即受与受者。这受与受者同时运行，所以称为受与受者。

།སོགས་པའི་སྒྲས་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་ངོ་། །བལྟ་བྱ་དང་ལྟ་བ་པོ་ལ་སོགས་པ་གང་ ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ཐོས་པ་དང་ཐོས་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་གཉིས་གཉིས་པ་གཟུང་ལ།གང་ཅུང་ཟད་ཅེས་པ་འདིས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པའི་གཉིས་གཉིས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་གཟུང་ངོ་། །དངོས་པོ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མཚན་གཞི་དང་ མཚན་ཉིད་དག་མ་གྲུབ་པའི་རིམ་པས་མ་གྲུབ་པར་སྦྱར་རོ།།རབ་ཏུ་བྱེད་པ་འདིར་ཡང་རེ་རེའི་དངོས་པོའི་གྲངས་འཇུག་པ་ལ་དཔྱད་པའི་རིམ་པའི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་ཐོག་མར་དངོས་པོ་གཅིག་རྣམ་པར་དཔྱད་དེ། འདི་ལྟར་རང་བཞིན་ནོ། །དེའི་རྗེས་ལ་རྒྱུ་གཅིག་པུ་ ཉིད་དེ།འབྲས་བུ་ཡོད་ན་འབྲས་ལྡན་ལ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ཡང་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་རྣམ་པ་མང་པོ་རྣམ་པར་དཔྱད་ལ། དེའི་རྗེས་ལ། མ་རིག་འདུ་བྱེད་མེད་མི་འབྱུང་། །ཞེས་པ་དེ་ནས་བརྩམས་ནས་འདིའི་བར་དུ་གཉིས་གཉིས་པའི་དངོས་པོ་ ཕན་ཚུན་ལྟོས་པས་གནས་པ་རྣམས་དཔྱད་ལ།འདི་ལས་གཞན་པས། ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་གསུམ་གྱི་གྲངས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཅད་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་བརྩམ་པར་བྱའོ། །གང་འདི་སྐད་དུ། དངོས་པོ་ཡོད་ན་རྟག་པ་ཉིད། །མེད་ན་ངེས་པར་ ཆད་པ་ཉིད།།དངོས་པོར་གྱུར་ན་དེ་གཉིས་ལ། །དེ་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཁས་མི་བླང་། །ཞེས་པ་དེ་ནི་མི་འཐད་དེ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཁས་མི་ལེན་ན་དེའི་ཚེ་དུས་གསུམ་མེད་ལ། དུས་གསུམ་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡོད་དེ། དུས་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།འདིར་སྐྱེས་ལ་མ་འགགས་པའི་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་བཞིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡོད་བཞིན་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་བའི་སྒྲས་བརྗོད་པར་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །ད་ལྟར་བའི་གནས་སྐབས་མ་ཐོབ་པ་ལ་མ་འོངས་པ་ཞེས་བརྗོད་ལ། ད་ལྟར་བའི་གནས་སྐབས་ལས་ འདས་པ་ཉིད་ལ་འདས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་ན་དེ་ཅིའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་དུས་གསུམ་འབྱུང་བར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་དུས་གསུམ་ཡོད་པས་དངོས་པོ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དུས་གསུམ་ཡོད་ན་དངོས་པོ་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་མེད་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། གནས་མེད་ཕན་ཚུན་ལས་གྲུབ་པ། །འཆོལ་ཕྱིར་རང་ཉིད་མ་གྲུབ་ཕྱིར། །དངོས་པོ་མེད་ཕྱིར་ཡོད་མིན་ཏེ། །དུས་གསུམ་པོ་ནི་བཏགས་པ་ཙམ། །གལ་ཏེ་དུས་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་དེ་ལ་འཛིན་ལ་ རག་ན་མི་འཛིན་ལ།དེའི་ཕྱིར་འཛིན་པ་མེད་པས་དུས་མེད་དོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འཛིན་ཞེ་ན། གནས་མེད་ཕྱིར་ཏེ། དུས་ཞེས་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཐེར་ཟུག་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་ན་གང་ཞིག་འཛིན་ལ་རག་ན། དེ་ལས་མ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་དུས་མེད་དོ། །ཡང་ན་གལ་ ཏེ་ཡང་ཐེར་ཟུག་པའི་དུས་གང་ཅུང་ཟད་མི་འཛིན་ལ།དེ་ལྟ་ན་ཡང་དུས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། །སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པས་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་སྐད་ཅིག་དང་ཐང་ཅིག་དང་། ཡུད་ཙམ་དང་། ཟླ་བ་ཕྱེད་དང་། ཟླ་བ་དང་། ལོ་ཕྱེད་དང་། ལོ་ལ་སོགས་ པའི་དུས་ཀྱི་ཚད་ཀྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཏེ།ཁྱད་པར་དེ་རྣམས་ཀྱིས་འཛིན་བཞིན་པའི་ཕྱིར། དུས་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ལོ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཡོད་ན། ལོ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་དང་ལྡན་པའི་དུས་འཛིན་ལ་རག་ན། དེ་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་ དད་པའི་ཐེར་ཟུག་པའི་ལོ་ལ་སོགས་པ་མི་འཛིན་ནོ།

等字所摄的是想和所想等。所见和能见等任何一些，等字所摄的是所闻和能闻等五者的二二法，以'任何一些'这个词摄取相互观待而成立的二二法的事物。这一切事物也都是以所相和能相不成立的次第而不成立。在此品中也是观察每一事物的数量次第的场合，所以首先观察单一事物，如此是自性。其后是单一因，即'有果则有果者'等。此又以无明等次第观察多种，其后从'无明行无不生'开始直至此处观察相互观待而住的二二法事物。除此之外，当开始观察以具有观待的三数所遍摄的诸事物。
若说：'若有事物则是常，若无则定是断，若成事物则有此二，是故不应许事物。'此说不应理。若不许事物，则无三时，由有三时故有事物，因为是三时的根据。此中已生未灭的事物以自性安住故，以及现有故，应当以现在的名词来表述。未得现在位者称为未来，已过现在位者称为过去。
若无事物，则以何因缘而有三时？是故由有三时故有事物。答曰：若有三时则有事物，然实非有。为显示如何无故说：'无住相互成，杂乱故自不成，无事物故非有，三时唯假立。'若有所谓时间，则应能执取，然不能执取，是故由无执取故无时间。又为何不能执取？因为无住，所谓时间毫无所有。若有恒常的事物则应能执取，然未被执取故无时间。
或者虽然不执取任何恒常的时间，然而时间仍应存在，因为由刹那等显现故。此即刹那、须臾、瞬间、半月、月、半年、年等时间量的差别，由执取这些差别故，时间应当存在。答曰：若有年等，则应能执取具有年等量的时间，然而不能执取异于刹那等的恒常年等。

།ཡང་ན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ན། རེ་ཞིག་སྐད་ཅིག་མ་ཡོད་ན། དེ་ལ་འཛིན་པས་དེས་ན་དེ་འདུས་པའི་རང་བཞིན་ཐང་ཅིག་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གང་དུ་གནས་པ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ ལ་འདུས་པ་ག་ལ་ཞིག་གང་དུ་ཐང་ཅིག་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པར་གྱུར་ཅིང་སྐད་ཅིག་མ་ཡང་ཡོད་ན་ཐང་ཅིག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་འཇོག་གྲང་ན།སྐད་ཅིག་དེ་ལ་ཡང་ཐོག་མ་དང་བར་དང་ཐ་མ་ཡོད་ལ། ཐོག་མ་དང་བར་དང་ཐ་མ་དེ་རྣམས་ལ་ཡང་ཐོག་མ་དང་བར་དང་ཐ་མ་ ཡོད་པའི་ཕྱིར།གནས་པ་མེད་པས་སྐད་ཅིག་མ་ཡང་མེད་ན། སྐད་ཅིག་མ་འདུས་པའི་ཐང་ཅིག་ལ་སོགས་པ་ག་ལ་འགྲུབ། བློའི་རང་བཞིན་གྱི་འདུས་པར་བརྟགས་པས་སྐད་ཅིག་མ་གྲུབ་པ་མི་སྲིད་དེ། བློའི་སྐད་ཅིག་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཉིད་གནས་ པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དུས་མེད་དོ།།དུས་མེད་ན་དུས་གསུམ་ནི་ག་ལ་ཞིག་།གནས་པ་མེད་པ་འབའ་ཞིག་གིས་དུས་གསུམ་མེད་པར་མ་ཟད་ཀྱི། ཕན་ཚུན་ལས་གྲུབ་པས་ཀྱང་དུས་གསུམ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་ད་ལྟར་བ་འདས་པ་ལས་འདས་པའོ། །ད་ལྟར་བ་མ་འོངས་པ་ལས་མ་ འོངས་པ་ལ།གནས་བཞིན་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་བའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གྲུབ་ལ། དུས་གསུམ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པས་དེ་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བསྒྲུབས་པས་སོ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་ན་ཡང་དུས་གསུམ་མེད་དོ། །འདི་ལྟར་ཡང་དུས་གསུམ་མེད་དེ། འཆོལ་ བའི་ཕྱིར་ཏེ།མ་འོངས་པའི་དུས་དེ་ཉིད་ད་ལྟར་བར་འོངས་པ་ལ་ད་ལྟར་བ་ཞེས་བརྗོད་ལ། ད་ལྟར་བ་ལ་འདས་པར་ཞུགས་པས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཅིག་ཉིད་ལ་དུས་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་འཆོལ་བའོ། །ཡང་ན་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པའི་ ཕྱིར་དུས་གསུམ་པོ་མེད་དེ།འདས་པ་ནི་ད་ལྟར་བ་དང་མ་འོངས་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་མེད་ལ། གལ་ཏེ་ཡང་འདས་པར་ད་ལྟར་བ་དང་མ་འོངས་པ་ཡོད་ན་དེའི་ཚེ་དེ་ལ་ལྟོས་པ་འཐད་ཀྱི། འདས་པ་ནི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་དུ་མེད་ལ། ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པའི་མོ་གཤམ་གྱི་ བུ་མི་ལྟོས་པ་བཞིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་ཡང་འདས་པར་ད་ལྟར་བ་དང་མ་འོངས་པ་དག་ཡོད་ན་དེའི་ཚེ། འདས་པར་ད་ལྟར་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འདས་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་འདས་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བ་ལ་ཡང་བསམ་པར་ བྱའོ།།འདི་ལྟར་དེ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བ་རྣམས་ལ་སོ་སོར་དུས་གསུམ་དུ་ཐལ་བར་འཆོལ་བས། འཆོལ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དུས་གསུམ་མེད་དོ། །འདི་ལྟར་ཡང་། དུས་གསུམ་མེད་དེ་རང་ཉིད་མ་གྲུབ་ཕྱིར། །འདིར་སྐད་ཅིག་མ་ལ་སོགས་པས་དུས་ མངོན་པར་གསལ་བར་ཕ་རོལ་པོ་འདོད་དོ།།སྐད་ཅིག་མ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་དུས་གང་ཅུང་ཟད་ཡོད་ཅིང་། གང་ཞིག་དེས་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རི་བོང་གི་རྭ་རང་གི་ངོ་བོར་མ་གྲུབ་པས་སུས་ཀྱང་མངོན་པར་གསལ་ བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དུས་མ་གྲུབ་བོ། །དུས་ཀྱང་མེད་ན་དེའི་གསུམ་ཉིད་ག་ལ་ཞིག་ཅེས་བྱ་སྟེ། དུས་གསུམ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་དངོས་པོ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དུས་གསུམ་ཉེ་བར་གཞག་ལ། དུས་དེ་ཡང་དངོས་པོ་ལ་མ་ལྟོས་པར་མ་ གྲུབ་ལ།དངོས་པོ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་དེ་ཡང་སྔར་ཉིད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྒྲུབས་ལ། དུས་གསུམ་པོ། དངོས་པོ་མེད་ཕྱིར་ཡོད་མིན་ཏེ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་དུས་གསུམ་པོ་མེད་ན། དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་དུས་གསུམ་དུ་ཐ་སྙད་བྱེད་ ཅེ་ན།སྨྲས་པ། དུས་གསུམ་པོ་བཏགས་པ་ཙམ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པས་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དུས་གསུམ་མེད་ལ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་གྲུབ་བོ། །འདིར་སྨྲས་པ། དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་འདུས་ བྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ་དེའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལྟ་བུའོ།

或者这样想：如果暂时有刹那，则由于执著于它，因此它将成为聚合自性的须臾等。对此回答说：对于无住的诸刹那，何来聚合？在何处执取须臾等，若刹那也存在时，又怎能安立须臾等？因为那刹那也有始中末，而且那些始中末也有始中末的缘故。由于无住，刹那也不存在，那么由刹那聚合的须臾等又怎能成立？
以心性的聚合来观察，刹那不可能成立，因为那心的刹那也是遍计的缘故，由于它本身无住的缘故，无有时间。若无时间，三时又从何而有？不仅仅是由于无住而无三时，由于互相成立也无三时。
如此，现在是从过去而过去。现在是从未来而未来。由于正住故是现在，如此互相观待而成立。由于三时互相观待而成立，所以它不成立，这是以此而证成的。因此三时也不存在。
如此三时也不存在，因为混乱的缘故。即未来时来到现在时称为现在，现在进入过去称为过去。因为在一体上安立为三时的缘故是混乱的。
或者由于互相观待而成立的缘故三时不存在。过去离开现在和未来则不存在，假如过去中有现在和未来，那时观待它是合理的。但过去如同石女儿一样不存在，如同不存在的石女儿不观待一样。
当过去中有现在和未来时，由于过去中有现在的缘故，如同过去的自性一样将成为过去。如此对于过去和未来，也应当思维过去和现在。
如此，由于在过去、未来、现在上各自成为三时的过失混乱，所以由于混乱的缘故三时也不存在。如此也是，三时不存在因为自身不成立的缘故。
此处对方认为由刹那等而时间明显。离开刹那等的时间丝毫不存在，也不是由它而明显，如同兔角以自性不成立故任何人也不能令其明显。因此以自性时间不成立。
若时间也不存在，其三性又从何而有？即三时不存在。再者，你为了成立事物而安立三时，而那时间离开事物也不成立，因为依于事物而安立它的缘故。
那事物也如前已证成不存在，三时由于无事物故不存在。若如此三时不存在时，那时如何作三时的言说呢？
回答说：三时仅是假立，非真实，是增益而已的意思。三时不存在，其因缘的事物也不存在，这样已经证成。
此处有人说：事物是存在的，它也是有为的自性，因为有它的相故。非存在者无有相，如同石女儿一样。

།དངོས་པོ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་ལ། དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཡོད་པས་འདུས་ བྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེའི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོད་ན། འདུས་བྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་ལ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་དང་། །གནས་འཇིག་གསུམ་པོ་འདི་ཡང་ མེད།།གང་ཕྱིར་འདུས་བྱས་མེད་འདི་ལས། །འདུས་མ་བྱས་པ་ཅུང་ཟད་མེད། །དེ་ལ་འདིས་མཚོན་པར་བྱེད་པས་ན་མཚན་ཉིད་དེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་འདུས་པས་ཤེས་པས་། འདུས་པ་ལས་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་འདུས་བྱས་ལ། འདུས་བྱས་དང་མཚན་ཉིད་པས་འདུས་ བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ།དེ་ཅི་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་གནས་དང་འཇིག་པའོ། །སྐྱེ་གནས་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱང་མེད་ན། གང་གི་ཕྱིར་གསུམ་པོས་འདུས་བྱས་འཇུག་པ་མེད་པར་དེ་ནི་སྔར་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་ཏེ། ཡོད་པ་ཡོད་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མིན། །མེད་པ་མེད་ ཕྱིར་མི་སྐྱེ་བ།།ཞེས་པས་འདིར་གང་གི་ཚེ་གང་ལས་འདུས་བྱས་འཇུག་པ་དེའི་གསུམ་པོ་མ་གྲུབ་ན། དེའི་ཚེ་འདུས་བྱས་མ་གྲུབ་པ་དོན་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་མེད་ན་འདི་ལས་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པ་ཡང་ཅུང་ ཟད་ཀྱང་མེད་དོ།།དེ་ལ་གཟུགས་མེད་པས་ནམ་མཁར་ཐ་སྙད་བྱས་ལ། འདུས་བྱས་རྣམས་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་མི་སྐྱེ་བ་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པའོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་འདུས་བྱས་རྣམས་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་ ཀྱི་ཐོབ་བྱའི་འགོག་པ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པའོ།།འདུས་བྱས་མེད་ན་དེ་ལ་མ་ལྟོས་པར་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་མེད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །སྨྲས་པ། སླར་ཡང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཅི་ལྟར་མེད་ཅེས་བརྗོད། འདི་ནི་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་ བྱ་མིན།།ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པས་བསྒྲུབས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ནི་རྒྱུ་བརྟག་པ་དང་འབྲེལ་བས་འདུས་བྱས་བརྟག་པ་དང་འབྲེལ་པར་བརྗོད་ལ། ཇི་ལྟར་དེ་ལྟར་སྨོས་པས་ཀྱང་འདི་དག་གསུངས་པར་འགྱུར་ལ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡང་འདུས་བྱས་ དང་འདུས་མ་བྱས་དག་མེད་པར་བསྟན་ན།སླར་ཡང་དེ་བསྒྲུབ་པ་བརྩམ་པའི་ཕྱིར། འདིར་གསུངས་པ། འཇིག་པ་མེད་པ་མི་འཇིག་ཅིང་། །གནས་པ་གནས་པར་མི་འགྱུར་ལ། །གནས་པ་མིན་པའང་མི་གནས་ཏེ། །སྐྱེས་པ་སྐྱེ་མིན་མ་སྐྱེས་པའང་། །འདིར་ གལ་ཏེ་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཡོད་ན།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དངོས་པོའམ། མི་འཇིག་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་འཇིག་པ་མེད་པ་ལ་མི་འཐད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ལས་འཇིག་པ་མེད་པ་མི་འཇིག་སྟེ། འཇིག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འཇིག་པ་དང་ བྲལ་བ་དེ་འཇིག་པ་མེད་ལ་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པར་ཇི་ལྟར་ནུས།དེའི་ཕྱིར་འཇིག་པ་མེད་པ་མི་འཇིག་ཅིང་། ད་ནི་ཞིག་པའང་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཞིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ཡང་འཇིག་ཅེས་བརྗོད་ པར་ཇི་ལྟར་རུང་།ཞིག་པ་དང་མ་ཞིག་པ་དག་ལས་གཞན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་དོ། །གང་ཞིག་འཇིག་པར་འགྱུར་ཞེས་པ་ཡང་གང་གི་ཚེ་འཇིག་པ་མེད་པ་མི་འཇིག་ཅིང་ཞིག་པ་ཡང་མི་འཇིག་པ་དེའི་ཕྱིར། འཇིག་པ་མེད་དོ་ཞེས་གྲུབ་བོ། །ད་ནི་ཇི་ལྟར་གནས་པ་ཡང་མེད་ དོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ།འདིར་འདི་དག་གནས་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ན། གནས་པའི་དངོས་པོའམ་མི་གནས་པའི་དངོས་པོར་ཡོངས་སུ་རྟོག་། གཉི་ག་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། གནས་པ་གནས་པར་མི་འགྱུར་ལ། །གནས་ པ་མེད་པའང་མི་གནས་ཏེ།།ཞེས་པ་ལ། རེ་ཞིག་གནས་པའི་དངོས་པོ་ལ་གནས་པ་མེད་དེ། གནས་པར་བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་དངོས་པོ་གནས་པ་ཞེས་བརྗོད་ལ། གནས་པ་ལ་གནས་པའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་མི་སྲིད་པས་དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ།། གནས་པ་མེད་པའང་གནས་པའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བའོ། །གང་ཡང་གནས་པའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་གནས་པར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་ཡང་མེད་དོ།

有人说：事物具有有为法的特征，即生、住、灭三相，因此由于有特征，所以有为法的自性存在。
回答：如果有为法的特征存在，那么有为法的自性就存在，但实际并不存在。为了说明这一点，经中说：
'有为法的特征生、住、灭三者也不存在。因为有为法不存在，所以无为法也丝毫不存在。'
其中，由于能够表征这个，所以称为特征。由因缘和合而了知，从和合中产生的称为有为法。有为法的特征即是有为法的特征。
这是什么呢？即生、住、灭。生、住、灭这三者也不存在，因为三者不能成立有为法的运行，这在前面已经证明：'有法因为已有故不生，无法因为无故不生。'
此处当三者不成立时，有为法不成立也就间接得到证明了。因为有为法不存在，所以由此无为法也丝毫不存在。
其中，因为无色故假立虚空，诸有为法因缘不具足故不生起称为非择灭。
有漏的有为法通过智慧力断除的特征所获得的灭称为择灭。
有为法若不存在，则不依赖于它的无为法也不存在，因此无为法不存在。
有人说：再次请说明生等三者为何不存在？这不是已经通过'已生不再生'等论述证明了吗？
那是与观察因相关联而说明与观察有为法相关联，如同那样说也将阐述这些。如果这样也说明有为法和无为法都不存在，为了再次开始证明这点，此处说：
'无灭者不灭，住者不能住，非住者不住，已生不生未生也不生。'
此处，如果有所谓的灭，那么它要么像如来一样存在，要么不灭。首先，无灭者不应该灭。为什么呢？因为无灭者怎么会灭呢？所谓无灭就是离开了灭，说无灭会灭怎么可能？
因此无灭者不灭，已灭者也不灭，因为已灭是指已经不存在了。那又怎么能说它灭呢？
除了已灭和未灭之外没有其他安立。当无灭者不灭且已灭者也不灭时，因此可以确定灭不存在。
现在要证明住也不存在。此处当思维这些住时，要么思维为住的事物，要么思维为不住的事物。两者都不合理，为了证明这点而说：
'住者不能住，非住者不住。'关于这点，首先住的事物中没有住，因为离开了应住的事物称为住，住中不可能离开住的作用，因此住者不能住。
非住者也是离开住的作用的。任何离开住的作用的怎么能住呢？因此住也不存在。

།ད་ནི་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སྐྱེས་པ་སྐྱེ་མིན་མ་སྐྱེས་པའང་།། ཞེས་པ་ལ། སྐྱེས པ་རེ་ཞིག་མི་སྐྱེ་སྟེ།།སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མ་སྐྱེས་པའང་མི་སྐྱེ་སྟེ། །སྐྱེ་བའི་བྱ་བའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་འདུས་བྱས་མེད་ལ། དེ་མ་གྲུབ་ན། འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་གྲུབ་བོ། །གལ་ཏེ་ན་ཡང་འདུས་བྱས་སམ། འདུས་མ་བྱས་གང་ཅུང་ཟད་ཡོད་ན། དེ་ངེས་པར་ཐ་དད་པའམ་ཐ་མི་དད་པ་ཞིག་གྲང་། གཉི་ག་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་པ་དག་།དུ་མ་མ་ཡིན་གཅིག་མ་ཡིན། །མེད་མིན་ཡོད་མིན་ཡོད་མེད་མིན། །མཚམས་འདིར་སྣ་ཚོགས་ཐམས ཅད་འདུས།།རེ་ཞིག་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་དག་ཐ་དད་པར་གྲུབ་པ་མེད་ལ། གལ་ཏེ་ཡོད་ན་འདུས་བྱས་ལ་མ་ལྟོས་པར་འདུས་མ་བྱས་ཡོད་དེ། བུམ་པ་ལས་གཞན་པ་སྣམ་བུའི་རང་གི་ངོ་བོ་གྲུབ་པས་བུམ་པ་ལ་མི་ལྟོས་པ་བཞིན་ནོ། །འདུས་བྱས་ལ་ མ་ལྟོས་པར་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་གྲུབ་པ་མི་སྲིད་ལ།ཇི་ལྟར་མི་སྲིད་པ་དེ་ལྟར་ཡང་སྔར་བསྒྲུབས་སོ། །གཞན་ཡང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་སྒྲས། འདུས་བྱས་རྣམ་པར་བཅད་ནས་རང་གི་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་དེ། འདི་ནི་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་ལ་འོན་ཀྱང་འདུས་ མ་བྱས་སོ་ཞེས་པའོ།།གང་གི་ཚེ་ཡང་དེ་དེ་ལྟར་ན་དེའི་ཚེ་འདུས་བྱས་ཁོ་ན་ལ་ལྟོས་ནས་འདུས་མ་བྱས་རྣམ་པར་གཞག་ལ། དུ་མ་གྲུབ་པར་མི་འཐད་དོ། །འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་དག་འགལ་བས་ཀྱང་འགལ་ཟླའི་དངོས་པོ་གཞན་ལ་མ་ལྟོས་པར་རང་ཉིད་དང་འགལ་བ་མི་ རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེས་ན་ཡང་འདུས་བྱས་ལ་མ་ལྟོས་པར་འདུས་མ་བྱས་མི་སྲིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་ལ་ཡང་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་དུ་མ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་གཅིག་ཉིད་ལ་ཡང་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་དག་ མེད་དེ།སྣང་བ་དང་མུན་པ་བཞིན་ཕན་ཚུན་འགལ་བར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དང་། མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དང་། གཉིས་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཡོད་ན། དེ་ཡོད་པའམ་མེད་པའམ་ཡོད་ མེད་སྐྱེ།དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཡོད་པ་མི་སྐྱེ་སྟེ་ཡོད་བཞིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་པ་ཡང་མི་སྐྱེ་སྟེ་མེད་བཞིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་མེད་ཀྱང་མི་སྐྱེ་སྟེ་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་དག་གཅིག་པ་མི་སྲིད་དོ། །ཡང་ན་གལ་ཏེ་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཡོད་ན། དེ་ཡོད་པའམ་མེད་པའམ་ཡོད་ མེད་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ།དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ལ་ཡོད་བཞིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྲིད་དུ། འཕགས་པ་ལྷས། མ་བརྟེན་ཡོད་པ་ནམ་ཡང་ནི། །འགའ་ཞིག་གང་ནའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ནམ་ཡང་ འགའ་ཞིག་གང་ན་ཡང་།།མེད་པ་དེས་ན་རྟག་མ་ཡིན་། །ཞེས་སོ། །མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་མ་གྲུབ་པ་ཁོ་ནས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་ན། །དངོས་མེད་འགྲུབ་པར་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་པའི་ཚིག་ལས་ སོ།།ཡོད་མེད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་ལ་འགལ་བའི་ཆོས་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདུས་མ་བྱས་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདུས་བྱས་འབའ་ཞིག་ཁོ་ན་ལ་གཅིག་དང་། གཞན་དང་། ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། གཉི་ག་ཡང་མི་སྲིད་ པ་འཐད་པར་མ་ཟད་ཀྱི།གཞན་ཡང་ངེས་པར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་། བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དང་བསྟན་དུ་མེད་པ་དང་། ཐོགས་བཅས་དང་ཐོགས་མེད་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་། མཚན་གཞི་དང་། མཚན་ཉིད་དང་ ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་།ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་། འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་དང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་འདི་ལྟར་བརྟག་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་མི་རྟོགས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ལས་ བསམས་པའི་སྒོ་ནས་དགག་པའི་ངག་གི་གོ་སྐབས་ཐོབ་པར་བྱས་པས་སོ།

现在为了证明不存在生起而说：'已生不生，未生也不生。'对此，已生的暂且不生，因为远离生起的作用。未生的也不生，因为不是生起作用的对境。因此，无有有为法，若彼不成立，无为法也不存在，如是成立。
假设若有任何有为法或无为法，则必定是异体或同体。二者皆不合理，为了证明此义而说：'有为与无为，非多亦非一，非无非有亦非有无，此处摄一切差别。'
首先，有为法和无为法不成立为异体，若有，则无为法不依赖有为法而存在，如同瓶子之外的毛毯自性成立而不依赖瓶子一样。不依赖有为法而无为法的自性成立是不可能的，如何不可能，如前已证。
复次，以无为法之名，遮遣有为法而了知自义，即'此非有为而是无为'。当如是时，则唯依有为法而安立无为法，不应成立为多。有为无为相违，故不应理无待于相违事物而自身相违，是故复次不依有为法则无为法不可能。
如是于有为法亦当说，如是则暂且多非有为与无为。今于一性亦无有为与无为，如明暗互相违故，及许为异相故，及许为二性故。
复次，若有所谓有为法，则彼为有、为无、为有无而生。其中暂且有不生，因为已有故。无亦不生，因为已无故。有无亦不生，因为相违二法不可能为一。
或者，若有所谓有为法，则彼应为有、为无、为有无而存在。其中暂且非有，因为有不待因故，无因者无有已有故。如圣天所说：'无依有永时，何处亦非有，永时于何处，无故非常有。'
亦非无，因为自性不成立故，无实法亦无故。如言：'若实物不成，无实何能成？'亦非有无，因为一法无有相违二法之体性故。如是于无为法亦当说。
不仅仅是唯有为法不可能有一、异、有、无、二俱，而且还必定于有漏无漏、有色无色、有示无示、有碍无碍、因果、所相能相、取与能取、四大种及所造等以及一切法，亦当如是观察安立而极不可得，因为如前所说彼性异性等诸相门中以观察方式作遮破语得到机会故。

།དེར་འདུས་པའི་ཕྱིར་ཡང་ངེས་པར་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ལྟར་དེ་དག་དགག་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ། མཚམས་འདིར་སྣ་ཚོགས་ཐམས་ཅད་འདུས། །ཞེས་པ་ལ། མཚམས་ དང་ཁྲིམས་དང་དེའི་བར་དུ་ཞེས་པ་དོན་གཞན་མ་ཡིན་ནོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ཟད་པར་གྱི་དོན་ཏོ། །སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་རིག་པར་བྱའོ།། །། འདིར་སྨྲས་པ། ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་འདུས་བྱས་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྒྲུབ་པར་མི་ནུས་ཏེ། ལུང་ དང་འགལ་བའི་ཕྱིར།འདི་ལྟར། བླ་མ་བཅོམ་ལྡན་ལ་གནས་དང་། །ལས་ཀྱི་བདག་ཉིད་འབྲས་བུ་གསུངས། །སེམས་ཅན་རང་གི་ལས་དང་ནི། །ལས་ནི་རྣམ་པར་འཇིག་མེད་གསུངས། །མདོ་ལས་གསུངས་པ། ནོར་དང་འབྲུ་དང་ས་ལེ་སྦྲམ། །ནོར་བུའི་རྣ་ རྒྱན་བ་ལང་རྟ།།བྲན་དང་ལས་བྱེད་མངག་གཞུག་པ། །གང་ཡང་གཞག་པའི་ནོར་རྣམས་དང་། །ཅུང་ཟད་ཁྱེར་ནས་འགྲོ་མིན་ཞིང་། །ཐམས་ཅད་བོར་ནས་འགྲོ་བར་འགྱུར། །ཐ་མའི་གནས་སྐབས་མངོན་གྱུར་པ། །མི་ཡི་སྲིད་པ་སྤོང་བར་འགྱུར། །ཅི་དེ་རང་ གིས་ཅུང་ཟད་ཙམ།།བླངས་ནས་དེ་ནི་འགྲོ་བར་འགྱུར། །འདི་ཡིས་ཅི་ཞིག་མི་སྤོང་ན། །ཇི་ལྟར་གྲིབ་མ་རྗེས་འགྲོ་བཞིན། །གང་ཞིག་སྐྱེས་བུ་འདིར་བྱས་པའི། །སྡིག་པ་དང་ནི་བསོད་ནམས་གཉིས། །དེ་ནི་དེ་ཡི་རང་གིར་འགྱུར། །དེ་ཡང་བླངས་ནས་འགྲོ་བས་ན། །འདི་ དག་དེ་ཡིས་མི་སྤོང་སྟེ།།ཇི་ལྟར་གྲིབ་མ་རྗེས་འགྲོ་བཞིན། །ཇི་ལྟར་ལམ་ངན་ནས་འགྲོ་བ། །འགྲོ་བ་པོ་འདིར་སྡུག་བསྔལ་འགྱུར། །དེ་བཞིན་བསོད་ནམས་མ་བྱས་པའི། །སེམས་ཅན་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བར་འགྱུར། །ཇི་ལྟར་ལམ་བཟང་ནས་འགྲོ་བ། །འགྲོ་བ་ པོ་འདིར་བདེ་བས་འགྲོ།།དེ་བཞིན་འདིར་བྱས་བསོད་ནམས་ཀྱིས། །སེམས་ཅན་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བར་འགྱུར། །སྐྱེས་བུ་ཡུན་རིང་འགྲོན་བྱས་ནས། །རིང་ནས་དགེ་བར་འོངས་པ་ན། །གཉེན་འདུན་སྙིང་དགའ་འགྲོགས་བཤེས་རྣམས། །འདིར་འོངས་པ་ལ་མངོན་པར་བསྟོད།། དེ་བཞིན་བསོད་ནམས་བྱས་པ་ཡི། །འཇིག་རྟེན་འདི་ནས་ཕ་རོལ་འགྲོ། །བསོད་ནམས་ཁོ་ན་མངོན་བསྟོད་དེ། །མཛའ་སྡུག་བཤེས་གཉེན་ལྟ་བུར་འོངས་། །དེ་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཕུང་པོ་ནི། །ཕ་རོལ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བྱོས། །བསོད་ནམས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་། །སྲོག ཆགས་རྣམས་ཀྱིས་རབ་གནས་བརྗོད།།བསོད་ནམས་ལྷ་རྣམས་བསྔགས་པར་བྱེད། །ཞི་བའི་སྤྱོད་པའང་གང་སྤྱོད་པ། །འདིར་ཡང་སྨོད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། །མཐོ་རིས་འགྲོ་ལ་རྗེས་ཡི་རང་། །ཞེས་མདོ་འདིར། ནོར་དང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ཆུད་ཟོས་ཀྱང་ལས་གནས་པར་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ།།སླར་ཡང་གསུངས་པ། བསོད་ནམས་མེ་ཡིས་མི་ཚིག་ཅིང་། །རླུང་གིས་འཇིག་པའང་མ་ཡིན་ཏོ་། །ཆུ་ཡིས་གཤེར་བ་མ་ཡིན་ལ། །ས་ལ་ནུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་པ་འདིས་ཀྱང་གནས་པར་གསུངས་ལ། ཡོད་བཞིན་པ་ མ་ཡིན་པའི་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལ་གནས་པ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱའོ།།དེས་ན་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་བཞིན་ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་པར་གནས་པར་མི་ནུས་སོ། །ལས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ། དགེ་སློང་དག་མཐའ་གཅིག་ཏུ་གནག་པ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་གནག་པའོ། །མཐའ་གཅིག་ཏུ་དཀར་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་དཀར་བའོ། །འདྲེན་མ་རྣམས་ཀྱི་འདྲེན་མའོ་ཞེས་པའི་ཚིག་ལས། གང་གི ལས་ཀྱི་བདག་ཉིད་རང་གི་ངོ་བོ་དེ།ལས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུའོ། །ལས་ཀྱི་མེད་ན་ཡང་དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངེས་པར་མི་བརྗོད་པས། དེས་ན་ལས་ཡོད་པར་རིགས་ལ། དེ་ལས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་རང་ གི་ལས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ།སེམས་ཅན་མི་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ལས་ལ་ལས་ནི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལས་ལུས་ཞིག་ན་ནོར་དང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་འཇོག་པར་བྱེད་ལ། ལས་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་ལས་ ཀྱང་གང་གི་རང་གི་བདེ་བ་ནི་རང་གི་ལས་སོ།།དེས་ན་ཡང་དེའི་ལས་ཡོད་ལ། སེམས་ཅན་དེའང་ཡོད་པས་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ།

因为在此处汇集，所以应当了知如同有为法和无为法那样对它们进行否定，如说：'在此处一切种种汇集'。界限、戒律以及其间的意思并非其他。一切之声是穷尽之义，种种之声是差别之义，应当如是了知。
于此有人说：如前所说，不能成立有为等法无自性，因为违背经教。如是：'依止尊师薄伽梵，宣说业性及果报，有情自业以及业，宣说永不毁灭法。'
经中说道：'财物、谷物及大米，宝石耳饰及牛马，奴仆工人使唤者，以及一切所积财，少许亦不能携去，一切舍弃而离去。最后时刻现前时，舍弃人间诸有际。彼不能取少许分，携带而去他方所。此人何物不舍弃，如影随形而相随。若人于此所造作，罪业福德此二者，彼即成为己所有，携带离去故如是。此等彼者不舍离，如影随形而相随。譬如行于恶道者，此行者当受痛苦。如是未作诸福德，众生当往恶趣去。譬如行于善道者，此行者安乐而行。如是于此作福德，众生当往善趣去。士夫长久为旅客，从远方善来此时，亲友欢喜诸伴侣，赞叹此人来此处。如是作诸福德者，从此世间往他方，唯有福德受称赞，如亲友眷属相迎。是故福德之蕴聚，往他方者当修习。福德于彼他世间，众生皆说善安住。福德诸天所称赞，若行寂静诸行者，于此不受诸诽谤，往生天界生欢喜。'
此经中，世尊说虽然财物、谷物等会消失，但业仍然存在。复次又说：'福德不为火所烧，不为风所毁坏也，不为水所浸湿已，不会沉没于地中。'此说也表明其存在，而说非实有如空花之存在是不合理的。
因此，如同有为法和无为法一样，不能成立一切法皆无。业的自性也为世尊所说：'诸比丘，纯黑业的异熟果报也是纯黑的，纯白业的异熟果报也是纯白的，杂染业则是杂染的。'从此语中，业的自性即是其本性，业的自性即是其果报。若无业，则不能说其因果决定，因此应当有业，由此成立一切事物。
世尊也说众生自业：从'众生人类的自业即是布施之业'这句话中，身体毁坏时舍弃财物、谷物等，而业则随至后世，因此业即是各自安乐的自业。因此业也存在，众生也存在，所以诸事物非无自性。

།ལས་རྣམ་པར་འཇིག་པ་མེད་པར་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་ཏེ། ལུས་ཅན་རྣམས་ ཀྱི་ལས་རྣམས་ནི།།བསྐལ་པ་བརྒྱར་ཡང་ཆུད་མི་ཟ། །ཚོགས་པ་རྙེད་ནས་དུས་སུ་ནི། །འབྲས་བུ་གདོན་མི་ཟ་བར་སྨིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་ལས་མེད་ན་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཚིག་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ལས་ཡོད་ལ་ལས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ རྣམས་རང་བཞིན་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱའོ།།འདིར་སྨྲས་པ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་ལུང་འདིས་གནོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་སྔར་ཉིད་དུ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ལུང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་གསུངས་སོ་ཞེས་བསྒྲུབས་ པ་རྗེས་སུ་གནས་སོ།།འདི་དག་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་ཁས་བླང་བར་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ལས་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་གསུངས་ཏེ། །མ་སྐྱེས་གང་དེ་ཆུད་མི་ཟ། །དེ་ལས་ཀྱང་ནི་བདག་འཛིན་མེད། །དེས་བསྐྱེད་འཛིན་པའང་རྣམ་ རྟོག་ལས།།དེ་ལ་མི་རྟག་དང་ལྡན་འདུས་བྱས་རྣམས། །ཞེས་གསུངས་པས་ན། ལས་ཀྱང་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ། གང་མི་རྟག་པ་དེ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་པར་འགྱུར་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ ཡང་གལ་ཏེ་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ལ་དགོངས་ནས་ལས་ཡོད་དོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པར་གྱུར་ན།སླར་ཡང་ལས་མི་རྟག་པར་གསུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་རང་བཞིན་ཡོད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ འདུ་བྱེད་དུ་གསུངས་ལ།རང་བཞིན་ཡོད་བཞིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་ནི་ལས་རང་བཞིན་མེད་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། ལས་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་གསུངས་པ།། ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཁོ་ནས་རང་བཞིན་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་མ་སྐྱེས་ལ། གང་ཡང་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དེ་ནི་འཇིག་པ་མེད་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། །ལས་རྣམས་ཆུད་མི་ཟ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གང་ཡང་འདི་ལྟར་མི་འདོད་ན། དེ་ལས འདུས་བྱས་སུ་ཡང་ཁས་བླང་བར་མི་བྱ་སྟེ།འདི་དག་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཡང་འདི་ལྟར་ལས་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་དེས་ན་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་ལས་ནི་འདི་དག་སྟེ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིང་དང་གཟུགས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ དྲུག་དང་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ལག་ལྔས་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ནི།འཇིག་རྟེན་པས་བདག་ཏུ་མངོན་པར་རློམ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཏེ། དེ་ལ་བདག་གི་ཞེས་འདིར་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་མིང་ཅན་དེ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པའི་ལས་ཀྱིས་ བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མེད་པའོ་ཞེས་གསལ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།ཡང་ན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་ལྔ་པོ་རང་བཞིན་མེད་དེ། རང་བཞིན་མེད་པའི་ལས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཡིན་དུ་ཆུག་ན་ཡང་ གང་ཡང་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་འདི་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པའི་ལས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།འདི་དག་ཀྱང་མེད་དེ། ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་གང་གི་ཕྱིར། །དེས་བསྐྱེད་འཛིན་པའང་རྣམ་རྟོག་ལས། །གང་ཡང་འདི་བདག་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་ པས་བསྐྱེད་པའི་ངར་འཛིན་པ་དེ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་བོ།།གདོན་མི་ཟ་བར་འདི་ནི་འདི་ལྟར་ཁས་བླང་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ལས་ནི་རང་བཞིན་མེད་པའོ་ཞེས་ གསུངས་སོ།།གཞན་དུ་ན། གལ་ཏེ་ལས་ལ་རང་བཞིན་ཡོད། །དེ་སྐྱེས་ཐེར་ཟུག་བདག་དངོས་འགྱུར། །ལས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་སྨིན་དུ། །མི་འགྱུར་དེ་ཕྱིར་བདག་ཏུ་འགྱུར། །བདག་ཅེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་འདིའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ ལག་ལྔ་པོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།

如来也说业不会消失，如说：'众生的诸业，即使经过百劫，也不会消失。当因缘聚合时，必定会成熟果报。'等等，若无业则'不会消失'这样的词句就不合理。因此业是存在的，由于业存在，诸法就有自性。
对此回答：这个教证并不能否定诸法无自性，为什么呢？因为如前所说，这类教证是依世俗言说而说的。这些也必须承认，为什么呢？因为世尊说：'诸业无自性，未生故不灭，由此无我执，所生执分别。彼有无常相及有为法等。'世尊说业也是无常的，凡是无常的就是无自性的，因为自性是不会改变的。
如果世尊是依据有自性而说有业，就不会再说业是无常的，因为无常和有自性是相违的。世尊也说'以无明为缘而有行'，若本来就有自性则依缘而生是不合理的。因此，为了证明世尊的教言明确显示业无自性而说：'说诸业无自性'。正因为无自性所以未生，正因为未生，所以世尊说它是不灭的。
关于'诸业不灭'等，如果不接受这样的观点，那么有为法也不应承认，因为这些是相互矛盾的。又如此，由于业本性未生，所以无自性。这些业即是：识、名色、六处、触、受，以这五支而转起，是世间人执著为我的根据，于此执为'我所'。
这个名为我执的东西，也因为是由无自性的业所生，所以是无自性的，应当清楚地了知这一点。或者如果这样想：识等五支无自性，因为是由无自性的业所生，即便如此，这个具有我执和执著相的东西，也是由无自性的业所生，所以应成为有自性。
这些也不存在，为什么呢？因为'所生执著从分别'。凡是由我的增益所生的我执，也因为是由无自性的非如理作意的分别所生，所以必定是无自性，这一点得以成立。必须如此承认，也就是说业是无自性的。
否则，如果业有自性，所生就成为永恒的我体。业也将不会成为苦的异熟，因此将成为我。所谓'我'这个事物，即是指识等五支。

།གལ་ཏེ་ལས་ལ་རང་བཞིན་ཡོད་ན་དེ་མི་རྟག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རང་བཞིན་ནི་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། རྟག་པའི་ལས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་ཡང་རྒྱུ་དང་འདྲ་བར་འབྲས་བུ་འཇུག་པས། རྟག་པའི་བདག་གི་དངོས་པོར་འགྱུར་ལ་རྟག་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་ལས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།ལས་ནི་མི་རྟག་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འབྱུང་སྟེ། གང་མི་རྟག་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་ལ། རྟག་པར་གྱུར་ན་ལས་ལ་སྡུག་ བསྔལ་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་རོ།།གང་མི་རྟག་པ་དེ་ཡང་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གང་གི་ཚེ་ཡང་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་ལས་ཐེར་ཟུག་པ་ཡིན་ནམ་། དེའི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་འགྱུར་ལ། དེ་ལས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་སྟོན་པར་མི་ རིགས་སོ།།དེས་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་ལས་རང་བཞིན་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་ལས་རང་བཞིན་མེད་པའི་འཐད་པ་ཅི་ཞིག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ལས་ནི་རྐྱེན་སྐྱེས་ཡོད་མིན་ཞིང་། །རྐྱེན་མིན་ལས་སྐྱེས་ཅུང་ཟད་མེད། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་དྲི་ཟ་ཡི།། གྲོང་ཁྱེར་སྒྱུ་མ་སྨིག་རྒྱུར་མཚུངས། །གལ་ཏེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཡོད་ན། ངེས་པར་དེ་ནི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའམ་རྐྱེན་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་ན། ངེས་པར་འབྲས་བུ་རྐྱེན་ལས་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ། མ་སྐྱེས པ་རྐྱེན་ལ་ཡོད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་ན་ཡང་སའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་དེའི་འབྲས་བུ་རྐྱེན་ལ་མེད་པ་ཞིག་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་ན། དེའི་ཚེ་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ་དེ་དག་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་དེས་ན་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་བའི་ལས་ཅུང་ཟད་མེད་དོ། །རྐྱེན་མེད་ པ་ཡང་རྒྱུ་མེད་པས་འབྲས་བུ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱའོ།།དེས་ན་ལས་མེད་དོ། །གང་གི་ཚེ་ལས་མེད་པ་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་གྱུར་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ།རང་བཞིན་ཁས་མ་བླངས་ན་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དངོས་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །ཞེས་འཆད་ན། འོ་ན་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཐོབ་པར་ འགྱུར་རོ།།སྨྲས་པ། རང་བཞིན་མེད་པའི་དོན་ནི་མེད་པའི་དོན་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་འཁྲུལ་བའི་དོན་ཏེ། བརྫུན་ཞིང་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཏོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དོན་འདི་དག་རང་བཞིན་མེད་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དུ་མར་བསྒྲུབས་པས་མང་པོས་ཅི་ ཞིག་བྱ།དོན་འདི་ཡང་དཔེས་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་གསུངས་པ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་དྲི་ཟ་ཡི། །གྲོང་ཁྱེར་སྒྱུ་མ་སྨིག་རྒྱུར་མཚུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདི་ལྟར་ཡུལ་དང་དུས་སུ་རྣམ་པར་ལྟ་བའི་དབང་པོ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་ཁང་པ་དང་། སྐྱེད་མོས་ཚལ་དང་། ཤིང་དང་། ལྡུམ་ར་དང་། ཁང་བཟངས་དང་། བ་གམ་དང་། ཕྱུགས་ལྷས་ལ་སོགས་པས་ཉེ་བར་མཛེས་པ་འཁྲུལ་པས་གྲོང་ཁྱེར་རང་བཞིན་དུ་དམིགས་ལ། ཡང་དག་པའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རྣམ་པ་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་གྲོང་ཁྱེར དུ་མངོན་པར་རློམ་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་བརྫུན་པ་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ཡང་སྒྱུ་མའི་རྣམ་པ་སྟོན་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྒྱུ་མའི་མཁན་པོའི་སྔགས་ཀྱི་སྦྱོར་བས། གླང་པོ་དང་། སྟག་དང་། མ་ཧེ་དང་། སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཡང་ དག་པའི་བུད་མེད་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བར་གནས་ཀྱང་བྱིས་པ་རྣམས་བུད་མེད་ལ་སོགས་པའི་མངོན་པར་རློམ་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་བརྫུན་པ་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་རྨོངས་པའི་སྐྱེ་བོས་ཆགས་པའོ།།ཇི་ལྟར་ཡུལ་དང་དུས་དང་གནས་སྐབས་ཁྱད་པར་ཅན་ གཞན་ཐོབ་པའི་ཉི་མ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚ་བས་ཕྱོགས་སུ་ཤིན་ཏུ་ཕོག་པ་ལས་འབབ་པར་མཐོང་བས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཐོབ་པས་ཡང་དག་པའི་ཆུའི་རྣམ་པ་ཅན།ཆུའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡང་སྨིག་རྒྱུ་ཉེ་བར་དམིགས་པའོ།

如果业有自性，它就不会是无常的，因为自性是不变的，而且由常法所生的果也会如因一样，成为常住的自性，如果成为常住，那么由识等的业所产生的痛苦果报就不会生起。业是无常的所以会产生果报，凡是无常的就是苦，所以会成为痛苦的果报，如果成为常住，业就不会有痛苦的果报。所说'凡是无常的就是无我的'。如果业的果报和业是永恒的，那就会成为有我，那么也就不应该说一切法无我了。因此必须了知业是无自性的。
又问业无自性的道理应当如何了知呢？说道：业非缘生有，非无缘所生，诸行如干闼婆城，如幻如阳焰。如果有所谓的业，必定是从缘而生或无缘而生。首先如果认为从缘而生，必定果从缘中有，未生的不可能在缘中有，果未生时，即使有地等因缘，果在缘中无而从缘生，那时也会从非缘生，而这些都是不存在的，所以从缘生的业是不存在的。无缘也因为无因，任何果都不可能存在。因此业是不存在的。
当业不存在时，识等也不存在，因无所取故，能取者也不存在，即一切有为法无常，一切法无我，如果不承认自性，一切都会安立得很好。如果说诸法无自性，那么这样一来，岂不是成为一切法都不存在了吗？答：无自性的含义不是不存在的意思，而是虚妄的意思，即虚假和欺诳性的意思。缘起法的这些道理就是无自性的含义，已多方论证，何需赘述？
这个道理也用比喻来说明：诸行如干闼婆城，如幻如阳焰。就像在某些地方和时间，由于错乱的感官条件，显现出房屋、园林、树木、花园、宫殿、阁楼、牲畜等装饰的城市，虽然是虚幻的却被执著为真实的城市，是让愚人产生城市妄想的因缘，是虚假欺诳的法。
又如具有幻术能力的魔术师用咒语，虽然大象、老虎、水牛、男人、女人等事物本无真实的女人等自性，却让愚人对这些虚假欺诳的法生起女人等的妄想而产生贪著。又如在特定地点、时间和状况下，依靠太阳的热力强烈照射某处，由于颠倒见解而见到水的形相，虽然无有水的自性，却显现如阳焰。

།དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་ པོ་རྣམས་རང་རང་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཉེ་བར་དམིགས་པ་རྣམས་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཉེ་བར་དམིགས་པ་སྟེ།དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱའོ། །འདིར་ཁ་ཅིག་བརྩད་པ། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ནི་རྩཝ་དང་ ཤིང་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཁང་པ་དང་སྐྱེད་མོས་ཚལ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྣང་ལ།དེ་ན་ཁང་པ་དང་སྐྱེད་མོས་ཚལ་ལ་སོགས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའང་མེད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དཔེ་འདི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་ནུས་པ་ མ་ཡིན་ཏེ།རྩཝ་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ལྟོས་ནས་སྨྲས་པ། གང་ཉེ་བར་དམིགས་པའི་ཁང་པ་དང་སྐྱེད་མོས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་། །ཁང་པ་དང་སྐྱེད་མོས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྩཝ་དང་ཤིང་ལ་ སོགས་པ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར།དེའི་ཕྱིར་ཁང་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཉེ་བར་དམིགས་པའི་ཕྱིར། རྩཝ་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པ་བཞིན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བར་འཐད་དོ། །གཞན་ཡང་གང་གི་ཚེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནམ་མཁའི་ཕྱོགས་ ཉིད་དུ་སྤྲུལ་པ་སྟོང་སྟོན་པར་མཛད་ལ།དེའི་ཚེ་རྩཝ་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་རྟོག་།དེའི་ཕྱིར་གང་ཉེ་བར་དམིགས་པ་དེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བར་ཉིད་ཉེ་བར་དམིགས་པའོ། །དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པས་ཁ་ཅིག་ནི་བདེན་ པའི་རང་བཞིན་དུ་རྟོག་ལ།ཁ་ཅིག་ནི་མི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་དུའོ། །དེ་ལ་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་དང་སྤྲུལ་པ་དང་ཆུ་ཟླ་དང་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་དང་གཟུགས་བརྙན་དང་སྣང་བརྙན་ལ་སོགས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མི་བདེན་པར་ མངོན་པར་འདོད་པའི་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་བཟློག་པའོ་ཞེས་རིགས་སོ།།གང་ཡང་ཕ་རོལ་པོས་སྨོས་པའི་སྐྱོན་སེལ་བར་འདོད་པས། ཇི་ལྟར་རྩཝ་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་དུ་སྣང་ལ། དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་དུ་སྣང་ངོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ནི།གླང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་ལ། རྩཝ་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟ་བར་ཡོད་པ་ལྟར་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ ལ་ཡང་དེའི་ཆ་ཤས་གང་ཞིག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བས་དེ་ནི་རྩཝ་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་རང་བཞིན་ཡང་བསལ་བཞིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྲུབ་ བོ་ཞེས་བྱ་བར་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་རྣམ་པར་རིག་པར་སྨྲ་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་བརྗོད་པར་འདི་འགྱུར་ལ། དབུ་མར་སྨྲ་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བརྗོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་རྨི་ལམ་མཐོང་བའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པས་ཁས་བླང་པར་མི་བྱ་སྟེ། དེའི་ཚེ་ རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་གཏན་ཚིགས་ཉིད་རྣམ་པར་རིག་པར་སྨྲ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་རྗེས་སུ་མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་།འགལ་བའི་ཕྱིར། ཡང་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ནུས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱས་པ་གཞན་ གྱིས་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་སྤངས་སོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟར་བཤད་པ་འདི་མི་རུང་སྟེ། དེ་ནི་འདི་ལྟར་སྨོས་པའི་རིག་པས་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པའོ་ཞེས་གནས་པས་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་འདི་དག་ ཁས་བླང་བར་བྱ་སྟེ།འདུ་བྱེད་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་མཚུངས་ཞེས་གསུངས་སོ།

同样地，识等诸法依靠各自的因缘和合而被观察到的，即是观察到离自性，如同干闼婆城等一样，是缘起的缘故。
对此有人争论说：干闼婆城是依靠草木等缘起而显现为房屋、园林等的形态，但是在那里没有房屋和园林等的缘起。
因此这个比喻不能成立空性，因为其中有草木等的缘故。
对此回答说：所观察到的房屋和园林等不是缘起。如同房屋和园林等一样，草木等也不成为缘起。因此，房屋等也因为被观察到的缘故，如同草木等一样，应当是缘起。
再者，当如来在虚空中示现千变万化时，哪里会有草木等存在？因此，凡是被观察到的即是观察到缘起性。
对于缘起法，世间人有些认为是真实性，有些认为是不真实性。对此，为了遮遣执著干闼婆城、幻术、阳焰、变化、水月、旋火轮、影像、镜像等缘起为不真实而执著为真实的见解，应当如是理解。
又有人为了消除对方所说的过失而说：如同离开草木等自性而显现为象等的形态，同样地，识等也是离开识等自性而显现为识等的形态。这种说法是不对的，因为在离开分别的象等中，如同草木等存在一样，象等也是不存在的。
同样地，对于识等，其中任何缘起的部分，因为如同草木等是存在的缘故，以及因为已经遮除了增益于缘起识的本性的自性的缘故，就会得出诸法的自性成立的结论。
因此这是随顺唯识宗的说法，而不是随顺中观宗的说法。
或者，不应该承许随顺梦境所见，因为在那时，对于唯识宗而言，缘起因相本身没有不随顺，且有相违的缘故。
又有人说，已经通过了解在证成诸法无自性方面无有功能而遮除了他人所说的过失。
如此解释是不合理的，因为如此所说的道理是：如同干闼婆城等一样，因为是缘起的缘故，诸法无自性。住于此见的人也必定要承许这些，因为经中说：'诸行如同干闼婆城。'

།ཅིའི་ཕྱིར་ན། གང་གི་ཕྱིར་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་གྱུར་ན། འདི་དག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ལ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡང་ཡོད་པས། གང་གི་ཕྱིར། ལས་ ནི་ཉོན་མོངས་རྒྱུ་མཚན་ཅན།།ཉོན་མོངས་འདུ་བྱེད་ལས་བདག་ལས། །ལུས་ནི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན། །གསུམ་ཀ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་། །དེ་ལ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ལས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་འདི་རྒྱུར་བྱས་པས། ཉོན་མོངས་ལས་བདག་ལས་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཏེ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གང་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་པས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་དེ་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱིས བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར།དེ་རྣམས་ཀྱང་འདིར་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་ལུས་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཐ་དད་པའི་ལུས་འཛིན་པའོ། །ལུས་དེ་ཡང་འདུ་བྱེད་བཞིན་དུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱས་ནས། གཅིག་ གིས་ཀྱང་ཉེ་བར་མཚོན་ནས་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་ལུས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལས་ཀྱང་དེ་དག་གི་ལས་དང་དེའི་འབྲས་བུ་ལུས་པོ་སྟེ། གསུམ་པོ་རྣམས་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཉིད་ལ། དེས་ན་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་འདི་དག་གསུམ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ ཀྱིས་སྟོང་པའོ།།འདིར་སྨྲས་པ། ལས་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེའི་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ལས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་ཉེ་བར་བསྟན་པ། མ་རིག་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་གང་ཟག་འདི་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་ནས་ བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལས་ཡོད་པ་འབྲས་བུ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།འབྲས་བུ་ཡོད་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་པོ་ཡོད་ལ། དེའི་ཕྱིར་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་དེའི་འབྲས་བུ་དང་དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་པོ་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ལས་ཡོད་ན་དེའི་ཚེ་དེའི་བྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ལ། གང་གི་ཚེ་ཡང་ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་རིགས་པས་ལས་མེད་པར་བསྒྲུབས་པས་དེའི་ཚེ་ན། ལས་མེད་གྱུར་ན་བྱེད་པོ་མེད། །དེ་ཉིད་མེད་པས་འབྲས་བུ་མིན།། དེ་མེད་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་མེད། །དེས་ན་དངོས་པོས་དབེན་པ་ཡིན། །གང་གི་ཚེ་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པས་ལས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ལས་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་ལ། དེའི་ཚེ་ལས་མེད་པར་གྱུར་ན། སུའི་བྱེད་པ་པོར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས མེད་ན།རྒྱུ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ག་ལ་ཞིག་།འབྲས་བུ་མེད་ན་ཡང་སུའི་ལོངས་སྤྱོད་པ་པོར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བས། དེས་ན་ལས་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་རྣམ་པར་དབེན་པ་སྟེ་ཐམས་ཅད་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་བོ། །འདིར་སྨྲས་པ། སླར་ཡང་དེ་ལྟར་ འབད་པ་ཆེན་པོས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པར་གྱུར་པས།ཁྱོད་ལ་འབྲས་བུ་ཅི་ཞིག་།ཇི་སྲིད་དུ་ལས་དང་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་ན། ལོག་ལྟའི་གང་ཟག་སྤྱོད་པ་བཟང་པོ་ཡང་མི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་སྟེར་བར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུངས་ལ། ཤི་ནས་ ཀྱང་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་གསུངས་སོ།།དེས་ན་འདིར་ཤིན་ཏུ་འབད་པ་ཆེན་པོས་དོན་མ་ཡིན་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ཞོག་ཅིག་སྨྲས་པ། གང་ཞིག་ལས་སྟོང་པའི་དོན་ནི་ལས་མེད་པའི་དེ་ལ་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་ལ། གང་ཡང་རང་བཞིན་དང་འབྲལ་བའི་ཕྱིར་ ལས་སྟོང་པའོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེ་ནི།ལས་ནི་སྟོང་པར་ཡང་དག་པར། །ཤེས་ན་དེ་ཉིད་མཐོང་བའི་ཕྱིར། །ལས་མི་འབྱུང་སྟེ་དེ་མེད་ན། །ལས་ལས་འབྱུང་གང་མི་འབྱུང་ངོ་། །གང་ཞིག་ལས་རང་བཞིན་མེད་པའོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་ན། དེས་ནི་ལས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །ལས་དེ་ཡང་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདི་ནི་བདེན་པའོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྟེ། ལས་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་འབྲས་བུ་མི་འདོད་དོ།

为什么呢？因为如果有自性，这些就不会成为缘起，而缘起是存在的。因为'业是烦恼因缘，烦恼行业自性，身是业的因缘，三者皆空无自性。'
关于'无明缘行'，业是以烦恼为因缘，即以烦恼为因。从烦恼业自性而来的是诸行，从业和烦恼而来的是以识等为自性，因为识等是由行业和烦恼自性即无明和行所生。
这些在此成为行圆满的六处阶段所获得身体的因缘，即执取不同的身体。那个身体也如同行一样，唯是业和烦恼的因。因此，也以一个来表示称为以业为因缘的身体。
从此，他们的业和其果报身体，这三者也是缘起性，因此如同干闼婆城等一样，这三者也是无自性空。
此处有人说：业是存在的，因为有作者的缘故。此处显示业的作者：'随无明而行的补特伽罗造作福德行'等，因此有作者故业存在而果报也会生起。
有果报则必定有受用者，因此由于业、作者、其果报和受用者都存在，所以一切事物的自性是存在的。
答曰：如果业存在，则其作者等存在，但当如上所说的理由证明业不存在时：'无业则无作者，无彼则无果报，无彼则无受用，因此离诸实体。'
当证明'因缘所生故无有任何业'时，业不存在，谁会被认为是作者？无作者和业，哪里会有无因的果报？无果报又谁会被认为是受用者？因此，由于无业等故离诸实体，即一切皆空得以成立。
此处有人说：再次如此以大精进证成空性，于你有何果报？只要诽谤业果，邪见补特伽罗即使行为善好也会带来不悦意的果报，如世尊所说，死后也会转生地狱。因此在此以极大精进成办非义，请停止。
答曰：若谁以业空为无业之义，则有如上所说过失，若谁通达因离自性故业空者：'如实知业空，因见真实故，业不生，无彼，从业所生不生。'
若谁通达业无自性，则彼将完全了知业不颠倒的空性。彼业亦因无明缘故执著'此是真实'，因业无自性故于无自性不许有果报。

།དེས་ན་དེས་སྐུར་པ་བཏབ ནས་ལོག་ལྟ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ལས་ཀྱང་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོག་པས་འདི་དག་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤོང་ལ།ལས་ལ་མ་ཆགས་པས་སླར་ཡང་ལས་མི་རྩོམ་མོ། །ལས་མ་བརྩམས་པར་གྱུར་ན་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་འབྲས་བུ་ལོག་གོ། །ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འཁོར་བ་ ལས་ལོག་ན་ངེས་པར་འདི་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཞོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བས་ལས་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་སྟེ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བས་མ་རིག་པ་སྤོང་ལ། མ་རིག་པ་སྤངས་ན་རྒྱུ་མེད་པས་ ལས་མི་འབྱུང་ངོ་།།དེར་ལས་མེད་ན་གང་ཞིག་ལས་ལས་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་མི་འབྱུང་ངོ་། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་པར་གྱུར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རིགས་པ་དེས་སྐྱེས་བུ་མངོན་པར་རློམ་པས་གནས་ པ་ལ།རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པ་ལ་མཁས་པས། ལས་རང་བཞིན་མེད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་པས་ལས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་འཇོག་ན། གང་ཞིག་འདི་དག་ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་ ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་དེ་ཡང་མི་འཐད་ལ།གང་ཡང་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་འདི་ཡང་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རང་བཞིན་མེད་པའི་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པས། འདི་ལྟར་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་འབྲས་བུ་སྒྲུབ་པ་དང་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་ བཞིན་པ་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་སོ།།འོ་ན་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་གི་དམིགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་དངོས་པོར་བསྒྲུབ་བཞིན་པས་ན། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་པོར་འགྱུར་ཏེ། རང་རང་གི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་ བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བཞིན་པས་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་བཞིན་པར་འགྱུར་རོ།།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་འཁྲུལ་པ་འཁྲུལ་བའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་འཁྲུལ་བས་དེའི་ཕྱིར་མི་བདེན་པ་བདེན་ པའི་རྒྱུར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་ལ།མི་བདེན་པ་ཡང་མི་བདེན་པའི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་བདེན་པ་ཉིད་དུ་འདོད་ལ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པའི་འབྲས་བུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་ དཔེར་ཉེ་བར་བསྟན་པས་གསུངས་པ།ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་དེ་བཞིན་གཤེགས། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་ནི་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ། །སྤྲུལ་པ་དེ་ཡིས་སླར་ཡང་ནི། །སྤྲུལ་པ་གཞན་ནི་སྤྲུལ་པར་འགྱུར། །བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སེམས་ཅན་ གྱི་བྱེ་བྲག་འགའ་ཞིག་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རམ།ཇི་ལྟར་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་གཤེགས་པ། དེ་ལྟར་གཤེགས་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྡེ་པ་གཞན་གྱི་གཞུང་ལས། འོག་མིན་ ཁོ་ནར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ།།དེ་ཡང་གཙོ་བོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་ནས་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སྤྲུལ་བའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་དེ་ཡང་ཡང་དག་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་དང་མཐུ་མཉམ་པས་དགོས་པའི་དབང་གིས་སྤྲུལ་པ་གཞན་སྟོན་པར་མཛད་དེ།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གསུངས་པ། མ་སྐྱེས་གནས་པ་མེད་པ་ཡི། །འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་མཚུངས། །མངལ་དུ་འཇུག་པ་སྟོན་པ་ཡང་། །འདི་དག་འཇིག་རྟེན་རྗེས་འཇུག་ཕྱིར།། ཞེས་གསུངས་སོ། །འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་ཡང་དག་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་དུ་ཆུག་ན་ཡང་། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་མཐུ་མངའ་བས། སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་ནུས་པའི ནུས་པ་ཅན་ཉིད་དེ།བསམས་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་ལ། གང་ཞིག་སྤྲུལ་པ་ལས་སྤྲུལ་པ་གཞན་ཡང་འཇུག་པར་མཛད་དོ།

因此，他并非通过诽谤而获得邪见，而是通过认识无自性，从而断除对这些事物的执著，由于不执著于业，故不再造作新业。
当不再造作业时，以业为因的果报即会消除。当业的果报轮回消除时，必定趋向涅槃。
如是，通过见到真实义而了知业，即是认识其为空性。通过见到真实义而断除无明，当无明断除时，因为无因，业便不生。
彼处无业时，从业中生起的识等便不生起。当识等不生时，即成就涅槃。
以此理趣，对于住于我慢的补特伽罗，善巧成办自他二利者，为证成业无自性而说。
此处有人说：若以如是成立的理趣安立业无自性，则从此等业所生的有情世间和器世间种种现象皆不应理，所说的业与作者亦不能成立。
无自性的干闼婆城等，如是不能成立种种果报和作者的存在。
然而，干闼婆城等境，由于识缘自境而成立事物，故心与心所能成为能作者，依各自因缘而生故，有作者存在。
答曰：即使成立为识之所缘，然而迷乱不能成为迷乱之因，因为识无迷乱，所以非真不能成为真实之因，非真亦非非真之因。
于此，识亦承许为非真实，如是无自性亦明显成为圆满无自性果报之作者，以极为明显的比喻说明：
如同薄伽梵如来，以神通幻化变化身，彼所化复能，变化其他化身。
某些圆满福德智慧资粮的殊胜有情，或因通达诸法实相，或因如同过去诸佛所行而行，故称如来。
如是，他部论中说：唯于色究竟天现证一切种真实义。彼复以主尊如来神通变化化身，于阎浮提示现证悟菩提。
彼所化现证菩提，以与真实如来力量相等，为利益故示现其他化身。故说：
'无生亦无住，此即法界等，示现入胎等，随顺世间故。'
即使承许于阎浮提现证圆满菩提者是真实如来，然而如来具不可思议威力，具有能现化身之能力，故意示现如是化身，并令所化复现其他化身。

།དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་སྟོང་སྤྲུལ། །སྤྲུལ་པས་སྤྲུལ་པ་སྨོས་ཅི་དགོས། །གཉིས་པོ་མིང་ཙམ་ཡོད་པ་ཡང་། །གང་ཅི་རུང་ སྟེ་རྟོག་པ་ཙམ།།གང་འདིར་ཡང་དག་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྤྲུལ་བའི་སྤྲུལ་པ་དེ་ཉིད་རེ་ཞིག་སྟོང་པ་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བའོ། །ཅི་འོན་ཏེ་གང་སྤྲུལ་པའི་སྤྲུལ་པ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཡིན་གྱི་། སྤྲུལ་པ་འདི་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། དེ་དག་ཉེ་བར་དམིགས་བཞིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ། གཉིས་པོའི་མིང་ཙམ་ཡོད་པ་ཡང་། །གང་ཅུང་ཟད་དེ་རྟོག་པ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་སྙིང་པོ་དང་བྲལ་བ་སྟེ་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི དོན་ཏོ།།སླར་ཡང་ཇི་ལྟར་དེ་ཡོད་ཅེ་ན། གསུངས་པ་རྟོགས་པ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ཙམ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཙམ་བརྫུན་པ་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ཙམ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རེ་ཞིག་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་མེད་ལ། གལ་ཏེ་ཡང་འཁྲུལ་བ་ ཙམ་དུ་ཡང་དམིགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ན་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་གནོད་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ།རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ཉེ་བར་དམིགས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། འབྲས་བུ་གཞན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡོད་པས་དེས་ཕྱིར་རྟོག་པ་ཙམ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་དེ་དག་ཡོད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་ཡང་གང་རང་བཞིན་མེད་པ་མཐོང་བ་དེ་ནི་དོན་དམ་པ་མཐོང་ལ་ངོ་བོ་མི་དམིགས་པས་ཀྱང་དེ་ལ་མི་བདེན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ལ། སྲེད་པ་ཟད་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་འདི་ལྟར་བརྫུན་པར་མཐོང་པ ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་མཐོང་བས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ་ཞེས་གནས་སོ།།ཇི་ལྟར་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་ལས་གཞན་རང་བཞིན་མེད་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་སྤྲུལ་པ་མཐའ་ཡས་པས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་རུང་ བ་རབ་ཏུ་འཇུག་པས།དེ་བཞིན་བྱེད་པོ་སྤྲུལ་པར་མཚུངས། །ལས་ནི་སྤྲུལ་པས་སྤྲུལ་དང་མཚུངས། །རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་གང་ཅུང་ཟད། །ཡོད་པ་དེ་དག་རྟོག་པ་ཙམ། །ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུའི་ལས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་མ་རིག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ གང་ཟག་ནི།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྤྲུལ་པ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་མེད་ལ་འདི་ཡང་རྟོག་པ་ཙམ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཙམ་བརྫུན་པ་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་སླུ་བ་ཙམ་རྨོངས་པའི་སྐྱེ་བོ་ཆགས་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་ཡང་ལས་དེ་རང་བཞིན་ མེད་པའི་བྱེད་པ་པོས་བསྐྱེད་ལ།དེ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པས། འགྲོ་བ་སྣ་ཚོགས་པ་བསྐྱེད་པར་ནུས་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འདི་ནི་མི་རིགས་ཏེ། དཔེ་དང་དོན་དག་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེ་ནི་ཡང་དག་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ ཡོད་ལ།དེའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ་ལས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའམ། ཡང་དག་པའི་སྤྲུལ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རིགས་སོ། །འདིར་ཡང་དག་པའི་དངོས་པོ་མེད་ན་གང་ཞིག་སྤྲུལ་ནུས་པའི་བྱེད་པ་པོ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དཔེ་དང་ མི་འདྲའོ།།སྨྲས་པ། གང་འདིར་ཡང་དག་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་མངོན་པར་འདོད་ན། དེ་བྱེད་པ་པོར་གྱུར་པའམ་ལས་སུ་གྱུར་པའི་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་། གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་བྱེད་པ་པོར་གྱུར་པར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་ན། དེ་ཡང་། ཡང་དག་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པ་པོའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པའི་བྱེད་པ་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་བཞིན། ཡང་ན་ལས་སུ་གྱུར་པས་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྤྲུལ་པ་ནི་སྤྲུལ་པས་སྤྲུལ་པ་བཞིན་འདི་ལ ཡང་དག་པར་བརྗོད་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

对于如来的千化身，化身再现化身更何须说。二者唯有名称而已，任何皆是分别而已。
此处真实如来所化现的化身，首先是空性的，即离于如来的自性。若说化身的化身无疑是离于如来自性的，但不能说此化身完全不存在，因为可以观察到它们的缘故。所说'二者唯有名称而已，任何些许皆是分别而已'，意思是离于实质，即离于自性之义。
再者，若问如何存在，所说'唯是分别'，意思是仅仅是遍计，非真实的增益，仅是虚妄、欺诳之法。暂且它们无自性，若说连迷乱也不可得，则会损害世俗谛，如同兔角般既不可得，也不能成办其他果报。由于这一切都存在，因此唯是分别，安立为它们仅于世俗中存在。
又，见到无自性者即见到胜义，由不得其体性，于此从不真实所生起的渴爱灭尽而得解脱。如是，见到虚妄即见到烦恼的自性而得解脱。
如同如来化身无自性，其他无自性、具如来相的无量化身能成办种种事业，故说：'如是作者同化身，业如化身所化等，以自性空任何有，彼等唯是分别耳。'
如同如来化身般的业的作者，随无明的补特伽罗，如同如来化身般无自性，这也唯是分别，意思是仅于世俗、虚妄、欺诳之法、欺诳愚者、迷惑众生、执著而已。
虽然彼业由无自性的作者所生，而彼也以无自性而存在，故能生起种种众生。此处有人说：这是不合理的，因为比喻与意义不相同。比喻中有真实如来，因此从真实中生起非真实或真实的化身是合理的。此处若无真实事物，何者能作为化现的作者趣入的因相而被了知，因此与比喻不同。
答曰：若此处承许有真实如来，则应了知其为作者或业的真实性。若首先了知为作者，彼亦非真实如来之自性，因为是作者的缘故，如同化身的作者即如来化身。或者若了知为业，如是则如同化身之化现化身般，于此不应说为真实。

།ངེས་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་མེད་དམ་ཅི་ཞེ་ན། སུ་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་ཡོད་པའམ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ། གང་ཞིག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རང་བཞིན་དུ་རྟོགས་ན་དེ་ནི་དེ་ལ་ཡོད་པའམ་ མེད་པར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་བྱེད་ན།གང་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་བཞིན་དུ་རྟོག་པ་མེད་པ། སྤྲུལ་པ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་ཞི་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་པས་དེ་ལ་ཡོད་པའམ་མེད་པར་བརྟག་པར་མི་བྱའོ། །དེ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་རང་བཞིན་གྲུབ་པ་མེད་པས་དཔེ་དང་མི་འདྲ་བར་རྟོག་པར་ག་ལ་བྱེད།འདིར་སྨྲས་པ། གང་འདི་སྐད་དུ་སྨྲས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པས། གང་ཅུང་ཟད་ཡོད་པ་རྟོག་པ་ཙམ་ཞེས་པས། སླར་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ན་འདི་དག་ཀྱང་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་རྟོག་པ་ཙམ་ དུ་ཡོད་པ་གཉིས་ཁས་ལེན་པར་བྱེད།གལ་ཏེ་སླར་ཡང་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཉིད་པས། རྟོག་པ་ཙམ་གྱི་དངོས་པོར་ཁས་མི་ལེན་ན། དེའི་ཚེ་སྐྱོན་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་རང་བཞིན་ཡོད་པར་གྱུར་ན། དེའི་ཚེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ལ། ཡོད་བཞིན་པ་ལ་བྱེད་པ་པོ་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱེད་པ་པོ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རྟོག་པ་ཙམ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ན། དེའི་ཚེ་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མེད་པས་ལོག་ལྟར་འགྱུར་ལ། དེས་ན་རང་བཞིན་ཁས་བླང་བར་མི་བྱ་ཞིང་། རྟོག་པ་ཁས་མི་བླང བར་ཡང་མི་བྱའོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་ཅེ་ན། །མྱང་འདས་བྱེད་པོ་ལས་ཀྱང་མེད། །གལ་ཏེ་མེད་ན་ལས་བསྐྱེད་པའི། །འབྲས་བུ་སྡུག་དང་མི་སྡུག་མེད། །གལ་ཏེ་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་ན། །དེའི་ཚེ་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་བཞིན་ པའི་ཕྱིར་སླར་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱའོ།།གང་འདི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པ་ལས་རྣམ་པར་གཞག་ལ། དེ་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལས་དེ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་ལ་མི་ལྟོས་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟ་ན་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ འདི་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ།།རེ་ཞིག་ལས་ལ་རང་བཞིན་ཡོད་པར་གྱུར་ན། སྐྱོན་འདི་དག་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་ལས་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །གལ་ཏེ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་མི་འགྱུར་ན། དེའི་ཚེ་ལས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་སྡུག་པའམ་མི་སྡུག་པར་མི་འགྱུར་ལ། དགེ་བ་ དང་མི་དགེ་བ་དག་གི་ལས་ཀྱིས་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་པས།དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་གང་ཅི་ཡང་རུང་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་དོ་ཞེས་གནས་སོ། །གང་ཡང་འདི་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་མེད་ལ་གང་ཅུང་ཟད་རྟོག་པ་ཙམ་ཡོད་པས། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ཐ་དད་པའི་སྤྱོད་པའི་འདུས་བྱས་སྐྱེ་བོའི་ རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས།ཉོན་མོངས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གཉེན་པོའི་དངོས་པོར་འཇུག་པ་ཕན་ཚུན་དུ་འགལ་བས། བརྗོད་པའི་ཚིག་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་དང་མི་འགལ་བར་གནས་སོ། །འདི་ལྟར་ལས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་མེད་དོ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཚིག་དང་འགལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དང་འགལ་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་གཉི་གར་བརྗོད་པ་ཡང་གཉི་ག་དང་འགལ་ལོ། །ཚིག་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་འཇུག་པའི་ཐབས་ཀྱི་ཕྱིར། ཆོས་ཉིད་དང་མི་འགལ་ལོ་ཞེས་ བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།ཡོད་ཅེས་པ་ཡོད་མེད་ཅེས་ཡོད། །མེད་དང་ཡོད་ཅེས་དེ་ཡང་ཡོད། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཡིས། །གསུངས་པ་རྟོགས་པར་སླ་མ་ཡིན། །དེ་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་གཟུང་བར་མི་ནུས་པས་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པར་འཇིག་རྟེན་པས་ཡང་ དག་པར་མཐོང་ནས་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཡོད་པ་ཡང་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་རྟག་པ་ཙམ་སྟེ།དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ལ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ལོག་པར་ལྟ་བས། གང་ཞིག་དམྱལ་བ་ཆེན་པོར་ལྟུང་བ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པས་སྡིག་པ་ཆེན་པོ་ དང་ལྡན་པར་གྱུར་པས།དེ་དག་མེད་པར་ལྟ་བ་ལས་བཟློག་པའི་དོན་དུ་ལས་ཡོད་དོ།

如果问是否确实如来也不存在？谁会这样说存在或不存在？若有人将如来理解为自性，他就会完全理解其为存在或不存在。其实任何都无自性，如同如来的化身一样无分别，如化身般自性寂静，本性无生，故不应分别其为存在或不存在。如来的自性既然不成立，怎能与譬喻不同而分别？
此处有人说：如你所说空性无自性，一切所有仅是分别，那么为何又承认这些既无自性又仅是分别这两者？如果再次承认有自性，而不承认仅是分别的事物，那时将有何过失？答：若有自性，则无涅槃，对已存在者作者无意义，也将无有作者。若连分别也不存在，则无业果，将成邪见。因此不应承认自性，也不应不承认分别。为证明此义而说：
若业有自性，涅槃作者业亦无。若是无，则由业所生，苦乐果亦无。若业有自性，则彼时因其自性本有，故不会再有变化。
如此涅槃是由业和烦恼灭尽而安立，将不会生起，业也将不依赖作者，如此则因无因，此不会成为存在。
首先若业有自性，将有这些过失，因此业无自性。若一切都不是仅有分别，则无业所生的可意或不可意，然而由善不善业有可意不可意，因此这一切唯是分别而存在。
又此业无自性而有少许分别，因此以此极为不同的行为随顺众生的世尊如来，随顺烦恼的对治法相互矛盾，所说言词也与法性不相违。如此'业存在'之语与'不存在'之语不相违，'不存在'之语与'存在'之语不相违，如是二者所说也与二者相违。这一切言词为业空性趣入方便故，与法性不相违。为证明此义而说：
'有'说有，'无有'说有，'无'与'有'说彼亦有。诸佛之密意，所说难以了知。于此因不能执为一定，世间见业本性存在而执著的存在也是任何仅是分别，
通过了知如同干闼婆城等相无有，以邪见将堕大地狱而趋向具大罪者，为遮止彼等无见而说业存在。

།ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ལ། གང་ཞིག་དེ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་རྟོག་པ་ཙམ་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་ སོགས་པར་ཡོད་པ་དེ་ཐུགས་ལ་བཞག་པའོ།།གང་ཡང་ལས་དང་འབྲས་བུ་ལ་འདི་དག་བདེན་ནོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་ལ། མངོན་པར་ཞེན་པ་དེས་དེ་དག་འཁོར་བ་ལས་མི་གྲོལ་བས། རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་ཐུགས་ལ་བཞག་ནས་ གསུངས་པ།གང་ལ་ལས་མེད་ཅིང་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པ་དེ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གཉི་ག་ཡང་ཐུགས་ལ་བཞག་ནས་འགའ་ཞིག་ཏུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉི་གའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་རིགས་པས་བདེན་ པ་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མ་བྱས་ན།སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཡིས། །གསུངས་པ་རྟོགས་པར་སླ་མ་ཡིན། །འདིར་ཚིག་ཁ་ཅིག་ནི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་འཇུག་ལ། འགའ་ཞིག་དགོངས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་འཇུག་གོ། ། རེ་ ཞིག་གང་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་འཇུག་པ་དེ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཏེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་པས་ན།ཇི་སྐད་གསུངས་པའི་དོན་ཡོད་བཞིན་པའི་ཕྱིར་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །དེ་ཡང་ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་རིགས་པ་དང་ལུང་གིས་དཔྱད་པ་ན་དེ་ བཞིན་ཁོ་ནར་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ།།གང་དུ་དགོངས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་འཇུག་པ་དེ་ནི་དྲི་བའི་དོན་ཏེ་དགོངས་པ་དང་བཅས་པའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་གཟུགས་ཡོད་དོ་ཚོར་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་འདི་དག་ཀྱང་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཐུགས་ལ་བཞག་ ནས་གསུངས་སོ་ཞེས་ངེས་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་ཐོས་པའི་དོན་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི། །རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་པའམ་སོ་སོ་ཡི། །དངོས་ལ་རྣམས་ཀུན་ཡོད་མིན་པའི། །རང་བཞིན་གང་ཞིག་དེས་ན་སྟོང་། །ཡོད་པ་ཡོད་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་ལ། །མེད་པ་མེད་ ཕྱིར་མི་སྐྱེ་ཞིང་།།ཆོས་མི་མཐུན་ཕྱིར་ཡོད་མེད་མིན། །སྐྱེ་བ་མེད་པས་གནས་འགག་མེད། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་པ་དང་། དགེ་སློང་དག་འདི་དག་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཅིག་པུ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཞི་བའི་ཆོས་ཅན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ ཅད་ནི་བརྫུན་ཞིང་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ཏེ།གཟུགས་ནི་དབུ་བ་རྡོས་པ་ལྟ་བུ། ཚོར་བ་ནི་ཆུའི་ཆུ་བུར་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལུང་གིས་ཀྱང་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གནས་པར་མི་ནུས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་ཇི་ལྟར་ཐོས་ བཞིན་པའི་དོན་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དགོངས་པ་ཉིད་དུ་ངེས་ཏེ།རང་བཞིན་མེད་པ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཚིག་བཞིན་དུ་འདི་དག་ནི་དོན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཚིག་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་དོན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཐུགས་ལ་བཞག་ནས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ གཉིས་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གནས་པ་འདི་དག་འདིར་བསམ་པར་བྱ་སྟེ།ཅི་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་འདི་དག་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་དགོངས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་འདི་དག་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་ཤིན་ཏུ་དོན་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་ བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལ།མེད་པས་མཐོང་བ་ཙམ་ལས་ཐེར་ཟུག་པ་དང་རྒྱུན་ཆད་པའི་མཐའོ། །ཡང་ན་དྲང་དོན་ནི་དེའི་ཚེ་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་དོན་དང་མི་ལྡན་པས་འདི་ནི་དོན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཚིག་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་དོན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཐུགས་ལ་ བཞག་ནས་གསུངས་པས་ཞེས་བྱ་སྟེ།རེ་ཞིག་འདི་ཙམ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའོ། །གང་ཡང་དོན་འདི་ནི་བདེན་པ་གཉིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་མི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདིར་ལེགས་པར་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ་། །དེས་ན་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་བློ་དང་ལྡན་ པས་མངོན་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པར་རུང་ངོ་ཞེས་བྱའོ།

世尊说有业的异熟果报，某人对此任何所思维的仅是凡夫所遍计的如同干闼婆城等的存在，这是所依据的。又有对业和果报执著'这些是真实的'，由于这种执著使他们不能从轮回中解脱，所以依据自性无生而说：'无业亦无业异熟果报者，是为圣者之种性'等。依据二者而说某处有无二者。
如是若不依上述理由安立二谛，则诸佛密意所说难以通达。此中有些语句是随顺义理而说，有些是随顺密意而说。
首先，随顺义理而说的是了义，因为无密意且如所说的义理确实存在，例如诸法无自性。这也是如前所说的理证和教证观察时确实如此而非他者。
随顺密意而说的是不了义，具有密意。例如'色存在、受存在'等这些语句，也是依据少许义理差别而说的，这是确定的，因为不符合如所闻的义理。
诸事物的自性，于因缘聚合或个别，于诸事物皆不存在，何为自性，故说空。有故不生，无故不生，不符故非有无，无生故无住灭。
如是等理以及'比丘们，这唯一胜义谛，即寂灭性的涅槃。一切诸行皆虚妄欺诳，色如聚沫，受如水泡'等教证，也不能成立色受等的存在性。
因此，如是等语句因不符合如所闻的义理故定是密意，不似显示无自性的语句是随顺义理的语句。然而是依据少许义理而说的。
如是安立二者，此处应当思维：这些说有的语句是否是如言词般，还是具有密意？首先，若这些说有的语句是如言词般，则将获得极大的非义，以无故仅见而成为常见或断见。
或者不了义时，因不符如前所说的义理，此非随顺义理的语句。即便如此，也是依据少许义理而说的，暂且如此抉择。
又此义理不善巧于二谛安立者于此不能善解。因此，如前所说具足二谛智者，应当如理修行。

།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་བཀག་ལ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རེ་ཞིག་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་མེད་དོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་བོ་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་རགས་པ་དང་ཉེ་བར་དམིགས་བཞིན་པའི་གཟུགས་ཡོད་པ་ཉིད་ལས་སུ་ཞིག་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་།གང་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ། དགེ་སློང་དག་གཟུགས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པའི་ གཟུགས་བསྟན་དུ་ཡོད་ལ།ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགེ་སློང་དག་རེག་བྱ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་ཅན་བསྟན་དུ་ཡོད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ། །གལ་ཏེ་དེ་མེད་ན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཅན་དུ་སྟོན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལ་འབྱུང་བ་རྒྱུར་བྱས་པ་ཉེ་བར་མ་བསྟན་ལ། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། ལུང་ལས་གྲགས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཡོད་དོ་གཟུགས་ཡོད་པར་གྱུར་ ན་དེ་ལ་འཛིན་པའི་དབང་པོའི་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ།དེ་ཡོད་ན་ཡང་དེ་བཞིན་ཁོ་ནར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་གཟུགས་ཉིད་ཡོད་ན་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ན། ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། ཇི་ལྟར་མེད་པ་ཡང་དེ་ལྟར་སྔར་ཉིད་དུ་རྒྱས་པར་བསྒྲུབས་ལ། གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་མེད་པས་གཟུགས་མེད་པར་གྲུབ་ཀྱང་། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཤིན་ཏུ་རགས་པ་དང་ཉེ་བ་འདི་དག་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་བཞིན་དུ་ཆགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་དེ སེལ་བའི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་མཆེད་ཐམས་ཅད་དགག་པའི་དོན་དུ་སླར་ཡང་བརྟག་པ་ཙམ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།གལ་ཏེ་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་གཟུགས། །འབྱུང་ལས་གཟུགས་ནི་འབྱུང་བ་མིན། །རང་ལས་འབྱུང་མིན་གཞན་ལས་ཀྱང་། །འབྱུང་མིན་དེ་ཕྱིར་མེད་ མིན་ནམ།།གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ན། གང་ལས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་ཉེ་བར་བསྟན་པས། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གཟུགས་རང་བཞིན་མེད་པའོ་ཞེས་གསལ་བར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པ་མ་ ཡིན་ནམ།ཇི་ལྟར་བྱས་ན་གང་ལས་འཇིག་རྟེན་འདིར་རྒྱུ་དང་འདྲ་བའི་འབྲས་བུ་འཇུག་བཞིན་པ་ཉེ་བར་དམིགས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སཱ་ལུ་ལས་སཱ་ལུ་དང་། གྲོ་ལས་གྲོ་དང་། བ་ལང་ལས་བ་ལང་དང་། བ་མེན་ལས་བ་མེན་ནོ་ཞེས་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱང་ འབྱུང་བ་ལས་ཀྱང་གྱུར་པས་ན་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་ཁོ་ནར་འཇུག་པར་འགྱུར་ལ་རག་ན།གཟུགས་ཀྱང་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ། སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོའི་ཕྱིར་དང་། འབྱུང་བ་རྣམས་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་གཟུང་བྱའི་ཕྱིར་དང་། གཟུགས་ནི་མིག་གི་ དབང་པོའི་གཟུང་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་རྒྱུར་བྱས་ནས་གཟུགས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡང་། གཟུགས་ལ་རིགས་པ་དང་འགལ་བར་གསུངས་པའོ་ཞེས་མཚོན་པས་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་མི་བདེན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ པར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ།།དེའི་ཕྱིར་ལུང་ནི་གཟུགས་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲུབ་བྱེད་མ་ཡིན་ལ། འོན་ཀྱང་གཟུགས་མེད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། གལ་ཏེ་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་གཟུགས། །འབྱུང་ལས་གཟུགས་ནི་འབྱུང་བ་མིན། །འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་ཞེས་ པ་འདི་ནི་རྒྱུ་ལ་རང་བཞིན་དུའོ།།ཁ་ཟས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྲོ་ག་ལ། །རྩཝའི་རང་བཞིན་བ་ལང་ཞེས་པའོ། །ཇི་ལྟར་གལ་ཏེ་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་ཏེ། འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་གཟུགས་སུ་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་འབྱུང་བ་ལས་མི་འབྱུང་སྟེ། འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། དེ་ ལྟར་གྱུར་ན་རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་བའི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་པས་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་སྟེ་གོ་སླའོ།

于此说道：即便已破除了业和作者，然而暂且由于业果色等是存在的，因此不能说色等是不存在的。因为一切众生都能现量见到粗大的色法，谁能说它不存在呢？世尊也曾说：'诸比丘，色是外处，以四大种为因所造的色，是可见有对的。同样，诸比丘，触是外处，以四大种为因所造的色法，是可见有对的。'如果它不存在，就不会说以四大种为因，就像不会说不存在的虚空之花是以四大种为因一样。因此，由于世间共识和经典所说，色法是存在的。如果色法存在，则能生起能取色法的根识，如果根识存在，那么一切法也同样成立。
回答：如果色法确实存在，依靠色法一切法就能成立，但实际并非如此。如何不存在，之前已详细论证。此外，即便以不存在而成立色法不存在，但由于这些极其粗大且近在眼前的事物似乎可以现量所见，成为执著的对境，因此为了从遮除的角度否定一切处，再次为了观察而说：'若色是大种性，不从大种生，不从自他生，是故应无色。'
如果这样想：由于依靠四大种而说有色法，因此色法是存在的。回答：世尊不是已经明确指出色法无自性了吗？为什么呢？因为在世间中可以见到因果相似，比如稻生稻，麦生麦，牛生牛，野牛生野牛，同样色法如果是从大种所生，就应该是大种的自性。然而色法并非大种自性，因为不是坚硬等性质，因为大种是身根所取，而色法是眼根所取。
世尊说以大种为因而生色法，是为了显示色法与正理相违，使世人了知其不真实。因此，经典不是证明色法存在的依据，而是证明色法不存在的依据。为了说明这一点而说：'若色是大种性，不从大种生。'这里'大种性'是指因的自性，如说'食物性的稻'、'草性的牛'。如果色法是大种性，即以大种为因而生，就不应从大种生，因为不是以大种自性而有，因为因果不相似就不应生起，所以它不是色法的自性，这是容易理解的。

།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་མ་ཡིན་ཡང་། དེ་ལྟ་ན་ཡང་གཞན་དངོས་ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ ན།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་གཟུགས་ནི་རང་དངོས་ལས་འབྱུང་མིན། །ཞེས་གནས་ལ། དེའི་ཚེ་དེ་མེད་པ་སྟེ། རང་གི་དངོས་ལས་གཞན་ལས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསལ་བར་ངེས་སོ། །རང་བཞིན་ནི་རང་བཞིན་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ། རང་བཞིན་དེ་ཡང་མེད་ པས་རང་བཞིན་གཞན་ལས་ཀྱང་སྐྱེས་པ་མེད་དོ།། །། གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་འབྱུང་ངོ་ཞེས་པ་དེ་ལྟར་གྱུར་ན་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་པུ་ལ་རྣམ་པ་བཞིར་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། གཅིག་ལ་ཕན་ཚུན་མཚན་ཉིད་ཐ དད་པའི་བདག་ཉིད་བཞི་བརྟེན་པར་མི་འཐད་དེ།དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་ཁས་བླང་བར་བྱ་བའམ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་གི་རྟེན་གྱི་དངོས་པོར་རྟོག་ན་ཡང་འབྱུང་བ་རྣམས་གཅིག་ཉིད་དུ་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །འདི་དག་ཀྱང་དེ་ལྟར་མེད་དོ་ ཞེས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།གཅིག་ལ་བཞི་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །བཞི་གང་གཅིག་ཏུ་མ་ཡིན་པས། །གཟུགས་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི། །རྒྱུར་བྱས་ནས་གྲུབ་ཇི་ལྟར་ཡོད། །གལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ཡོད་བཞིན་པ་ལ་གཟུགས་བརྟེན་པར་གྱུར་ན། དེའི་ཚེ་ གཟུགས་གཅིག་ཀྱང་བཞིར་འགྱུར་ཏེ།བརྟེན་པ་ནི་རྟེན་གྱི་དབྱེ་བའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་གཟུགས་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྒྱུར་བྱས་ནས་གྲུབ་པར་ཅི་ལྟར་ཡོད། ཡང་ན་རྟེན་ཐ་དད་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་བརྟེན་པའི་གཟུགས་མ་ཡིན་ན། དེ་ ལྟར་ན་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་བརྟེན་པ་གཅིག་གི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱོས་ཤིག་།དེ་དག་ཀྱང་མི་སྲིད་ལ། དེའི་ཕྱིར་གར་གྱི་སྐྱེས་བུ་བཞིན་དུ་ཕན་ཚུན་མི་བདེན་པ་རྣམས་ངེས་པར་འདི་དག་གི་ཡོད་པ་ཉིད་ཉམས་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྒྱུར་བྱས་ནས གྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད།འདིར་སྨྲས་པ། གཟུགས་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། འཛིན་བཞིན་པའི་ཕྱིར། འདིར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་སྔོན་པོའི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པས་འཛིན་ལ། དེ་ལ་གལ་ཏེ་སྔོན་པོ་མེད་ན་དེའི་འཛིན་པ་མི་འབྱུང་ལ། འཛིན་པ་ཡང་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ ཡོད་དོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེའི་འཛིན་པ་ཡོད་ན་གཟུགས་ཡོད་ལ། འདི་ལ་འཛིན་པ་མི་སྲིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་ཡང་འཛིན་པ་མེད་པས། གཟུགས་ནི་ཇི་ལྟར་ཞེས་པ་འདིར་འབྲེལ་ཏོ། །འདི་དག་གི་ཤིན་ཏུ་མི་འཛིན་པ་ཡང་རྒྱས་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། འདིར་ སྨྲས་པ།གཟུགས་ལ་འཛིན་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་། །རྟགས་ཅི་ལས་ཤེ་ན། གལ་ཏེ་གཟུགས་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་ན་འདི་ནི་གཟུགས་སོ་ཞེས་པའི་བློ་མི་འབྱུང་ལ། འདིའི་བློ་ཡང་ཡོད་པས་ཤེས་བྱ་སྟེ། རྟགས་དེས་ན་འཛིན་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །སྨྲས་པ། རྟགས་ལས་ཤེ་ན་དེའི་རྟགས་ཀྱང་མེད་དེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་ཉིད་དོ། །གཞན་ཡང་གཟུགས་ཡོད་ན་གཟུགས་ཀྱི་བློ་འཐད་ཀྱི་མེད་པ་ལ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་འདི་དག་དེ་ལྟ་ན་དེའི་ཚེ་ཡོད་པའི་གཟུགས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱིས་བློ་སྐྱེད་པར་བྱེད ན་གཟུགས་ཡོད་པར་རུང་ན།གཟུགས་ཀྱི་བློ་མེད་ན་ཇི་ལྟར་གཟུགས་ཡོད་པའི་རྟགས་སུ་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་པ། ཡོད་ན་ཡང་རྟགས་དེ་མེད་ན་མི་འཐད་པས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟགས་ལས་ཤེ་ན། རྟགས་དེ་ཡང་མེད་དེ། རྒྱུ་དང་ རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར།།ཡོད་ནའང་རྟགས་དེ་མེད་མི་རིགས། །ཞེས་པ་འདིས། ཕ་རོལ་གྱི་རྟགས་ལས་གཟུགས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པ་དེ་སེལ་ཏོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གང་འདི་སྐད་དུ་ཤིན་ཏུ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། གཟུགས་ འཛིན་བཞིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱའོ།།འདིར་སྨྲས་པ། སླར་ཡང་ཅིས་གཟུགས་འཛིན་ན་བློས་སོ། །སྨྲས་པ། བློས་གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟར་འཛིན། དེའི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བས་སོ།

如果说因为因果二者的特征不同，虽然不是从色的自性中产生，但是从他性中产生，对此回答：如果色不从自性中产生，那么此时它就不存在，因为明确可知不是从自性也不是从他性中产生。自性依赖其他自性而成为他性，而那个自性也不存在，所以也不是从他性中产生。
另外，如果说依靠地水火风四大而产生色处，那么色处一个就会得到四种形态，一个事物上依靠四种相互特征不同的本性是不合理的。因此，应当承认色有四种形态，或者如果认为是一个处所的所依事物，那么也应当承认诸大种是一性。为了证明这些也不存在而说：一中无有四，四亦非为一，色以四大种，为因如何有？
如果四大种存在而色依靠它们，那么此时一个色也会成为四个，因为所依随顺所依的分类。这样也不存在，所以色如何能以四大种为因而成立？或者，如果所依不随顺所依的差别，那么就让能依成为随顺一个所依。这些也不可能，因此如同舞者一样，相互不真实的这些必定失坏了存在性，所以色如何能以四大种为因而成立？
这里有人说：色是存在的，因为正在被执取的缘故。这里眼识生起青色的形相而执取，如果其中没有青色就不会产生执取，而执取是存在的，因此色是存在的。回答说：如果有执取则色存在，而这里执取是不可能的。因此完全没有执取，所以'色如何'这句话在这里相关。这些完全不执取也应当广泛成立。
这里有人说：对色的执取是存在的。问：从什么标志可知？如果不执取色，就不会生起'这是色'的认识，而这个认识是存在的，应当了知从这个标志可知执取是存在的。回答说：如果从标志可知，那么它的标志也不存在，因为从因缘生故是不存在的。另外，如果色存在则色的认识合理，对不存在则不然。当这些如此时，那时存在的色通过色生起认识，如果色应当存在，而色的认识不存在，怎么能成为色存在的标志呢？
说：即使存在，如果没有那个标志也不合理，因为完全不执取的缘故。如果从标志可知，那个标志也不存在，因为从因缘生故。'即使存在标志亦不合理'这句话，遮除了对方从标志承许色存在。这里有人说：所说的'因为完全不执取'是不合理的，因为正在执取色的缘故。这里说：再次，以什么执取色？以识。说：识如何执取色？以生起它的形相。

།སྨྲས་པ། འདི་དག་མི་འཐད་དེ་རྒྱུ་མཚན་ཅིས་ཤེ་ན། གང་གི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་བློ་དེས་ གཟུགས་འཛིན་ན།།རང་གི་རང་བཞིན་ལ་འཛིན་འགྱུར། །རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པས་ཡོད་མིན་ལ། །ཡང་དག་གཟུགས་མེད་ཇི་ལྟར་འཛིན། །འདིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འཛིན་ན་སྔོན་དུ་རང་གི་བདག་ཉིད་མཐོང་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མེའི་དྲོ་བ་ཉིད་ལྟ་བུ་དེ་དང་ ལྡན་པ་ལས་ཕ་རོལ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཉེ་བར་དམིགས་པར་བྱེད་དོ་།།ཆུ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་གལ་ཏེ་བློ་ནི་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་ན། དེ་ནི་འཛིན་པའི་རང་གི་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་ལ་རེ་ཞིག་ཉེ་བར་དམིགས་པར་འགྱུར་ལ། དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་ ཉིད་ལ་འཇུག་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་།ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་དག་གཅིག་ཉིད་དུ་ཐལ་བ་དང་། དམིགས་པ་མེད་པར་དམིགས་པ་པོ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་འདི་ལྟར་བློ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་འཛིན་པར་མི་ནུས་པ་དེའི་ཚེ། འདིར་གཟུགས་ཇི་ལྟར་འཛིན་ པར་བྱེད།རིགས་པས་ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱང་མི་འཛིན་ཏེ། བོང་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་འདིའི་བློ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཇི་ལྟར་འཛིན་པར་འགྱུར།དེས་ན་གཟུགས་འཛིན་པ་མེད་དོ།། །། འདི་ལྟར་ཡང་འཛིན་པ་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་སྨོས་པ་གཟུགས་སྐྱེས་བློས། །སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་གིས་མི་འཛིན།། འདས་དང་མ་འོངས་པ་གཟུགས་ཀྱང་། །དེ་ཡིས་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་འགྱུར། །ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་གཟུགས་ཞེས་པ་ལ། ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་གཟུགས་ལ་སྨོས་པ་ཞེས་བརྗོད། འདིར་མིག་གི་ཡུལ་ནི་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་གཟུགས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་ལ། བློ་ཡང་མིག་གི བློས་འཛིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེས་པའི་སྒྲ་ནི་འདིར་ད་ལྟར་བའི་རྗོད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདིར་གལ་ཏེ་བློ་ཡིས་གཟུགས་ལ་འཛིན་པར་བྱེད་ན། དེས་ད་ལྟར་བའི་གཟུགས་ལ་འཛིན་ནམ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལའོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་ རྣམ་པས་ནི།ད་ལྟར་བའི་གཟུགས་ད་ལྟར་བའི་བློས་མི་འཛིན་ཏེ། གཉི་ག་ཡང་སྐད་ཅིག་མའི་ཕྱིར་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་བློ་ནི་དེ་ལ་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་གནས་པ་མེད་ན། གང་ལས་འདིས་ཡུལ་ལ་འཛིན་པ་སྲིད་པར་འགྱུར། བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་འཛིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་མ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པའི་གཟུགས་ཇི་ལྟར་འཛིན་པར་འགྱུར། གཟུགས་ཀྱང་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་རྣམ་པར་འཇིག་པས་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་གནས་པ་མེད་ན། གང་ལས་འཛིན་པར་བྱེད། དེ་ནི་འདི་ལྟར སྐད་ཅིག་མའི་བློ་ལ་ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་གཟུགས་སྐྱེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་མི་འཛིན་ནོ།།ཡང་ན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ན། སྐད་ཅིག་མའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་བའི་གཟུགས་མི་འཛིན་ལ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གང་ གི་ཚེ་ད་ལྟར་བའི་དངོས་པོ་ཉིད་སྐད་ཅིག་མའི་ཕྱིར་འཛིན་པར་མི་ནུས་ན།དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཞིག་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་བློས་འཛིན་པར་ནུས། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་འཛིན་པ་མི་སྲིད་པ་དེས་ན་ཡང་གཟུགས་མེད་དོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་ པ།གང་ཚེ་ནམ་ཡང་ཁ་དོག་དང་། །དབྱིབས་དག་ཐ་དད་ཉིད་མེད་པས། །དེ་དག་ཐ་དད་འཛིན་ཡོད་མིན། །གཅིག་ཏུའང་མ་ཡིན་གྲགས་པའི་གཟུགས། ། གལ་ཏེ་མིག་གི་ཡུལ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཡོད་ན་དེ་འཛིན་པར་འགྱུར་གྲང་ན། ཡོད་པ་ཡང་མ་ ཡིན་ལ།དེ་ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་མི་འཛིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདིར་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དག་ལ་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་འདི་དག་ནི་གཅིག་ཉིད་དུ་གྱུར་ པས་སམ།ཐ་དད་པ་ཉིད་དུའོ།

说道：这些不合理，为什么呢？因为，如果那个心识能执取色法，就会执取自己的自性。由缘而生故非有，真实无色如何执取？在此，如果执取诸事物的自性，首先应见到自己的本体，就像火的热性一样，由具有彼性而缘取他体，如水一样。如此，假使心识成为执取的自性，则它首先应当缘取执取的自体，但并非如此，因为与趣入自体相违，且作用与作者成为一体之过，以及无所缘而有能缘者不合理的缘故。当如是心识不能执取自体之时，此处如何能执取色法？依理，由于不执取自体，故也不执取色法，如石头等。
复次，此心识由缘起故无自性。由缘起故，如何能执取非自性有的色法？因此无有执取色法。如是也无执取，为什么呢？如所说色生之识，刹那刹那不能执取，过去未来之色法，彼如何能了知？关于'如所说色'，即表述为'如所说明的色法'。此处应知眼境是如所说的色法，心识也是眼识所执取，而非其他。'已生'之词此处应知是表示现在时。
此处，假使心识能执取色法，是执取现在色法，还是过去未来色法？对此，首先如所说的方式，现在色法不被现在心识所执取，因为二者皆是刹那性，生已即灭的心识连一刹那也不住，从何处能有执取境的可能？若说是执取所生，这是不对的，因为所生是未来，未生的色法如何能被执取？色法也是生已即灭，连一刹那也不住，从何处执取？如是刹那心识对如所说已生的色法之刹那不能执取。
或者这样想：由于刹那性故不执取现在色法，那么为何不能执取过去未来？答：当现在事物本身由于刹那性故不能执取时，如何能以心识执取完全不存在的已灭和未生？如是首先执取既不可能，因此为证明无色而说：任何时候色与形，都无有差别性，彼等无别执取，一体亦非共许色。
假使眼境色处稍有所有，则应能执取，然而并非有，由于彼非存在故不执取。又如何色处非存在呢？答：此处色与形称为色处，此色与形是一体性，还是差别性？

།རེ་ཞིག་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དག་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་མེད་ལ། གལ་ཏེ་ཡོད་ལ་ཕན་ཚུན་མ་ལྟོས་པར་འཛིན་པར་འགྱུར་ལ། འདི་དག་ཀྱང་ཁ་དོག་ལས་ཐ་དད་པའི་དབྱིབས་འཛིན་པར་མི་ནུས་ཏེ། བུམ་པ་ལས་སྣམ་བུ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ལ་དེ་བཞིན་ དུ་དབྱིབས་ལས་ཐ་དད་པའི་ཁ་དོག་འཛིན་པར་མི་ནུས་སོ།།གདོན་མི་ཟ་བར་དབྱིབས་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་དེའི་ཁ་དོག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ། གང་ཡང་འདིའི་གནས་ལུགས་ལ་དེའི་དབྱིབས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབྱིབས་ལས་ཐ་དད་པའི་ཁ་དོག་ལོགས་སུ་གྲུབ་པར་མི་སྲིད་དོ་ ཞེས་བྱའོ།།དེ་འདི་ལྟར་ཐ་དད་པ་ཉིད་ན། གང་གི་ཚེ་ཁ་དོག་ནམ་ཡང་དབྱིབས་ལ་མི་སྲིད་ལ། དེས་ན་དེ་དག་ཐ་དད་པར་འཛིན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ན། གལ་ཏེ་ཐ་དད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དག་ཐ་དད་དུ་མི་འཛིན་ ལ།དེ་ལྟ་ན་ཡང་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་འདྲེན་མའི་དངོས་པོར་དེ་དག་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སོ་སོ་སོ་སོར་མ་གྲུབ་པ་དག་འདྲེན་མའི་དངོས་པོར་མེད་པས་འདི་དག་གཅིག་ཏུ་ག་ལ་ཞིག་།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གང་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པ་མི་སྲིད་དོ། །ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལས་ གཞན་དུ་གཟུགས་མི་དམིགས་ལ།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ཕ་རོལ་པོས་གཟུགས་ན་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ་ཞེས་གྲགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་མི་འཛིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབས་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ན་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་དོ། །ཡང་ན་ གལ་ཏེ་ཡང་འཛིན་པ་མེད་པས་གཟུགས་མེད་པར་འགྱུར་ལ།དེ་ལྟ་ན་ཡང་མིག་གི་བློ་རེ་ཞིག་ཡོད་དེ་དེ་མ་བཀག་པའི་ཕྱིར་ལ། དེ་ཡང་གཟུགས་མེད་ན་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་མིག་གི་བློ་ཡོད་ན་ གཟུགས་ཡོད་པར་འགྱུར་ན།ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། མིག་བློ་མིག་ལ་ཡོད་མ་ཡིན། །གཟུགས་ལ་ཡོད་མིན་པར་ན་མེད། །གཟུགས་དང་མིག་ལ་བརྟེན་ནས་སུ། །ལེགས་སོ་ལོག་པར་ཡོངས་བརྟགས་པ། །འདིར་མིག་གི་བློ་མིག་ དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེའོ་ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ།ཅི་མིག་གི་བློ་འདི་མིག་ལ་ཡོད་དམ། དེ་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་ན་གནས་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་མིག་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་མིག་ལ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ གཟུགས་ལ་ཡང་མེད་ལ།མིག་དང་གཟུགས་དེ་དག་གི་བར་དུ་ཡང་མི་སྲིད་དེ། ཡུལ་ན་མི་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཡང་དེའི་ཚེ་མིག་གི་བློ་མིག་ལ་མ་ཡིན། གཟུགས་ལ་ཡང་མ་ཡིན། བར་ན་ཡང་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཚེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ པ་ཉིད་དེ་ཇི་ལྟར་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བར་རུང་སྟེ།འདི་ནི་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་དེ་མིག་ལ་མེད་ཅིང་གཟུགས་དང་བར་ན་ཡང་མེད་ཀྱང་། དེ་ལྟ་ན་ཡང་མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ཡོད་པས། དེའི་ཕྱིར་མིག་གི་བློ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེ་ན།། སྨྲས་པ། གང་གང་ན་མི་གནས་པ་ཇི་ལྟར་དེ་ལས་སྐྱེ། ཡང་ན་དེ་ལྟར་འགྱུར་ན་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་དེ་དག་ནི་མེད་ལ། མིང་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་བློ་སྐྱེའོ་ཞེས་སྨྲ་ན་ཡང་། དེས་ན་འདི་ནི་ཡང་དག་པར་མི་སྐྱེ་སྟེ། སྐྱེ་བ་རིགས་པ་དང་མི་ལྡན པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་སུ། །ལེགས་སོ་ལོག་པར་ཡོངས་བརྟགས་པ། །ཞེས་པ་ལ། གང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ་སོར་སྣང་བ་དེའི་བདག་ཉིད་ལ་བརྟགས་ན་མི་སྲིད་པས་ན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན། རྣམ་ཤེས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡང་། །ཉི་མའི་ གཉེན་གྱིས་གསུངས་པའོ།།ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་དེ་ལྟར་མིག་གི་བློ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་མི་བཟུང་བས་གཟུགས་མེད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གཟུགས་འཛིན་པ་ཉིད་དེ། དེ་ལ་འཛིན་པ་པོ་མིག་གི་དབང་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་གསུངས་ཏེ།མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་བས་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ནོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།

暂时色与形无有差别性，若有而互不观待则成能取，此等亦不能取异于色之形，如毯非瓶，如是亦不能取异于形之色。
必定于任何形上生其色，任何此之实相即其形，形之外别立色不可能。
如是若有差别性，则色永不可能于形，故彼等无有差别之取。或者若作是念，若由无差别故色与形不取为差别，如是则应取彼等为一体之杂合事物。
答曰：各各无所成者无有杂合事物性，故此等何能为一。是故彼等不可能执为一体。
除色与形外不见色，由于彼亦为他方所称色即色与形之本性，已证彼等亦不取，故由不取故无色。
或者，若由无取故成无色，如是虽然眼识暂时存在未遮止，彼若无色则不生，故色亦应生。
答曰：若有眼识则应有色，然非有，为证此故说：眼识非住眼，非住色亦非住中间，依色与眼，善哉妄分别。
此中眼识依眼与色生，如是安立即当观察，此眼识为住于眼耶？彼非色故不住处所，是故彼不住于眼。
如不住眼，如是亦不住色，亦不可能住于眼色之间，以不住处所故。
又彼时眼识非于眼，亦非于色，亦非于中间，故彼时一切种皆非有，如何可说有耶？此即是无。
答曰：虽然彼不住眼亦不住色与中间，然而依眼与色而生有，是故眼识亦有。
答曰：凡不住于何处，如何从彼生？若如是则应一切生一切，然彼等非有，若说依名色生眼识，则此非真实生，以生不应理故，为证此故说：依眼与色，善哉妄分别。
于此，各各显现之本性若观察则不可能，故即由此，经中说：识如幻化，日亲所说。
如是由眼识不可能故不取，故无色。此中有说：有取色，以有能取之眼根故，世尊说：以眼见色而贪著悦意处等。

།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་མིག་རང་གི་བདག་ཉིད་མཐོང་ན་གཟུགས་འཛིན་པར་འགྱུར་ལ། མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་མིག་གིས་བདག་ མཐོང་མིན།།དེས་གཟུགས་མཐོང་བ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་མིག་དང་གཟུགས་བདག་མེད། །དེ་བཞིན་སྐྱེ་མཆེད་ལྷག་མ་རྣམས། །གལ་ཏེ་མིག་གིས་བདག་ཉིད་མི་མཐོང་ལ། དེའི་ཚེ་རང་གི་བདག་ཉིད་མ་མཐོང་བས་བོང་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ གཟུགས་ཀྱང་མི་མཐོང་ལ།དེ་ནི་བོང་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་པས་མིག་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ན་དེ་། དེ་ཕྱིར་མིག་བདག་མེད་ཅེས་པ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་མིག་གིས་གཟུགས་མི་མཐོང་བ་དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མེད་དོ། །མིག་མེད་ན་མིག་དང་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་མིག་གི་ བློ་མེད་པས་གཟུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར།གཟུགས་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་མིག་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དག་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ལྟར། དེ་བཞིན་སྐྱེ་མཆེད་ལྷག་མ་རྣམས་ནི། སྐྱེ་མཆེད་ཐམས་ཅད་མིག་དང་གཟུགས་བཞིན་དུ་རང་ བཞིན་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདིར་སྨྲས་པ། རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མིག་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། འདིར་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནས། ཇི་སྲིད་ཡིད་ཀྱི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ བར་དུ་ཞེས་སོ།།དེ་ལ་རེག་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་ཤེས་པ་རྣམ་གསུམ་འདུས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན། ཚོར་བའི་རྒྱུ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ལ། དེ་ལ་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་རེག་པ་སྐྱེ་བའི་སྒོའི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་གནས་པས་རེག་ པའི་སྐྱེ་མཆེད་དེ།མིག་གི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནས་ཇི་སྲིད་ཡིད་ཀྱི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་མིག་མེད་ན་དེའི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཉེ་བར་མི་སྟོན་ལ། དེ་ཡང་ཉེ་བར་བསྟན་པས་དེའི་ཕྱིར་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཉེ་བར་བསྟན་པས་ན་མིག་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ ན།སྨྲས་པ། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡོད་ན་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་མ་གྲུབ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བྱས་ན་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་པ། གང་ཚེ་གཅིག་དང་རེག་ལྡན་གཅིག་།དེ་ཚེ་ཅིག་ཤོས་སྟོང་པ་ཉིད། །སྟོང་པའང་མི་ སྟོང་མི་བརྟེན་ལ།།མི་སྟོང་པ་ཡང་སྟོང་པ་མིན། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུད་གཅིག་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་གི་རྒྱུད་ཉིད་ལ་ཉེ་བར་འབྱུང་ལ། དེ་ཡང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཉེ་བ་ན། མིག་གཅིག་ཉིད་རེག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་གྱུར་པར་ འབྱུང་བས་རེག་ལྡན་གཅིག་སྟེ།རེག་དང་འབྲེལ་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་ཚེ་གཅིག་རེག་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་ན་དེའི་ཚེ་ཅིག་ཤོས་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྟོང་པ་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

所说：如果眼睛能见到自己的本体就能执取色法，但是并不能见到；如果眼睛不能见到自己，怎么能见到色法呢？因此眼睛和色法无有自性，其余处所也是如此。如果眼睛不能见到自己的本体，那么由于不能见到自己的本体，就如同石头等一样不能见到色法，而且由于如同石头等一样，就不能成为眼睛。
因此说'眼睛无我'，是因为眼睛不能见到色法，所以无有自性。没有眼睛就没有眼识，因为没有所取，所以色法更是无有自性。就像眼处和色处无有自性一样，其余处所也是如此，应当了知一切处所都如同眼处和色处一样无有自性。
此处有人说：由于宣说触处，所以眼睛是存在的。此处六触处即是：从眼触处乃至意触处。其中所说触是指根、境、识三者和合为相，是感受的因，是心所法。触处是指作为触生起之门的事物而安立为触处，应当了知从眼触处乃至意触处。如果没有眼睛就不会宣说其触处，而实际上已经宣说了，因此由于宣说触处，所以眼睛是存在的。
回答：如果诸处存在则可称为触处，但是诸处并未成立。如何说明其理由呢？当一者与触相应时，彼时他者即是空性，空性不依于非空，非空亦不依于空性。由于众生的识是一相续，所以在一识相续中生起，当其在眼识处生起时，唯一眼处与触相应而生起，故说'一者具触'，意思是与触相应。当一者与触同时存在时，彼时其他耳等触处即是空，远离触处自性，此为其义。

།ཡང་ འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ན།གལ་ཏེ་ཡང་དེའི་གནས་སྐབས་ནས་རང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟོང་པའི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཡོད་པའི་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་རང་གི་རྣམ་ཤེས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་མི་སྟོང་ བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། སྟོང་པའམ་མི་སྟོང་མི་བརྟེན་ལ། །གང་ལས་གང་གི་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་གང་སྲ་བའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ནམ་ཡང་སྲ་བའི་རང་བཞིན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་ ཡང་ནམ་ཡང་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་མི་འབྱུང་ལ།མིག་ཀྱང་རྟག་པ་ཉིད་དུ་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་མི་སྟོང་པ་ཡང་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་མི་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་མི་བརྟེན་ལ། ད་ལྟར་བ་མེ་དྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་དེ་ཉིད་དེས་སྟོང་པ་མི་བརྟེན་ ནོ།།ཡང་ན་རང་བཞིན་གྱིས་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཡང་མི་སྟོང་པ་མི་བརྟེན་ལ། མི་སྟོང་པ་ཡང་སྟོང་པ་མིན། དེའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ན། དེ་ནི་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཐོབ་པའམ། གང་ཞིག་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་ བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་མེད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་མེད་ཀྱང་དེ་ལྟ་ན་ཡང་རེ་ཞིག་རེག་པ་ཡོད་དེ། གསུམ་འདུས་པའི་མཚན་ཉིད་པས་། དེ་ཡོད་ན་རེག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ རོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་རེག་པ་ཉིད་ཡོད་ན་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་དེ་། དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། ཇི་ལྟར་ཡང་མེད་པ་དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གསུངས་པ། ངོ་བོ་མི་གནས་ཡོད་མིན་པས། །གསུམ་འདུས་པ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ཡི་བདག་ཉིད་རེག་མེད་པས། །དེ་ ཚེ་ཚོར་བ་ཡོད་མ་ཡིན།།གནས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ལས་ཕན་ཚུན་འདུས་པ་འབྱུང་སྲིད་ལ། མི་གནས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པའི་ཕྱིར་མི་གནས་པའི་ངོ་བོ་ལ། མི་གནས་པའི་ངོ་བོའི་ཕྱིར་ཡང་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་འདུ་བའི་དུས་ཀྱི་བར་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར། འདི་དག་ཕྲད་པ་ག་ལ་ཞིག་།ཅེས་བསྒྲུབས་པས། ངོ་བོས་མི་གནས་པའི་ངོ་བོ་ལ་གསུམ་འདུས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་འདུ་བ་མེད པས།དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རེག་པ་མེད་དེ། གསུམ་འདུས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རེག་པ་མེད་དོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ། །འདིར་སྨྲས་པ། རེག་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེའི་འབྲས་བུ་ཚོར་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ཉེ་བར་དམིགས་ལ། དེ་ཡོད་པས་དེའི་ རྒྱུ་རེག་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཚོར་བ་ཉིད་ཡོད་ན་རེག་པ་ཡོད་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། དེ་ཚེ་ཚོར་བ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་པ་ལ། གལ་ཏེ་རེག་པ་ཡོད་ན་དེའི་ཚེ་རེག་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཚོར་བ་ཡོད་ ལ།གང་གི་ཚེ་རེག་པ་ཉིད་མེད་ན་དེའི་ཚེ་རྒྱུ་མེད་པའི་ཚོར་བ་ག་ལས་འབྱུང་། ཚོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་རེག་པ་མེད་དོ་ཞེས་གྲུབ་བོ།

又如此思维：假设从那个时候起，自己的识空，耳等触处的自性远离，具有耳等的那些也在自识显现时，将不空于触处的自性，对此回答说：空或不空皆不依止。任何事物不应从任何处具有自性，譬如远离坚硬自性者永远不会具有坚硬自性，同样，耳等也永远不会生起触处，眼也常时成为具触处者，因为不空者也非空，凡是不空自性者即不依止空性，如现在具有火热相者，即不依止彼空性。
或者，由于自性不变故，空也不依止不空，不空也非空。因此，若是触处自性者，彼即获得触处自性，或者获得非触处自性者，皆不应理。因此触处不存在。
此处有人说：即使触处不存在，然而触仍然存在，因为具有三和合的特征，彼若存在则触处也将生起。回答说：若触本身存在则触处存在，彼不存在，如何不存在，如是成立所说：自性不住故非有，三和合亦不存在，彼之本性触不存，尔时受亦不存在。
从具有安住自性的事物中，相互和合可能生起，而于不住自性的根、境、识等则不然，因为生即灭故不住体性，由于不住体性故，以生即灭性于和合时间中间不存在故，此等何有相遇？如是成立，于体性不住者中三和合不存在。当其不存在时即无和合，故无彼本性之触，意即无三和合自性之触。
此处有人说：触确实存在，因为其果受存在故。此处缘触而有受被观察到，由彼存在故，其因触将生起。回答说：若受本身存在则触存在，然而不存在，为成立此义故说：尔时受亦不存在。若触存在则尔时具触为因之受存在，当触本身不存在时，尔时无因之受从何生起？由于受不存在故，触也不存在，如是成立。

།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས། དེའི་ཕྱིར་མིག་དང་གཟུགས་བདག་མེད། །དེ་བཞིན་སྐྱེ་མཆེད་ལྷག་མ་རྣམས། །ཤེས་པས་སྐྱེ་ མཆེད་དགག་པ་དེ་ལྟར་སྨྲས་ལ།དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་མ་བཀག་པའི་ཕྱིར་ཡོད་ལ། དེ་ཡོད་པས་དེའི་རྟེན་དང་དམིགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཡོད་ན་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡོད་ ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།ནང་དང་ཕྱི་ཡི་སྐྱེ་མཆེད་ལ། །བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་། །དེ་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད། །སྨིག་རྒྱུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྟོང་། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་ན། དེ་ནི་ནང་དང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་བརྟེན་ ནས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།ད་ལྟར་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གནས་པས་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། །ངེས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་མེད་དེ། །རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན། དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལྟ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ། སྨིག་རྒྱུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྟོང་། །ཞེས་པ་ལ། སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་འཇིག རྟེན་པས་ཉེ་བར་དམིགས་ལ།དེ་ཙམ་ཞིག་ཀྱང་འདིའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ཡུལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ཡོད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཡུལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་པོ་ཡོད་ན་དེ་ལྟར་ཡོད་ལ། ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབ་ པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།རྣམ་ཤེས་ཤེས་བྱ་ལ་བརྟེན་ནས། །འབྱུང་བ་ཤེས་བྱ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཤེས་བྱ་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །དེ་ཕྱིར་ཤེས་པ་པོ་ཉིད་མེད། །འདིར་འདིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པ་མེད་པར་མི་འབྱུང་བས་ཤེས་བྱ་ལ་ལྟོས་ལ་། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།ཤེས་བྱ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་གྲུབ་པས། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་བྱ་མེད་ལ། ཤེས་བྱ་མེད་པར་གྱུར་ན་དམིགས་པ་མེད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ག་ལ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པས་རྣམ་ཤེས་ནི། སྨིག་རྒྱུ་ སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་སྟོང་།།ཞེས་གནས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །ཤེས་བྱ་དང་ཤེས་པ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་རེ་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་པོ་ཡོད་དེ། ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྟགས་པའི་གང་ཟག་བྱེད་པ་པོར་ གྱུར་པའོ།།དེ་གང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་དེ་ནི་འདིའི་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། གང་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་དེ་ནི་འདིའི་ལས་སོ། །བྱེད་པ་དང་ལས་མེད་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ན་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པས་ན། དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་བྱ་དང་ཤེས་ པ་པོ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱའོ།།སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཤེས་པ་པོ་ཉིད་ཡོད་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། གང་ཇི་སྲིད་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་དག་མེད་པས་ལས་དང་བྱེད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། བྱེད་པ་པོ་ཉིད་འགའ་ཡང་ག་ལ་ཞིག་ཅེས་བསྒྲུབ་ པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།ཤེས་བྱ་ཤེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །དེ་ཕྱིར་ཤེས་པ་པོ་ཉིད་མེད། །ཅེས་པས། ཤེས་པ་པོ་མེད་པས་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་མེད་དོ་ཞེས་གྲུབ་པོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ཕྱི་རོལ་དང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དག་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེ་དག་མི་རྟག་པར་ཉེ་བར་ བསྟན་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ།འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་སོ། །གལ་ཏེ་ན་ཡང་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་མེད་ན། དེའི་ཚེ་ཅི་གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་། དེའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཉིད་བསྟན་པས་ དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གྲུབ་བོ་ཞེ་ན།སྨྲས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ། ཐམས་ཅད་མི་རྟག་ཅུང་ཟད་ཀྱང་། །མི་རྟག་མེད་ལ་ཡང་ན་རྟག་།དངོས་པོ་ཡོད་ན་རྟག་པ་དང་། །མི་རྟག་པར་འགྱུར་དེ་ག་ལ། །དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ གང་འདི་སྐད་དུ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་གོ་ཞེས་གསུངས་ཞེས་བྱའོ།

此处说道：即便你说'因此眼与色无我，如是余处亦然'，以智慧否定处所，虽然如此说，但由于未否定六识界故而存在，因其存在故，其所依及所缘处也将生起。
答曰：若识本身存在则诸处存在，然实不存在，为显示此义而说：依内外诸处，识乃得生起，是故识非有，如阳焰幻化空。
若识以自性存在，则不应依内外处而生，如现在般识若实有，则不应依缘而生。因从因缘所生故，决定彼识非有，以无自性故。
若如是识非有，如是不存在故，此不应成为所缘，故说：如阳焰幻化空。如幻化与阳焰般，自性空的识也为世间所缘，然而此量也非其自性。
此处说道：由有遍知境故，识实有。若有遍知境者则如是有，然实非有，为成立此义而说：识依所知生，所知实非有，以无所知智，是故无知者。
此中识无所缘则不生故依所知，由于如是识与所知皆依缘而生故无自性，因此所知非有，若无所知，无所缘时识何从生？即识非有故识如阳焰幻化般空。
此处说道：识实是有，因有所知与能知故。此中且说'识知'故有识者，即依蕴假立为作者之补特伽罗。彼以何识知，此是其作用，何者被识知，此是其业。无作用与业而有作者不应理，故由有作者，如是有所知与能知。
答曰：若有能知者，则应有识与所知，然而只要无识与所知，由离业与作用故，何有作者？为成立此义而说：以无所知智，是故无知者。由无知者故，无能知所知，如是已成。
此处说道：内外处实有，因为世尊说示彼等无常：'诸行皆无常'。若内外自性处非有，则何须说一切皆无常？因此由说无常性故，一切事物得成。
答曰：世尊说：一切无常者，少许无常亦非有，或是常，若有事物，应成常与无常，彼何有？其中世尊所说'一切无常'者。

།དེ་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་དངོས་པོའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མཐོང་བ་མིན་ལ། འོན་ཀྱང་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་རང་བཞིན་མ་གཟིགས་ལ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་གཟིགས་པས་སྙིང་པོ་མེད་པ་ཉིད་ གསལ་བར་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་འདི་ནི་རང་བཞིན་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་དགག་པའི་དོན་དུའོ། །དོན་དམ་པར་ནི་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་མི་རྟག་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །ཡང་རྟག་པའོ། །འདི་དག་གཉི་ག་ཡང་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པོ་ ཞེས་དགོངས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་སླར་ཡང་འདི་དག་གཉི་ག་མ་གྲུབ་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོར་ཡོད་ན་རྟག་པའམ་མི་རྟག་པར་འགྱུར་ན། དངོས་པོ་དེ་ག་ལ་ཞིག་གོ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་རིགས་པས་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དེ་ག་ལ་ ཞིག་པའོ།།དངོས་པོ་དེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དངོས་པོ་མེད་པར་གྱུར་པ་ལ་རྟག་པ་ཉིད་དམ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ག་ལ་ཞིག་།དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་སྙིང་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་ནས་འདི་དག་གསུངས་པ་ཉིད་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་གསལ་བར་ བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཚིག་འདི་དག་གིས་རང་བཞིན་གསལ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པས་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པའི་ལོག་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་བ་མི་སྲིད་པས། དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་དག་གི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ ཀྱང་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པར་གྱུར་པས་འབྱུང་མི་སྲིད་ལ།དེ་མེད་པས་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ཀྱང་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། སྡུག་དང་མི་སྡུག་ཕྱིན་ཅི་ལོག། རྐྱེན་སྐྱེས་ཆགས་སྡང་གཏི་མུག་སྟེ། །དེ་ཕྱིར་ངོ་བོས་འདོད་ཆགས་དང་། །ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ལ་སྡུག་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིད་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པས་མི་སྡུག་པའོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཀྱང་རྟག་པ་བདག་མེད་པ་གཙང་བའོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལ་སྡུག་པ་ལ བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་འབྱུང་།མི་སྡུག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེ་སྡང་འབྱུང་ཞིང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་བརྟེན་ནས་གཏི་མུག་འབྱུང་ངོ་། །དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཡོད་ན་དེ་ལ་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པར་རམ། རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་པ་ལས་འདོད་ཆགས་ལ་ སོགས་པར་འགྱུར་ན།དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པས་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། དེའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། དངོས་པོའི་རང་བཞིན་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་མི་སྲིད་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་ པ་མི་རིགས་སོ།།འདི་ལྟར་ཡང་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་མི་སྲིད་པས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། གང་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ལ་ཆགས་ཤིང་། །དེ་ལ་ཞེ་སྡང་དེ་ལ་རྨོངས། །དེ་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བསྐྱེད། །རྣམ་རྟོག་དེ་ཡང་དེ་ཉིད་མེད། །འདིར་སྡུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ངོ་བོ་ ཉིད་ཀྱིས་མེད་དེ།རྒྱུ་མཚན་ཅིའི་ཕྱིར་ན། གང་གི་ཕྱིར་གང་ཞིག་ཁོ་ན་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་གཞོན་ཤ་ཅན་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་ལ་འདོད་ཆགས་ཅན་འགའ་ཞིག་ཤིན་ཏུ་ཡིད་དུ་འོང་བར་གྱུར་པ་ལ་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་བརྗོད་ལ། དེ་ ཉིད་ལ་ཞེ་སྡང་ཅན་འགའ་ཞིག་གིས་མི་སྡུག་པར་བརྗོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ་ཆུང་མ་གཉིས་ཀྱི་གཟུགས་ལ། ཆུང་མ་དག་ཞེ་སྡང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། གང་ཁོ་ན་ལ་ཁྱོ་ཤིན་ཏུ་ཆགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཆུང་མ་དག་ཞེ་སྡང་བར་འགྱུར་ལ། དེའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་དེ་ལ་ འགའ་ཞིག་རྨོངས་པར་འགྱུར་རོ།།དངོས་པོ་གཅིག་ཉིད་སྐད་ཅིག་ལ་ཕན་ཚུན་དུ་འགལ་བའི་དོན་དེ་དག་མི་སྲིད་དོ།

不见那些毁坏之事物的自相，而且也未见诸事物的自性，由于未见一切事物的自性，是为了显示无有实质性而言，世尊所说此语是为了遮遣错解自性之义。若从胜义谛观察，则毫无无常性。又是常性。此二者于胜义谛中皆不成立，如是密意。
若问为何再次说此二者皆不成立？答曰：因为若有事物则成常或无常，然而何处有彼事物？以如前所说之理证成无事物故，何处有彼事物？意即彼事物不存在。对已成无事物者，何有常性或无常性？因此，依于显示诸事物无实质性而说此等，即是显示无自性，而此等言词绝非在一切方面证成自性。
如同由于无事物故不可能生起常与无常的错解，如是由于诸事物无自性故，也不可能生起可意与不可意的颠倒，由于彼不存在故，也不应理有以可意与不可意颠倒为因的贪欲、嗔恨与愚痴。为证成此义而说：'可意与不可意颠倒，缘生贪嗔痴，是故以自性，贪嗔痴非有。'
其中，所谓可意是与意相顺，颠倒则是不可意。颠倒也即常、我、净等。其中依可意而生贪欲，依不可意而生嗔恨，依颠倒而生愚痴。若事物有自性，则由于对彼执为可意等或常等而成贪等，然由于诸事物无自性故无可意等，因此以彼为因的贪欲、嗔恨与愚痴也不存在，不仅是事物无自性而已，由于可意等不可能故，贪等也不应理。
为证成如是也由于可意等不可能故不应理，而说：'由于于彼贪著，于彼嗔恨彼愚痴，是故分别所生，彼分别亦无实。'此中可意以自性无有，其原因为何？因为正是对某一具有色与形貌、年轻等事物，某贪欲者极为悦意而说为可意相，而对彼同一事物某嗔恨者则说为不可意。
譬如对妻子二人的色身，如妻子们生嗔时，正是对丈夫极其贪著者，妻子们则生嗔，由于不了知其自性故，有人对此生起愚痴。一事物于刹那间相互矛盾的彼等义不可能存在。

།དེས་ན་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་རང་བཞིན་གསུམ་མི་སྲིད་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པས་དེའི་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པར་རུང་ངོ་། །ཡང་ན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ན། གལ་ཏེ་ ཡང་དངོས་པོ་རྣམ་པ་གསུམ་གཅིག་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ལ།དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རེ་ཞིག་ཡོད་ལ། དེས་ན་དེ་ཡོད་པས་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་རྟོག་དེ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། ལོག་ པའི་རྣམ་པར་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ལ་བདེན་པའི་རང་བཞིན་མི་སྲིད་པ་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མེད་དོ།།དེ་མེད་ན་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་གྲུབ་བོ།། །། འདི་ལྟར་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ཁོ་ན་ ཉིད་དུ་མེད་པ་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར། རྟོག་བྱ་མེད་ན་རྣམ་རྟོག་གང་། །དེ་མེད་རྣམ་རྟོག་ག་ལ་ཞིག་།དེ་ཕྱིར་རྟོག་བྱ་རྐྱེན་སྐྱེ་ཕྱིར། །སྟོང་ཡིན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཅུང་ཟད་ཡོད་ན་དེ་ལ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྐྱེ་ལ། དེ་ཡང་ དངོས་པོ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ལ།དེས་ན་དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་བྱ་མེད་ན་རྣམ་རྟོག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྟོང་ཡིན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བྱ་བའི་རང་བཞིན་སྟོང་པའོ། །དེ་ལས་དངོས་པོ་གང་ཡང་རུང་བའི་རང་ བཞིན་མི་དམིགས་པས།རྣམ་པར་རྟོག་བྱ་དང་རྟོག་པ་དག་ཏུ་ཡོངས་སུ་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་ཀྱང་དེ་ཉིད་རྟོག་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ལས་བྱུང་བའི་མ་རིག་མེད། དེ་མེད་འདུ་བྱེད་འབྱུང་བ་ནི། །སྲིད་མིན་དེ་བཞིན་ལྷག་མ་རྣམས།། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་མཐོང་བ་དེ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་ངེས་པར་སྤོང་ལ། དེ་སྤངས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་བྱུང་བའི་མ་རིག་པ་སྤོང་ངོ་། །མ་རིག་པ་སྤངས་པས་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ལྡོག་ལ་དེ་འགགས པས་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱི་རྒས་པ་དང་ཤི་བ་ལ་སོགས་པའི་བར་དུ་ཐམས་ཅད་ལྡོག་གོ།།སླར་ཡང་ཇི་ལྟར་མ་རིག་པ་འགག་པས་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་འགག་ཅེ་ན། བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། གང་ལ་གང་རྟེན་སྐྱེ་བའི་དངོས། །དེ་དེ་མེད་པས་དེ་མི་སྐྱེ། །དངོས་དང་དངོས་མེད་ འདུས་མ་བྱས།།འདུས་བྱ་ཞི་བས་མྱ་ངན་འདས། །གང་ཞིག་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ནས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་གང་ཞིག་སྐྱེ་། འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་དེའི་རྒྱུ་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་ན་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ མེད་ན་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་འདི་ལྟར་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པ་མེད་ན་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་མེད་ལ། དངོས་པོ་མེད་ན་དེ་ཡང་ལོག་པའི་རང་བཞིན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་ཡང་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་མེད་ ན་ཡང་།དངོས་པོའི་ཚུལ་གྱིས་འདུས་བྱས་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་འདུས་མ་བྱས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དངོས་དང་དངོས་མེད་དང་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་དག་ཞི་བའོ། །ཞི་བ་ནི་མི་འཇུག་པ་ལ། དེ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །སླར་ཡང་ འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཚུལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།འདུས་མ་བྱས་སུ་རྟོག་པ་འཇུག་པར་ཐལ་བས་སོ།

因此，一个事物不可能有三种自性，但通过分别念可以认为它们是相互差别的。或者这样想：如果事物的三种形态不能成为一体，那么暂且存在着对它的分别念，因此由于它的存在，会产生贪欲等烦恼。
回答说：这种分别念在胜义谛中也是不存在的。因为错误产生的诸法不可能有真实的自性，并且是缘起的缘故，所以分别念在胜义谛中也是不存在的。当它不存在时，由它所生的贪欲等烦恼也不存在，这就是成立的道理。
同样，分别念在胜义谛中不存在是因为：'若无所分别，分别从何生？因此所分别，缘生故是空，分别念亦然。'如果有一点可分别的事物存在，则对它进行分别的分别念就会生起。
而且由于事物是缘起的缘故，自性是空的，因此当没有所分别时就没有分别念，这就是说分别念也是空的。如果分别念的自性是空的，则因为不能观察到任何事物的自性，由于不执著所分别和能分别，就会通达胜义谛。
由此，通达胜义谛就不会有从四颠倒生起的无明。'无明若不存，诸行不复生，如是余支分。'见到胜义谛就是无颠倒，因为与见到胜义谛相违的缘故，必定断除诸颠倒，断除它就断除从颠倒生起的无明。
断除无明后，以无明为缘的诸行就会止息，它灭了之后，乃至以生为缘的老死等一切都会止息。再者，如何由无明灭而行等灭呢？为了成立这点而说：'若法依缘生，彼缘无则灭，有无及无为，寂灭即涅槃。'
某个依靠所谓无明这个因而生起的所谓行这个果，当这个果的因即所谓无明不存在时就不会生起。这样，当无明等不存在时，行等就不可能存在。
当这样无明等不运行时，就没有事物；当没有事物时，虚妄自性的无事物也不存在。也就是说，当有和无都不存在时，以有的方式的有为法和以无的方式的无为法也不存在，有、无、有为、无为都寂灭。
寂灭就是不运行，这就是涅槃。而且涅槃也不是以无为的方式存在，因为会导致无为的执著仍在运行。

།འདིར་སྨྲས་པ། གང་སྨོས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ལས་བྱུང་བའི་མ་རིག་པ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་པས། སླར་ཡང་ཅི་མ་རིག་པའི་ མཚན་ཉིད་དང་།དམིགས་པ་ནི་ཅི་ཞིག་གང་ལས་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་ན་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ན། མཚན་ཉིད་དང་དམིགས་པ་དག་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པས་གསུངས་པ། རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་དངོས་པོ་རྣམས། །དངོས་པོར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་གང་། །སྟོན་པས་མ་རིག་པར་གསུངས་ལ།། དེ་ལས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་འཇུག་།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པའི་དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་པ་ལ། དེ་དག་ལ་གང་ཞིག་རང་བཞིན་དུ་རྟོག་པ་དེ་ལ་མ་རིག་པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ལ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བར་གནས་པའི་རང་བཞིན་མེད་པ་མ་རྟོགས པའི་ཕྱིར།མ་རྟོགས་པ་ལས་མ་རིག་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ཡང་རང་བཞིན་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་དང་། རང་བཞིན་ལ་དམིགས་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པའི་ངོ་བོའི་ཕྱིར་མི་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ལ། མ་རིག་པ་དེ་ལས་འདུ་བྱེད་ལ་ སོགས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་འཇུག་གོ།།ཡང་འདིའི་མ་རིག་པ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་འཇུག་པ་ཇི་ལྟར་བཟློག་པར་བྱ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། དངོས་པོ་སྟོང་པར་ཡང་དག་པར། །ཤེས་ན་རྨོངས་པ་མི་ འཇུག་ལ།།མ་རིག་ལེགས་པར་འགགས་པ་ཡིས། །དེ་ནས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་འགག་།གང་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་མཐོང་བ་དེ་ནམ་ཡང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་སྒྲོ་མི་འདོགས་ལ། གང་གི་ཚེ་ རང་བཞིན་དུ་མི་འདོགས་པ་དེའི་ཚེ་འདིའི་མ་རིག་པ་སྤོང་ལ།མ་རིག་པ་སྤངས་པས་འདུ་བྱེད་ཀྱང་མི་སྐྱེ་ལ། ཇི་སྲིད་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པས་རྒས་པ་དང་འཆི་བ་མི་འབྱུང་བའི་བར་དུའོ། །དེ་ལས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞི་བས་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པར་འགྱུར་རོ།།སླར་ཡང་ཐར་པ་འདོད་པས་མ་རིག་པ་སྤོང་བར་འདོད་པ་མ་རིག་པ་སྤོང་བར་འདོད་པས་དངོས་པོ་འདི་དག་ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ། སྨྲས་པ། ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་བལྟ་བར་བྱ་ལ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱང་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ ལ།དེ་ཡང་མ་སྐྱེས་པའོ། །དེས་ན་ཐར་པ་འདོད་པས་འདི་དག་ལ་དངོས་པོར་བལྟ་བར་མི་བྱའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འོ་ན་དེ་ལྟར་ན་འདི་ལྟར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་མི་ནུས་ཏེ། མིག་མ་ཉམས་ཤིང་མིག་བྱེ་བ་དང་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྣང་བ་ དང་བཅས་པའི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐོང་བར་མི་ནུས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོས་ཀྱང་རང་གི་ཡུལ་ཇི་ལྟ་བར་མི་འཛིན་པར་མི་ནུས་སོ། །སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་དབང་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་མངོན་སུམ་ལ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ རིག་པས་ཉེ་བར་དཔྱད་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་བློའི་མངོན་སུམ་གང་ཞིག་དེ་ཉིད་འཛིན་པའི་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་པས་གླེངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟར་རབ་རིབ་ཅན་ལ་མི་བདེན་པའི་སྐྲ་དང་སྦྲང་བུ་ལ་སོགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་སོ་སོར་སྣང་ལ། དེ་དག་ཀྱང་རིགས་པ་དང་ བཅས་པའི་བློའི་མངོན་སུམ་དུ་མེད་ལ།དེ་ནི་བློའི་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་དུ་ཡང་དེ་དག་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རིགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་བློས་ཡང་དག་པའི་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་རློམ་པ་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དངོས་པོ་དེ་དག་ཕྱིན་ ཅི་ལོག་གི་ལས་ལས་བྱུང་བས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་གྱི་གནས་པར་ཡོད་པས་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་རོ།

于此说道：由于已经通达所说的真实义，故不会产生由四种颠倒所生的无明。那么，再次追问：无明的性相和所缘是什么？从何处见到真实义时无明不生？为了建立性相和所缘而说：
从因缘所生诸事物，执著为实有之见，佛说此为无明相，由此生起十二支。对于从因缘所生的事物本性上无生，若有人执著其为自性，佛陀说此即是无明。由于未能了知如实安住的无自性，故称其为无明。由于趣入增益自性，以及缘于自性而完全不知真实义的本性，故为无知的自性。从此无明而趣入行等十二缘起支。
复次，如何遮止此无明的增益趣入？说道：如实了知诸法空，愚痴即不得趣入，无明善得灭尽已，十二支亦随灭尽。对于如实了知缘起者，即如实见者，永不增益诸法自性。当不增益自性时，即断此无明。由断无明故行亦不生，乃至无生故老死不起。由此，实有、非实有、有为、无为寂灭，即成涅槃。
复次，欲求解脱者欲断无明，欲断无明者应如何观察诸事物？答曰：欲求解脱者应观真实义，真实义即是诸法的自性，其亦是无生。因此欲求解脱者不应执著这些为实有。
于此有人说：若如是，则不能说'未见一切事物'。因为眼根未坏且睁开眼睛，境界圆满具足光明的青等色法不可能不见。同样，耳等诸根亦不能不如实取自境。
答曰：即使依根而现前青等，然而由理智观察所生的智慧现量，较彼取境的根现量更为殊胜。如是，对于眼翳者，虽然不真实的毛发、蚊蝇等各别显现为现量，然彼等于具理智慧的现量中并不存在。于智慧根现量中彼等亦非安住，因为随顺理智的智慧明显推翻其为真实现量的增上慢故。即便如此，由于彼等事物从颠倒业所生，故非真实义，遍计所取的根境安住性成为现量。

།དེ་ལྟ་ན་ཡང་རིགས་པས་ཉེ་བར་དཔྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་བློས་དེ་དག་གི་བློས་མངོན་སུམ་ཉིད་ལྡོག་སྟེ། དེ་ནི་སྟོབས་ཅན་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེས་ན་དངོས་པོ་རྣམས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་ནས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཁོ་ན་འཇུག་པའི་སྒོའི་ཕྱིར་དཔེའི་ཕྲེང་བ་གསུངས་པ། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་སྒྱུ་མ་དང་། །སྨིག་རྒྱུ་དབུ་བ་ཆུ་བུར་དང་། །གཟུགས་བརྙན་སྤྲུལ་པ་རྨི་ལམ་དང་། །མགལ་མེ་ དང་མཚུངས་འདུ་བྱེད་རྣམས།།ཇི་ལྟར་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཏོ་། །འདི་དག་ཉིད་རང་གི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་ལས་འབྱུང་ན་ཡང་། གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་སྣང་ལ། དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལྟར་གཟུགས་དང་ ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཡང་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་སྣང་བ་ལ།གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡང་དཔེ་གཅིག་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་ན། དཔེ་མང་པོ་ཉིད་ཉེ་ བར་བསྡུས་པ་ལ་དོན་མེད་དོ་ཞེ་ན།འདི་དག་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་མེད་པའི་དོན་ལ་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་མ་གོམས་པའི་འཇིག་རྟེན་པ་དེ་དག་དཔེ་དུ་མས་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་ལ་ཕེབས་པས། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ངེས་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ། རེ་ཞིག་ཕུང་པོ་མི་གཙང་བ། །རགས་པ་མངོན་སུམ་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ། །རྟག་ཏུ་མཐོང་བར་འགྱུར་ན་ཡང་། །གང་ཚེ་སེམས་ནི་མི་གནས་པ། །དེ་ཚེ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་ཞིང་ཟབ། །དམ་ཆོས་འདི་ནི་གནས་མེད་པ། །མངོན་སུམ་མིན་པ་ཇི་ལྟར་དུ། །སེམས་ལ་བདེ་བླག་རྟོགས་པར་འགྱུར། །ཞེས སོ།།དེའི་སེམས་ལ་བདེ་བླག་ཏུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དཔེ་མང་པོ་བསྟན་པ་ནི་རིགས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་དཔེ་མང་པོ་ཉེ་བར་བཀོད་པས་འགའ་ཞིག་འགའ་ཞིག་ལ་ཤིན་ཏུ་ངེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དཔེ་དེས་དེའི་དོན་བདེ་བླག་ཏུ་ བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་དེས་ན་དཔེ་མང་པོ་ཉེ་བར་བསྡུ་བ་རིགས་པ་ཉིད་དོ།།ཡང་ན་དངོས་པོར་འཛིན་པ་ཐ་དད་པས་དཔེ་ཐ་དད་པའོ། །ཡུལ་དང་དུས་ངེས་པར་འཛིན་པ་ལ། མེད་པ་ལ་ཡུལ་དང་དུས་ངེས་པར་འཛིན་པ་མི་རུང་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་དྲི་ཟའི་ གྲོང་ཁྱེར་དཔེར་བརྗོད་དོ།།གཞན་དབང་དུ་འཛིན་པ་ལ། མེད་པ་ལ་རྒྱུ་གཞན་གྱི་དབང་ལས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་སྒྱུ་མ་དཔེར་བརྗོད་དོ། །ལྡོག་པར་འཛིན་པ་ལ། མེད་པ་ལྡོག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་སྨིག་རྒྱུ་དཔེར་བརྗོད་དོ། །དེ་ཡང་བྱེ་ བྲག་མེད་པར་ལྡོག་པའོ།།སྙིང་པོ་མེད་པར་འཛིན་པ་ལ། །སྙིང་པོ་མེད་པས་དེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་སྤྲུལ་པ་དཔེར་བརྗོད་དོ། །གཞན་དང་གཞན་དུ་འཛིན་པ་ལ། མེད་པ་ལ་གཞན་དང་གཞན་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་ཆུའི་ཆུ་བུར་ དཔེར་བརྗོད་དོ།།ཀུན་ནས་སྣང་བར་འཛིན་པ་ལ། །མེད་པ་ལ་ཀུན་ནས་སྣང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་སྤྲུལ་པ་དཔེར་བརྗོད་དེ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པར་འཛིན་པ་ལ། མེད་པ་ལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་རྨི་ལམ་དཔེར་ བརྗོད་དོ།།འཇུག་པར་འཛིན་པ་ལ། མེད་པའི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པ་ལ་མི་ལྟོས་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་དཔེར་བརྗོད་དོ། །དེའི་འཇུག་པའི་ས་བོན་མགལ་མེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་དེ་དག་འདས་མ་ཐག་ པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟ་བར་གནས་པའི་རང་བཞིན་བསྒྲུབས་ནས།དེ་ལས་གཞན་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་དོན་འདི་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ ལོག་པར་བཤད་པས།དེས་ན་ཤིན་ཏུ་ཡང་དེ་དང་འབྲེལ་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ།

即便如此，当以理智观察时，他们的现量认知也会被推翻，因为这种理智的力量更强大。因此，由于执著诸事物并且为了通达真实义的门径，所以宣说了比喻的串联：'如同干闼婆城和幻术，海市蜃楼、泡沫、水泡，影像、变化、梦境，以及火轮一样的诸行。'如同干闼婆城等事物的意思。这些虽然从各自的因缘中产生，但本性空无城市等的事物却显现为城市等，同样地，色受等事物虽然本性空无色受等，却显现为色受等，应当如是了知。
若问：如果仅由一个比喻就能了悟无自性，那么引用众多比喻岂非无义？这并非如此。对于无自性的道理，由于世间人从无始轮回以来未曾熟习，通过多种比喻使世间人的心意趋入，就能对真实义生起定解。如说：'首先不净诸蕴，粗大现量境界，虽然常常所见，然而心不安住。如是极细甚深，此正法无所住，非现量境界，如何能轻易了知于心中？'
为了使其心易于趣入，所以宣说多种比喻是合理的。此外，通过列举多种比喻，某些人会对某些比喻特别确信，因为通过那个比喻能轻易自行理解其义，所以引用多种比喻是合理的。或者说，由于执著事物的方式不同，所以比喻也不同。
对于执著地点和时间确定者，说'非有不应有确定的地点和时间'，针对这种执著以干闼婆城为喻。对于执著他缘者，说'非有不应依他缘'，针对这种执著以幻术为喻。对于执著转变者，说'非有无有转变'，针对这种执著以海市蜃楼为喻，这是无差别的转变。
对于执著有实质者，说'无实质故非有'，针对这种执著以变化为喻。对于执著此彼转变者，说'非有不应有此彼转变'，针对这种执著以水泡为喻。对于执著普遍显现者，说'非有无普遍显现'，针对这种执著以变化为喻。对于执著种种相者，说'非有无种种相'，针对这种执著以梦境为喻。
对于执著趣入者，说'非有的芽等不观待趣入'，针对这种执著以火轮为喻。因为火轮是其趣入的种子。如是以前面六十四偈成立了缘起如实安住的自性之后，以其他两偈说明此义即是如来所说的无倒缘起，因此应当极其相应地成立。

།དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ལེགས་པར་ཉན་པ་རྣམས་དོན་འདི་ལ་ཤིན་ཏུ་ངེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དངོས་ཀུན་རང་བཞིན་སྟོང་པས་ན། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་འདི། །དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་མཚུངས་མེད་ཀྱིས།།དངོས་པོ་རྣམས་ནི་ཉེ་བར་བསྟན། །དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་གྲུབ་བོ་ཞེས་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་དོན་དུ་འདི་དག་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །མཚུངས་མེད་ ཀྱིས་ཞེས་པ།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ཏུ་བརྩམས་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་ན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འདྲ་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་གཽ་ཏ་མའོ་ཞེས་སྨྲ་ན་བརྩད་པ་འདི་དག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྒྲ་ འདི་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བར་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་ལ།དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐུན་མོང་དུ་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མཚུངས་མེད་ཅེས་བྱའོ། །ལྷག་མ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ནི་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ གི་རང་བཞིན་མེད་པའི་དོན་དང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དོན་ནི་དམ་པ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་མཚོན་པར་གསུངས་པ། འདི་ཙམ་རེ་ཞིག་དོན་དམ་སྟེ། །ཞེས་པ་ལ་དངོས་པོར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟ་བའི་དོན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་རེ་ཞིག་ཅེས་པ་ངེས་པར་གཟུང་བ་ སྟེ།ཉེ་བར་བསྒྲུབས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ལ་ཇི་སྲིད་དུ་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཐམས་ཅད་འདིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པས་འཁྲུལ་པ་སྟེ། འཁྲུལ་པ་ཡང་དོན་དམ་པ་ཡིན་པར་ནི་མི་རིགས་སོ། །འདི་ཉིད་ཡོད་པ་དང་མེད་ པས་མ་བསྡུས་པས་སྐྱོན་གྱིས་རྣམ་པར་དབེན་པ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གསུངས་པ་ལས་དབུ་མ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་དོན་དམ་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ། འདི་ཙམ་རེ་ཞིག་དོན་དམ་སྟེ། །འཇིག་རྟེན་ཐ་སྙད་ལ་བརྟེན་ནས། །སྣ་ཚོགས་ཐམས་ཅད་བཅོམ་ལྡན་འདས།། སངས་རྒྱས་བདེན་པར་གདམས་པ་མཛད། །ཅེས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་མཐོང་བ་འགའ་ཞིག་གི་རྨི་ལམ་རྨིས་པའི་སེམས་འགའ་ཞིག་རྣམ་པར་ཤེས་ནས་དེ་ནི་བདེན་པར་སྨྲའོ་ཞེས་བརྗོད་ཅིང་། དེ་རིང་རྨི་ལམ་དུ་མས་མགོ་ལ་འོ་བྱས་ཤིང་ཕས་སོ་སོར བསྔགས་པ་བརྗོད།སྐྱེད་མོས་ཚལ་བཙོངས་ནས་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་བྲམ་ཟེ་ལ་བྱིན་པ་དང་། བསྐོར་བ་བྱེད་པ་མཐོང་ཞེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱིན་པས་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལྟར་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་ཐ་དད་དང་དངོས་པོ་ ཐམས་ཅད་མེད་པར་ཐ་སྙད་ཀྱིས་གསུངས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་རྨི་ལམ་དུ་མཐོང་བའི་མ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ལ་བདེན་པར་མངོན་པར་འདོད་པ་དེའི་ངོ་བོ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱིས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པ་ མངོན་པར་བརྗོད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ལྷག་མ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཚུངས་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་གནས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྤྲོས་པ་ག་ལ་ཞིག་།ཇི་སྐད་དུ་མདོ་ལས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་ཟད་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འགགས་པ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། ནུབ་པར་གྱུར་པ་འདི་ལས་གཞན་པའི་སྤྲོས་པས་སྤྲོས་པར་བྱེད་པ་ཡོད་དམ་ཞེས་པ་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཞེས་པའི་སྤྲོས་པས་སྤྲོས་པར བྱེད་དམ་ཞེས་པ་ནས།ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དགའ་བོ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་སྤྲོས་པའོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འགག་པ་ལས་སྤྲོས་པ་མེད་པའོ་ཞེས་པའི་བར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་གིས་ན་ དོན་དམ་པའོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པའི་དབང་གིས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་བོ་ཞེས་གནས་སོ།

如此这般，善于听闻者对此义理会生起极大的确信，因为一切事物本性空，所以此缘起法，无与伦比的如来，为诸法作了开示。如同干闼婆城等一样，诸行以自性不成立，为了开示此义，说'此等是缘起'。'无与伦比'是说，在一个世界中，其他世界也没有与如来相似的如来。或者说是释迦牟尼乔达摩。如果这样说的话就会有这些争论：如来这个词是依据如实宣说的功德而安立，这也是一切佛共同成就的，所以一切如来都称为'无与伦比'。其余已经解释过了。
这是说明干闼婆城等这些无自性的意义，以及缘起的意义是最殊胜的表示，'此暂且是胜义'，因为一切执著事物的见解都不是如实义，所以说'暂且'是决定的，一切所成就的法都是无自性。对于这空性，只要有执著事物的一切分别，在此都是颠倒错乱的，错乱也不应该是胜义。
这个不被有无所摄故离诸过失，从说缘起而通达中道才是胜义，如说：'此暂且是胜义，依世间名言，世尊为一切，种种说真实。'如同有人见梦后知道是梦而说'这是真的'，并说：'今天梦中许多人吻我的头，父亲赞叹我，卖了花园把一千金给了婆罗门，看见有人在绕行'等。
同样，世尊依据世俗，宣说如执著般的生住灭等差别以及一切事物的无。对于梦中所见的母亲等执为实有，其本性是不合理的。同样，对于颠倒的凡夫们而言有生住灭等的言说，但对诸佛则不然。其余已经解释过了。
安住于等同涅槃的一切法无自性中的佛世尊，哪里会有戏论？如经中说：'阿难，六触处的灭尽、离贪、灭除、寂静、沉没，除此之外还有其他戏论可戏论吗？还有以有无等戏论可戏论吗？'乃至'阿难，六处是戏论，六处灭则无戏论'，这是世尊所说的涅槃。依如来智慧则是胜义，依世间智慧则是世俗，如是而住。

།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན། འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ཆོས་བསྟན་མི་ཉམས་ཤིང་། །ཡང་དག་ཉིད་དུ་ནམ་ཡང་ཆོས་བསྟན་མེད། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པ་མ་རིག་པས།། དེས་ན་དྲི་མེད་བརྗོད་པ་འདི་ལ་སྐྲག་།དེས་ན་སྐྲག་ཅེས་པ་ལ། དེས་ནའི་སྒྲ་ནི་ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་རིགས་པ་དང་ལུང་གིས་དཔྱད་པ་རྣམས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཐོག་མར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེས་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྡེབས་པའི ངོར་འཇུག་པས་རིམ་པ་འཆོལ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེས་ན་འདིའི་དོན་ཀྱང་གང་གི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་དུ་སྨྲོས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བཤད་པར། བརྫུན་པ་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ཙམ་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོའི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ། རྨི་ལམ་དང་སྒྱུ་མ་དང་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་དེའི་ རང་བཞིན་གྱི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་འཆིང་བ་དང་གྲོལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དེས་ན་དེའི་ཕྱིར།འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ཆོས་བསྟན་མི་ཉམས་ཤིང་། ཐ་སྙད་པ་ཉིད་ལ་ཇི་ལྟ་བའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ ཇི་ལྟར་གནས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བརྗོད་ལ།དེ་ཉིད་བརྗོད་བྱ་ལས་རིམ་གྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་ཡང་། འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ཆོས་བསྟན་མི་ཉམས་ཤིང་ངོ་། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ཡང་དངོས་པོ་གང་ ཅུང་ཟད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁས་མ་བླངས་པས།སྟོན་པ་དང་བསྟན་བྱ་དང་སྟོན་པ་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། ཡང་དག་ཉིད་དུ་ནམ་ཡང་ཆོས་བསྟན་མེད། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་འགའ་ཞིག་ཡང་དག་པར་དམིགས་ནས་ཉེ་བར་སྟོན་པར་མི་འགྱུར་ ལ།དེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་མི་རྟོག་པས་འདི་ནི་བདེན་ནོ་ཞེས་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་ནས་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ངེས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཞོལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་ལས་ ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་མྱ་ངན་འདས་ལས་འདས་པ་གྲུབ་པ་ཡང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་ཉམས་ལ།གྲོལ་བ་ཡང་བདེ་བླག་ཁོ་ནར་མྱུར་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་ རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་དངོས་པོའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་འཇུག་ལ།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པ་མཐོང་བ་ལས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ལས་ལོག་ནས་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་བསྐྱེད་དོ། །དེ་ཅི་ སླར་ཡང་འདིར་བརྗོད་པ་ལ་དེ་སྐྲག་པས་འཇིག་རྟེན་པ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་སྨྲ་བ་ལ་བརྟེན།སྐྱོན་དང་ལྡན་པར་བརྗོད་པ་ནི་སྤང་བར་རིགས་ལ། བརྗོད་པ་འདི་ནི་སྐྱོན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ན་ཡང་བརྗོད་པ་ལ་བརྟེན་པར་རིགས་ན། རང་ བཞིན་དང་བཅས་པར་སྨྲ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་འདི་དག་རང་བཞིན་སྨྲ་བ་སྤངས་ནས་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་སྨྲ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དངོས་པོ་ཇི་ལྟར་སྨྲས་པ་རྣམས་མི་སྲིད་པ་ཉིད་ཀྱིས། ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་ བརྗོད་པ་སྤངས་ནས་གནས་པས་འཇིག་རྟེན་པ་དངོས་པོའི་ལྟ་བ་ལ་མི་གནས་ཤིང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཇི་ལྟ་བར་གནས་སོ།།འོ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉི་མའི་གསུང་གི་འོད་ཟེར་གསལ་བར་སྣང་བས་ན་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་མི་རིགས་སོ། །བདེན་ཏེ་གལ་ཏེ་ འཇིག་རྟེན་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་ཡོད་ན་རིགས་ཀྱི་མ་རིག་པས་ལྡོངས་པའི་འཇིག་རྟེན་པས་ཇི་ལྟ་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར།དེ་མ་རྟོགས་པས་གདོན་མི་ཟ་བར་འཇིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་གནས་ལ་སྐྲག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྒྲུབ་ པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པ་མ་རིག་པས། །དེས་ན་དྲི་མེད་བརྗོད་པ་འདི་ལ་སྐྲག་།ཅེས་པ་ལ། ཇི་ལྟར་བུད་ཤིང་ལ་བརྟེན་ནས་མེ་འབྱུང་ལ། སྤྲིན་ལ་བརྟེན་ནས་ཆར་པའོ་ཞེས་པ་ནི་འདིར་རྒྱུའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་གསུངས་པ་མ་རིག་ པས་ཤེས་པ་འདིར་ཡང་ཀྟའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒྱུའི་དོན་ཏོ།

因此，不损害世间法的教授，而实际上从未教授法，如来所说因无明，故于此无垢言说生怖畏。对于'故生怖畏'，'故'字是指如前所述的理与教证的观察。首先应观察世间，故说'世间的'，此处由于偈颂的韵律要求，次序有所颠倒。
此处的含义是：如前所述的缘起所说，唯是虚妄欺诳性，是愚者心识的对境，如梦幻、如海市蜃楼般的自性，其业果、烦恼与清净、束缚与解脱的因由，在世间名言中存在，因此，'不损害世间法的教授'。由于是名言谛如实之义，如实不颠倒地阐述世间诸法的真实性。
由于所诠义次第趋入真实性的缘故，'不损害世间法的教授'。世间法的教授也不承认任何事物的自性，因为能诠、所诠、能诠者皆无自性故，'实际上从未教授法'。如来不会执著某法为真实而加以教授。
因此，由于不分别一切法的自性，舍弃'此为真实'的执著而安住的瑜伽士，必定趋向涅槃。如是，依二谛故有业，无分别故，瑜伽士们的涅槃成就丝毫不损，解脱也将轻易迅速生起。
虽然颠倒者因不了知无自性，而以事物为因缘趋入烦恼分；不颠倒者因见无自性而远离烦恼分，生起清净。为何再次于此言说生怖畏，应依世间说有自性，应当舍弃有过失的言说，而此言说无过失。若具功德则应依止言说，然说有自性者非具功德。
对此，这些世间人舍弃说无自性而说有自性，为何？答：由于所说诸事物不成立，舍弃如前所说的言说而安住，世间人不住于事物见而如实住于颠倒。然则，如来日光般的言教光明显现，世间人不应颠倒。诚然，若世间人具慧眼则可，然为无明所盲的世间人如何能通达如来的如实言教？
为证明由于不了解必定于无畏处生怖畏故说：'如来所说因无明，故于此无垢言说生怖畏。'如依薪生火，依云降雨，此处表示因的意义。同样，'所说因无明'中，过去分词词尾也表示因的意义。

།ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པའི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་མི་མཁས་པའི་སྐྱེ་བོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པ་མི་ཤེས་ལ། མི་ཤེས་པས་གདོད་མ་ནས་ཞི་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་ངེས་པར་ སྐྲག་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཡང་གདོད་མ་ནས་ཞི་བ་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་བསྟན་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མི་མཐོང་ཞིང་། ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་དམིགས་བཞིན་པའི་བདག་དང་བདག་གི་བའི་ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོ་སེམས་ལ་བཞག་ནས། བདག་ནི་མེད་པར་གྱུར་ཏ་རེ་ཞེས་བྱིས་པ་དག་དྲི་མེད་ ཀྱི་བརྗོད་བྱ་ལ་སྐྲག་པར་འགྱུར་རོ།།བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་སྟེ་བཤད་པའི་དོན་ལ་བརྗོད་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ། བསྟན་བཞིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྗོད་པ་དེ་ཡང་མཚན་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་དྲི་མ་མེད་པའོ། །མི་གསལ་བ་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །འོ་ན་དྲི་མེད་བརྗོད་བྱ་འདི་ལ་ སྐྲག་།ཅེས་པ་འདིར། འཇིགས་པའི་རྒྱུ་ནི་འབྱུང་ཁུངས་སོ། །ཞེས་པའི་འདིར་འབྱུང་ཁུངས་ལ་བརྟེན་ནས་ལྔ་པར་འགྱུར་རོ། །མ་ཡིན་ཏེ་ཀྟའི་རྐྱེན་གྱི་རྒྱུའི་དོན་གསུངས་པས་ཤེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་དོན་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དྲི་མ་མེད་པའི་བརྗོད་བྱ་ཉིད་ལ་སྲོག་ཆགས རྣམས་སྐྲག་པས་སོ།།བརྗོད་བྱ་ཅིའི་ཕྱིར་ན་རྒྱུར་འགྱུར། དེ་ལས་སྐྲག་པས་སོ། །དེ་ལ་འཇིགས་པའི་རྒྱུ་ཅི་ཞེ་ན། མ་རྟོགས་པ་རྒྱུར་ཀྟའི་རྐྱེན་གྱིས་བརྗོད་ལ། དེའི་ཕྱིར་འཇིགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ནི་མ་རྟོགས་པ་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །དྲི་མ་མེད་པའི་བརྗོད་བྱ་འཇིགས་པའི་རྒྱུའོ་ཞེས་ པས་ཡང་།གལ་ཏེ་དྲི་མ་མེད་པའི་བརྗོད་པ་འཇིགས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་ན་ལྔ་པར་འགྱུར་ལ། འདི་ནི་འཇིགས་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིགས་པ་མ་ལུས་པ་ལས་ལྡོག་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གསུངས་པ། རིན་པོ་ཆེ་ཕྲེང་བ་ལས། སྡུག་བསྔལ་ ཐམས་ཅད་ཟད་བྱེད་ཆོས།།ཐོས་པས་རྟོགས་པ་མི་ལྡན་པ། །སྐྲག་འགྱུར་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས། །འཇིགས་མིན་གནས་ལ་འཇིགས་པར་འགྱུར། །འདི་དག་ཐམས་ཅད་མི་འབྱུང་བའི། །མྱ་ངན་འདས་པས་དེ་མི་འཇིགས། །འདིར་སྨོས་པ་ཡི་དངོས་མེད་ ལ།།ཅི་ཡིས་དེ་ལ་དེ་འཇིགས་བྱེད། །ཐར་པ་བདག་མེད་ཕུང་པོ་མེད། །འདི་འདྲའི་ཐར་པ་ལ་ཡང་དགའ། །ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས། །འདི་ལྟ་བུ་དེས་ཅི་མི་དགའ། །ཞེས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་འཇིགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དྲི་མ་མེད་པའི་བརྗོད་པ་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གང་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། སྒྲའི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བའི་དོན་དུ་སློབ་དཔོན་གྱི་བསམས་བཞིན་དུ་ཟུར་ཆག་པའི་སྒྲའི་སྦྱོར་བ་བྱས་སོ་ཞེས་པ་དེ་མི་འཐད་དེ། ། གལ་ཏེ་སྒྲའི་མཚན་ཉིད་བོར་ནས་བརྗོད་པས་དེས་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་བྲལ་ནས་སྒྲའི་མཚན་ཉིད་ལོགས་སུ་བོར་བའི་བརྗོད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་དེ་ལྟར་སྒྲའི་སྦྱོར་བ་བྱེད་ན། དེའི་ཚེ་ཚིག་ལྷུག་པ་ལ་ཡང་མངོན་པར ཞེན་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་མཛད་པར་འགྱུར་ན།དེ་ཡང་མ་མཛད་ལ། དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མི་དྲན་པ་ཉིད་སྲིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤོང་བས་ནི་ཡིན་ནོ། །ཐབས་གཞན་གྱིས་དེའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ། དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་ ནི་ནམ་ཡང་ཟུར་ཆག་པའི་སྒྲའི་སྦྱོར་བ་མི་མཛད་དོ།།འོ་ན་རེ་ཞིག་འགྲོ་བ་མི་འགྲོ་ཞིང་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཟུར་ཆག་པའི་སྒྲའི་སྦྱོར་བ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འདི་ནི་ཟུར་ཆག་པའི་སྒྲ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བཟློག་པ་ནི་མང་པོའོ་ཞེས་པས་འདི་ནི། ས་མཐའི་རི་མཐའ་ ཉེ་བར་གཟུང་བ་རྟགས་དང་སྐྱེས་བུ་དང་།།ཀ་ལ་ཧ་ལ་དབྱངས་ཡིག་བྱེད་པོ་ཡ་ང་ཉ། །བསྟན་བཅོས་བྱེད་པས་འདི་དག་བཟློག་པ་སྟེ། །དེས་ཀྱང་མང་པོ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ། །ཞེས་པ་མ་ངེས་པར་བརྗོད་པ་ལས་ཏེ། བཟློག་པར་སྨྲ་བ་ལ། སྨྲ་བས་བདག་གི་ཚིག་ ཏུ་འགྱུར་རོ།།འོ་ན་རིག་བྱེད་ཀྱིའོ་ཞེས་པའི་གཞི་ལས་འདི་ནི་རིག་བྱེད་ཀྱི་བརྗོད་པའོ།

如所说的世俗谛和胜义谛，不通晓的凡夫不了解如来所说，由于不了解，必定会对本来寂静无生法的教说产生恐惧。而且不见本来寂静无生法教说的差别，如同执著所缘的我和我所的法性放在心中，愚者们说'我将成为无'而对无垢所诠生起恐惧。
为了表达而说，即解说义理称为表达，因为正在显示的缘故。此表达也因为无相而无垢。不明显、非现量称为。那么对此无垢所诠生恐惧，此处，恐惧的因是来源，此处依据来源而成第五格。若说不是，因为说是'kta'词缀的因义，则不然，因为是其他义理，即众生对无垢所诠本身生恐惧。
所诠为何成为因？因为对此生恐惧。其中恐惧的因是什么？以'kta'词缀表达不了解为因，因此恐惧的因即是不了解的缘故。无垢所诠是恐惧的因，如果无垢表达成为恐惧的因则成第五格，而此非恐惧因，因为是远离一切恐惧的因。
正因如此所说，《宝鬘论》云：'能尽一切苦的法，闻已无有通达者，将惧由于不了知，于无畏处生恐惧。此等一切不生起，涅槃故彼不恐惧。于此所说之无实，何故于彼生恐惧？解脱无我无蕴体，如是解脱亦欢喜，蕴界处等诸法性，如是何故不欢喜？'
正因如此，为了了知非恐惧因，应知是显示无垢表达非境。若有人这样想：为了断除对声相的执著，论师故意作不完整的声音组合，这是不合理的。若舍弃声相而说，则离开执著后对舍弃声相的表达会生执著，然而并非如此。
又若如此作声音组合，则于散文也应为断除执著而作组合，然而未作，因此是可能忘记相而非断除对相的执著。并非无有其他方便能断除其执著，因此论师从不作不完整的声音组合。
那么，'暂且行不行'等不完整声音组合岂非可见？这不是不完整的声音，因为'反转是众多'，此即：'边地边际近取相及士夫，迦罗诃罗元音作者牙鼻音，论著者说此等为反转，由此亦成众多'，从不定说中，于反说者，由说成自语。若从吠陀的基础，此是吠陀的表达。

།གཞན་ཡང་བཟློག་པ་ནི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་ཁོ་ནའོ་ཞེ་ན། བདག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེར་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེབ་སྦྱོར་འཇིག་རྟེན་པས་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྒྲས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་ སྔགས་དང་བྲམ་ཟེ་རྟོགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དེ་ལྟར་འགྱུར་དུ་ཆུག་ན་ཡང་། དེ་ལྟ་ན་རིག་བྱེད་བཞིན་དུ་སྙན་ངག་མཁན་གྱིས་སྦྱོར་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། རིག་བྱེད་འཇིག་རྟེན་པར་ མཐོང་ལ།།འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་རིག་བྱེད་ལ། །སྒྲ་ནི་ཁྱད་འཕགས་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། །ནམ་ཡང་ཐ་དད་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ཡང་སློབ་དཔོན་འདིའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ན་འདིར་ཟུར་ཆག་པའི་སྒྲའི་སྦྱོར་བ་མི་སྲིད་ལ། མཚན་ཉིད་བྱེད་པས་མཚན་ཉིད་མ་ཚང་བ་ ཡང་སྲིད་དོ་།།མཚན་ཉིད་ནི་མཚོན་བྱ་མ་ལུས་པ་ལ་ཁྱབ་པར་འགྱུར་བས་སོ། །མཚོན་ཆ་ཡང་ཁྱད་པར་འཕགས་པས་སྦྱར་བ་བྱས་པའི་སྒྲའོ། །དེ་རྣམས་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་མཚན་ཉིད་བྱེད་པའི་སྐྱོན་ཡིན་གྱི་སློབ་དཔོན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་དུས་ན་རབ་ཏུ་ གྲགས་པའི་སྒྲ་མང་པོ་སློབ་དཔོན་གྱིས་གཟིགས་པ་རྣམས་ཀྱང་།དེང་སང་གི་པཱ་ཎི་ནི་ལ་མཚན་ཉིད་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེང་སང་དུས་ན་དེས་མཚན་ཉིད་བྱས་པ་ཡང་མ་ལུས་པའི་སྒྲའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་མཚན་ཉིད་བརྗོད་ཀྱང་། གལ་ཏེ་ན་ཡང་། དེ་བསམས་པ་དང་དྲན་པ་ ཉམས་པ་དག་གིས་མཚོན་བྱ་མ་ལུས་པ་ལ་ཁྱབ་པའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པར་མ་ལུས་པས་ན།དེའི་ཚེ་དེ་སུའི་སྐྱོན་ཡིན། འདི་ལྟར་ཀཱ་ཏྱཱ་ཡ་ནས་འདིར་ཡང་ཤིན་ཏུ་ཆེས་མ་ཚང་བའི་མཚན་ཉིད་སྨོས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་པཱ་ཎི་ནི་དྲན་པ་དང་བསམས་པ་ཉམས་པས་མཚན་ ཉིད་མ་ཚང་བ་ལྟར་དེ་བཞིན་དུ་དུས་དེང་སང་ན་སྐྱེས་པའི་ཀཱ་ཏྱཱ་ཡ་ན་ལ་སོགས་པའི་ལ་སྲིད་ལ།གལ་ཏེ་ན་ཡང་རིག་པའི་སྒྲས་སྔགས་དང་བྲམ་ཟེ་དང་རྟོག་པ་གཟུང་ཡང་རུང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེབ་སྦྱོར་ཀྱི་མདོ་རུ་གཟུང་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ལྟར་པཱ་ཎི་ནིའི་སྒྲ་ཡང་ སྐྱོན་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་ལ།སྡེར་སྦྱོར་གྱི་མཚན་ཉིད་སྟོན་པ་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་འདི་དག་འཐད་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་མོན་སྲན་གྲེའུར་བྱས་པའི་སྡེབ་སྦྱོར་ཉམས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་སྦྱོར་བའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས། ཡངས་ ཤིང་ཆེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།རྨ་བྱ་རོལ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དོན་ཆེན་པོ་འཐད་དེ། མཚན་ཉིད་བྱེད་པས་མ་ཚང་བ་མ་ཡིན་ལ། ཁྱད་པར་འཕགས་པས་སྦྱར་བའི་སྒྲ་རྣམས་ཀྱང་ཟུར་ཆག་པའི་སྒྲ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྤྲོས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་གོ། །སྐབས་སུ་བབ་པ་ཉིད་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཡང་ནི་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་དེ་ལས། འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ཆོས་བསྟན་མི་ཉམས་ཤིང་། །ཡང་དག་ཉིད་དུ་ནམ་ཡང་ཆོས་བསྟན་མེད། །ཅེས་པ་ལ། སླར་ཡང་འདིར་ཇི་ལྟར་ན། འཇིག རྟེན་པ་ལ་ཆོས་བསྟན་ཅིང་།།ཇི་ལྟར་ཡང་འདིར་མི་འཇིགས་ལ། །གཞན་ཡང་ནམ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་གང་དུ་གང་ཆོས་བསྟན་པ་མེད་ཅེས་པ་དེ་དག་འདིར་སྟོན་པར་འདོད་པས་གསུངས་པ། འདི་ལ་བརྟེན་ནས་འདི་འབྱུང་ཞེས། །འཇིག་རྟེན་ཚུལ་འདི་མི་འགོག་ཅིང་། །གང་ རྟེན་རང་བཞིན་མེད་པས་དེ།།ཇི་ལྟར་ཡོད་འགྱུར་དེ་ཉིད་དེས། །འདིར་སེམས་ཅན་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་བརྡར་བཏགས་པ་འདི་དག་མ་རིག་པ་དང་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་འཇུག་པ་ནང་གི་བདག་ཉིད་དང་ཕྱིའི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པ་རྣམས། རང་དང་ གཞན་དང་གཉི་གའི་རྒྱུ་དང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་གཉི་ག་དང་གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ལས་སྐྱེ་བར་བརྟགས་པ་རྣམས་རྐྱེན་འདི་པ་ཙམ་ལས་སྐྱེ་བར་བརྟགས་པ་ལས་སྐྱེ་བར་སྐྱེ་བ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།

再者，如果说遮遣仅仅是诗律的话，我认为不是这样的。因为在那里，世间人并不是以吠陀声音来理解偈颂的诗律。然而，这是咒语和婆罗门的见解。因此，如果说这些不随相而行，我们回答说：即使如此，诗人也像吠陀一样创作。如此说道：'吠陀见于世间，世间亦见于吠陀，因为声音殊胜结合，所以永远无差别。'殊胜者即是此阿阇黎，因此在此处不可能有残缺声音的结合，虽然造相者有相不完整的情况。因为相应遍及所有所相。所相也是殊胜者所作的声音。由于这些未被相所摄，这是造相者的过失，而不是阿阇黎的过失。
在那时，阿阇黎所见到的许多广为流传的声音，在今天的巴尼尼相中也不存在。今天，即使他造相也是随顺所有声音而说相，然而，由于他们的思维和记忆衰退，未能说出遍及所有所相的相，那时这是谁的过失？就像迦多衍那在此也说出极其不完整的相一样，如同巴尼尼因记忆和思维衰退而相不完整一样，同样在今天出生的迦多衍那等人也可能如此。
即使以明智的声音摄受咒语、婆罗门和见解也可以，作为偈颂诗律的规则来理解也可以，这样巴尼尼的声音也不会有过失，对于教授诗律相的人们来说这些也是合理的。再者，说'不应破坏豆类诗律'。同样，随顺殊胜的结合，广大等和孔雀游戏等以及分别结合等也有重大意义，造相者并非不完整，殊胜者所作的声音也不是残缺的声音，这些详述到此为止。
应当解释契机本身，又如前所说：'不坏世间法教示，真实中永无法示。'对此，这里又如何对世间示法？如何在此不坏？再者，何时何处都未曾对真实示法？为了说明这些，所以说：'此依彼而生，不遮世间理，所依无自性，如何有真实？'此处，对于假立为有情世间和器世间的这些，以无明和风轮等次第进行，以内在本性和外在差别而有区别的诸法，从自、他、二者、有、无、二者、非二者生起的诸多推测，仅仅从此缘而生的推测中显示生起，这称为世间法教示。

།དེ་ཡང་རྐྱེན་འདི་པ་ཙམ་དུ་ ཁས་བླངས་པར་གྱུར་པས་མི་ཉམས་ལ།དེ་ལས་གཞན་དུ་ན་བརྟགས་ནས་ཁས་བླངས་པར་འགྱུར་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་ལ། གཞན་དུ་བརྟགས་པ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་དེ་བཞིན་དུ་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་པ་མ་ཡིན་པ་ཐར་པ་འདོད་པ་ཁ་ཅིག་གིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་འདིར་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ། བསྟན་བཅོས་ལས། བྱེད་པོ་ལས་ཀྱི་རྟེན་འབྱུང་ནི། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱེད་པོ་དང་། །ལས་འཇུག་གཞན་པ་འགྲུབ་པ་ཡི། །རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡང་མ་མཐོང་ངོ་།། ཞེས་སོ། །དེ་འདི་ལྟར་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཚུལ་འདི་ནི་མི་འགོག་པས། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་བསྟན་མི་ཉམས་སོ་ཞེས་གནས་སོ། །གང་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་སྟེ། ཡོད་བཞིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཡང་དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། དེ་ཇི་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡོད་བཞིན་པར་འགྱུར། དེའི་རང་བཞིན་ཡོད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་དགོངས་པའོ། །དེས་ན་འདི་ལྟར་དཔྱད་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ངེས་ པར་འགྱུར་ཏེ།རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པའི་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བར་གྱུར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར། ནམ་ཡང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་མི་བྱེད་དེ། རང་ཉིད་ ཀྱིས་མ་དམིགས་པར་གཞན་ལ་བཤད་པ་མི་སྲིད་དོ།།དེས་ན་ཡང་དག་ཉིད་དུ་ནམ་ཡང་ཆོས་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གྲུབ་བོ། །དེ་ལྟར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་མ་ལུས་པར་བསྒྲུབ་པའི་དོན་བསྡུས་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཉེ་བར་བསྟན་ནས། དེ་ལས་གཞན་ལ་ཇི་ལྟར་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་ངེས་པར་བླ་ན་མེད་པའི་འབྲས་བུའི་དངོས་གྲུབ་མ་ཐོབ་པ་རྣམས། སླར་ཡང་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལ་ཡང་དག་པར་བརྩོན་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་ཞུགས་པ་རྣམས ཞུགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པའི་དོན་དུ་ཡང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་གསུངས་པ།ཚུལ་འདི་ཡང་དག་རྗེས་དཔོག་གང་། །དད་ལྡན་དེ་ཉིད་ཚོལ་ལ་བརྩོན། །རྟེན་མེད་ཆོས་འགལ་བརྟེན་པ་ཡིས། །སྲིད་དང་སྲིད་མིན་སྤངས་ནས་ཞི། །ཚུལ་འདི་ ནི་དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བར་གནས་སོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།ཡང་དག་རྗེས་དཔོག་གང་ནི། རང་གི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཡང་གལ་ཏེ་ན་སྐྱོན་རྗེས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་བརྩོན་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། དད་པ་དང་ལྡན་ཡང་གལ་ཏེ་རྩོད་པའི་བསམ་པས་ཀྱང་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ན། གསུངས་པ། དེ་ཉིད་ཚོལ་ལ་བརྩོན་ཞེས་པ་ལ། །དད་པ་དང་ལྡན་ན་ཡང་དོན་དམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འདོད་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འདི་ཉིད་ཚོལ་བའོ། །དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་མི དམིགས་པའི་ཕྱིར་མི་བརྟེན་པའོ།།ཆོས་འགའ་བརྟེན་པས་ནི། ཆོས་འགའ་ཞིག་གསལ་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་རྟེན་མེད་ཆོས་འགའ་བརྟེན་པ་དེས་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཅེ་ན། གསུངས་པ། སྲིད་པ་སྲིད་མིན་སྤངས་ནས་ཞི། །ཞེས་པ་ ལ།སྲིད་པ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །སྲིད་མིན་ནི་དེ་མེད་པའོ། །དེ་གཉིས་འདིར་སྤངས་ན་ངེས་པར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞི་བར་འགྱུར་ཏེ། སྲིད་དང་སྲིད་མིན་དག་གི་འཇུག་པ་འགག་པས་ཞི་བར་གྱུར་པའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།། །། སླར་ཡང་ཇི་ལྟར། སྲིད་དང་སྲིད་མིན་རྟག་སྤོང་ཞིང་། །ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་ཞེས་བརྗོད་ན། །གང་ལས་དེའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི། །འདི་དག་རྐྱེན་འདི་ལས་རིག་ན། །ལྟ་ངན་དྲ་བས་ཟིན་པ་ལྡོག་།དེས་ནི་ཆགས་རྨོངས་ཁྲོ་བ་རྣམས། །སྤངས་ཕྱིར་མྱ་ངན་འདས་པ་ཐོབ། །འདི་ནི་འདིའི་རྐྱེན་ལའོ ཞེས་པས།།རྐྱེན་འདི་པ་ལ། དེའི་དངོས་པོ་ནི་རྐྱེན་འདི་པའོ། །འདིས་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་རྐྱེན་འདིས་གསུངས་སོ།

而且，仅仅承认此缘起，就不会失坏。若是在此之外进行观察而承认，则缘起将不可能存在。其他的观察也不是世间的，因为世间并未如此承认的缘故。非世间的某些求解脱者以颠倒见在此观察的缘故。如论中所说：'作者与业的缘起，依此而有作者与业，除此之外，未见任何成立的理由。'如是，不遮止'此缘彼起'的世间道理，因此世间法的教说不会失坏。
凡是缘起，其自性本空，因为已经存在的事物不需要缘起。若如是自性本无，怎能有实有的缘起？其自性本非实有，此为密意。因此，如是观察时，瑜伽师将通达真实义，将完全了知诸法自性本不生的真实义。若见真实义，由于不见一切法的自性，永远不会完全显明诸法的自性，因为自己未见而向他人解说是不可能的。因此，可以确定从未真实宣说诸法。
如是以两偈总结阐明了所有品的内容之后，为了使那些尚未获得如所说诸法自性分别抉择的无上果位成就者，再次精进于闻思修，以及为了使未入者入道，已入者生起欢喜，而说两偈：'谁能正确推理此理，具信精进求真实，无所依法违依止，舍离有无得寂灭。'此理即是如前所说安住缘起之义。'谁能正确推理'是指完全抉择自性之义。
若问通达是否由勤于寻过失而通达？答：具信者。若问是否也由诤论心而生起？答：精进求真实。具信者若欲通达胜义，即是寻求此真实义。由于自性不可得故无所依。依止某法即是显明某法之义。如是无所依而依止某法，将有何作用？答：舍离有无得寂灭。有即是五取蕴，无即是无五取蕴。此处舍离二者，必定寂灭有无，由于有无的运行止息而成寂灭之义。
复次，如何'常舍有与无，如是而宣说，由此瑜伽师，了知此缘起，能除恶见网，由此断贪痴，嗔恚诸烦恼，从而得涅槃。'此是此缘之义。缘起性即是此缘性。此说由此缘起。

།རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ཞིག་གིས་ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་རྐྱེན་འདི་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་འགའ་ཡང་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་། དངོས་པོ་ དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཏུ་ཡོངས་སུ་མི་རྟོག་པར་གྱུར་པས།འཇིག་རྟེན་པའི་ལྟ་བ་ངན་པའི་དྲ་བའི་ནང་ནས་ལྡོག་ལ། དེ་ལས་ལོག་ནས་ཀྱང་། དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་ཀྱི་ལྟ་བས་བསླང་བ་འདིའི་སྲིད་དང་སྲིད་མིན་གྱི་རང་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་སྤངས་པས་ སྤོངས་ལ།དེ་སྤངས་ནས་ཀྱང་ལྟ་བའི་རྩ་བ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་འདིའི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ལྡོག་གོ། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ལྟ་བས་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཡུལ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་པས་རྟོགས་ལ། དེ་སྤངས་པར་གྱུར་ན་ ཡང་།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་དེ་ལ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར། རྒྱུ་མཚན་མེད་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་འདི་ལ་མི་ལྡན་ལ། དེས་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། གཏི་མུག་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དྲི་མ་མེད་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་ འགྱུར་རོ།།ཉོན་མོངས་པ་མེད་ན་ཡང་། སྔར་འཕངས་པའི་དངོས་པོ་འདི་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་དང་། སྔོན་མེད་པའི་དངོས་པོ་འཕེན་པ་སྤངས་པས་ངེས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་འདི་ལྟར་བླ་ན་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འབྲས་བུ་དོན་དུ་ གཉེར་བའི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ།ཤེས་རབ་ཅན་དང་། དད་པ་ཅན་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་། ཇི་སྐད་དུ་སྨོས་པའི་རྐྱེན་འདི་པའི་མཚན་ཉིད། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ལ། དེ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞིང་། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཉན་པ་དང་བསམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། གཞན་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པས་རྟག་ཏུ་བསྒོམ་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་བརྩོན་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བར་རིགས་སོ་ཞེས་བྱའོ། །བསིལ་བའི་ངག་གི་འོད་ཀྱི་ཀུ་མུ་ད་ཅན་ནི། །བདུན་ཅུ་པ་ནི་ཀུན་ནས་རབ་ཏུ་གསལ་བྱེད་པའི། །ཟླ་བ་རྣམ་པར་འཕྲོ་བས་གསལ་བྱས་ལམ་རིག་པ། །ཅི ཡང་མིན་ཞིང་ཅི་ཡང་མིན་མིན་ཆགས་པས་བརྟེན་།།གང་ཞིག་དབུ་མར་འཇུག་པར་མ་སྨོས་པ་དག་དང་། །གང་ཞིག་དབུ་མའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མི་གསལ་བ། །དངོས་པོའི་དེ་ཉིད་མ་ལུས་དེ་དག་བདག་གིས་ནི། །བདུན་ཅུ་པ་ཡི་རྣམ་པར་བྱེད་པ་ འདིར་གསལ་བྱས།།གང་ཞིག་ཐུགས་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་ཡིས། །ཡུན་རིངས་དུས་ནས་འབད་པ་ཆེན་པོས་མཛད་པ་ཡི་། །དེ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་འདི། །ལམ་ཆེན་རྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་རྗེས་སུ་གཤེགས་པ་སྟེ། །དེ་ལ་འཇུག་ཕྱིར་སྟོང་ ཉིད་བདུན་ཅུ་ཞེས་བྱ་བའི།།བསྟན་བཅོས་གང་ཞིག་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཅེས་བྱ་བས། །གསུངས་པ་དེ་ནི་བདག་གིས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཡི་།།དགེ་བ་གང་གིས་སྐྱེ་བོ་སངས་རྒྱས་ཉིད་གྱུར་ཅིག་།སྟོང་ཉིད་བདུན་ཅུ་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ་།། སྟོང་ཉིད་བདུན་ཅུའི་འགྲེལ་པ་ནི། དགེ་སློང་དྷརྨ་གྲགས་ཀྱིས་བསྒྱུར། །གཞུང་གྲངས་སྟོང་ཕྲག་གཉིས་དང་ནི། །བརྒྱ་ཕྲག་གཅིག་གིས་ལྷག་པ་ཡིན། །དཔལ་ན་ལེན་དྲའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་པཎྜི་ཏ་ཨ་བྷ་ཡཱ་ཀཱ་ར་དང་། སྣུར་ལོ་ཙཱ་བ་དྷརྨ་གྲགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བའོ།

任何瑜伽师通过理解所说的此缘起，因不见任何法之自性，不执著于有和无，从世间恶见之网中退出。从彼退出后，也由断除由有无见所引发的此有和非有之自性的执著而断除。断除彼已，也从见之根本贪欲等此烦恼中退出。世间人通过非正见所引发而了知有无境界，若断除彼，则因有无二者于彼不显现故，无有因缘而不具贪欲等，因此瑜伽师由断除贪欲、嗔恨、愚痴故成为无垢，即成为无烦恼。
若无烦恼，则由前所引发之事物完全穷尽，及断除引发前所未有之事物，岂不必定趣向涅槃？如是具足为求无上涅槃果之大悲心、具足智慧和信心者，亦应如是修习所说缘起之相，本性空性，如理闻思。其他瑜伽师亦应当常具足精进修习。
清凉语光之昙花，七十论普遍明显，月光遍照所明之道智，非任何亦非非任何执著所依。
凡未说于入中论中者，及于中论偈颂不明显者，一切诸法实相皆由我于此七十论释中明显。
大悲本性能仁王，长久时间大精进，所作即此空性义，是大道诸佛随行处。
为入彼故称空性七十论，圣者龙树所说论，我所分别作释义，以此善愿众成佛。
空性七十广释论由阿阇黎月称所造圆满。
空性七十释由比丘法称所译。
论文数量二千又一百余。
于吉祥那烂陀寺由班智达阿巴雅嘎惹与努译师法称译。


